चक्लाबन्दी खेतीबाट उत्पादन दोब्बर- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चक्लाबन्दी खेतीबाट उत्पादन दोब्बर

राजकुमार कार्की

सिन्धुली — सिन्धुलीको दुधौली नगरपालिका–२ हत्पतेमा गरिएको चक्लाबन्दी खेतीबाट यसअघिको भन्दा उत्पादन दोब्बर भएपछि किसान उत्साहित बनेका छन् ।

सहभागितामा आधारित सामूहिक चक्लाबन्दी खेतीबाट उत्पादन वृद्धि हुनुका साथै फसल बिक्री गरेर किसानले उच्च मुनाफासमेत आर्जन गरेका छन् ।

वाग्मती प्रदेश सरकारको ३ करोड ८२ लाख रुपैयाँ सहयोगमा प्रदेशमै पहिलो पटक थालिएको चक्लाबन्दी खेतीअन्तर्गत बेमौसमी तरकारी, सिजनको धान, मकै, गहुँ, दलहन र तेलहन लगाइएको छ । यो कार्यक्रममा नमुना कृषि सहकारीमार्फत किसानलाई आबद्ध गराइएको छ । खेतको आम्दानी पनि पाउने र कामको ज्याला पनि पाइने भएपछि यो कार्यक्रम आफूहरूका लागि लाभदायक भएको स्थानीय किसान टीका दाहालले बताए । सामूहिक खेतीमा उत्पादन वृद्धि हुँदा किसानलाई चाहिने फसल राखेर बाँकी बिक्री गर्ने गरेको उनले सुनाए ।

व्यवस्थित कृषि सडक, यान्त्रिकीकरण, सिँचाइ, विद्युत्, प्रविधिलगायत सुविधा उपलब्ध भएकाले उत्पादन वृद्धि भएको नगरपालिकाले दाबी गरेको छ । दुधौली नगर प्रवक्ता रितेश राउतका अनुसार बीउबिजन, यान्त्रिकीकरण र प्रविधि प्रदेश सरकारले उपलब्ध गराएको छ भने कृषि प्राविधिकको व्यवस्था स्थानीय सरकारले गरेको छ । पाइलट प्रोजेक्ट बनाई हाल सय बिघा खेतमा चक्लाबन्दी गरिएको छ । प्राविधिकसमेतको सहभागितामा यान्त्रिकीकरणबाट खेती गर्दा दोब्बर उब्जनी हुने गरेको राउतले दाबी गरे ।

यो वर्ष मकै उत्पादन राम्रो भएकाले धानको उत्पादन पनि राम्रै हुने उनको आकलन छ । कमलाखोंज क्षेत्रलाई अन्न उत्पादनको भण्डार मानिने भएकाले तरकारीका अलावा धान, मकै र गहुँलाई समेत प्राथमिकतामा राखेर खेती गर्न थालिएको उनले बताए ।

प्रदेशकै नमुना चक्लाबन्दी खेती बनाउन लागिपरेकाले किसानमा उत्साह भरिएको दुधौली नगर प्रमुख घनश्याम राउतले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ ११:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतीय बाँधले २ सय हेक्टर खेत डुब्यो

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — यशोधरा गाउँपालिका–२ भावपुरका ओमप्रकाश पाण्डे खेतको चारैतिर पानी भरिएको देख्दा अबका दिन परिवारको हातमुख कसरी जोर्ने भन्ने चिन्तामा छन् । उनले सम्पूर्णा जातको धान असारमा दुई पटक रोपे । दुवै पटक डुबानले नष्ट गर्‍यो । तेस्रो पटकको रोपो पनि साता दिन नपुग्दै फेरि डुबानमा परेको छ ।

कपिलवस्तुको मायादेवी गाउँपालिकास्थित सीमा क्षेत्रमा भारतले बनाएको बजहासागर बाँधका कारण डुबेको धान खेत हेर्दै स्थानीय । तस्बिर : मनोज पौडेल/कान्तिपुर

‘यसपालि त १६ जना मजदुर लगाएर पाँच दिनसम्म रोपेको थिएँ,’ उनले भने, ‘पूरै लगानी काम नलाग्ने भएपछि अहिले खेततिर जान मन पनि छैन ।’

मायादेवी गाउँपालिका–४ तुल्सीडिहवाका राजु यादवले त ऋण लिएरै धान लगाएका थिए । डुबानले पहेंलिन थालेपछि उनी चिन्तामा छन् । ‘जता हेर्‍यो उतै पानीपानी छ,’ उनले भने, ‘पहिलो पटक असार दोस्रो साता रोपेको धान पहेंलिएर गल्यो । फेरि साउनको सुरुमै दोस्रो पटक ११ बिघामा रोपें । अहिले त्यो पनि डुबानले पहेंलियो ।’

भारतीय बजहा सागर बाँधका कारण यहाँको २ सय हेक्टर धान खेत डुबाएको छ । बजहा सागरको पश्चिम–दक्षिणमा २० र ८ ढोके दुईवटा पक्की बाँध छन् । २० ढोके बाँध ५० मिटर र ८ ढोके बाँध २० मिटर लामा छन् । फाटक ५ मिटर चौडा छ । यसले पानीजति नेपाल फर्किंदा रोपेको धान बाली डुबेको हो । महिना दिनदेखि नियमितजसो वर्षा भइरहेको छ ।

भारतको सिद्धार्थनगर जिल्लास्थित चिल्हियाँ थानाअन्तर्गत बजहामा सीमासँगै जोडेर बाँध बनाइएको छ । उत्तरमा रहेको नदीको पानी जम्मा गरेर भारतले सिँचाइ गर्दै आएको छ । विशेषगरी हिउँदलाई लक्षित गरेर पानी जम्मा गरिन्छ । अत्यधिक पानी पर्दा बाँधका ढोका नखोलिँदा नेपालतिर डुबान भएको हो । नेपालबाट गएको जमुवार खोलाको पानी पनि त्यही बाँधमा पुग्छ । वर्षाको भेलको पानी बाँधमा ठोक्किएर उर्लिंदा आसपासका धान खेत डुबेका हुन् ।

बाँधकै कारण ५ किमि पर रहेको यशोधरा–२ भावपुरपूर्वको १ सय बिघाभन्दा बढी धान खेत डुबाएको छ । पहिलो पटक गत असार दोस्रो साता खेत डुबेपछि साउनमा १ सयभन्दा बढी कृषकले दोस्रो पटक रोपेका थिए । ‘एक दशकपछि पानीले नराम्ररी खेत डुबाएको हो,’ भावपुरका कृषक जावेद बढईले भने, ‘यस पटक परिवारको मुखमा माड लगाउन पनि सक्ने अवस्था रहेन ।’ यशोधरा–३ लोहरौली गाउँको पूर्व सीमा, मायादेवी–४ का तुल्सीडिहवा, गौरा, सिसहनिया र सिहोरवा गाउँमा लगाइएको खेत डुबानमा छन् । यशोधरा–१ रजवापुर, वडा–६ को पुन्नीहवा र पकडीमा पनि क्षति पुगेको छ ।

गत असारमा १० हजार रुपैयाँ खर्च गरेर ३ बिघा खेतमा लगाएको नीलम जातको धान डुबानमा परेको भावपुरका रामदास धोबीले बताए । सहकारीबाट ५ हजार रुपैयाँ ऋण लिएर दोस्रो पटक धान रोपेको उनको भनाइ छ । ‘अहिले फेरि उस्तै बनाइदियो,’ उनले भने, ‘सात जनाको परिवार अब कसरी पाल्ने भनेर टाउको समाएर बसेको छु ।’

बाँधका कारण ५५२/४७ नम्बरको सीमास्तम्भ पूरै डुबेको छ । उक्त स्तम्भ वर्षमा १० महिना डुब्ने गर्छ । डुबानकै कारण २०७१ असोजमा ढलेको उक्त स्तम्भ वर्ष दिनपछि मर्मत गरिएको थियो । चार/पाँच वर्षअघि बाँधमाथिबाट एउटा मोटरसाइकल मात्र आवतजावत गर्ने बाटो थियो । अहिले विस्तार गरेर चार चक्के ठूला सवारीसाधन चल्ने बनाइएको छ ।

बाँध पनि उँचो बनाउँदै लगिएको छ । यसले नेपालतिर डुबान क्षेत्र बढेको स्थानीय जयबुद्ध यादवले बताए । बाँधको उचाइ बढ्दै जाँदा नेपालतिर पानी बढी जम्मा हुने गरेको हो । सरकारले वार्ता गरेर यसको दिगो समाधान खोज्नुपर्ने तुल्सीडिहवाका वंशगोपाल यादवको सुझाव छ । ‘नभए तुल्सीडिहवा गाउँका १४ घर बसाइँ सरेर अर्को ठाउँ जानुको विकल्प छैन,’ उनले भने । गाउँ नै डुबानमा पर्ने जोखिम बढेपछि स्थानीयले राति लुकीलुकी जोखिम मोलेर बाँधका ढोका खोल्ने गरेका छन् । बाँधका ढोका खोल्न भारतीय अधिकारीलाई समन्वय गरी आग्रह गरिएको प्रजिअ चक्रपाणि पाण्डेले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ १०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×