वृद्धवृद्धा अझै जोखिमयुक्त बस्तीमा- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

वृद्धवृद्धा अझै जोखिमयुक्त बस्तीमा

हरिहरसिंह राठौर

धादिङ —  सदरमुकाम धादिङबेंसी वरपरका पाखामा रंगीचंगी जस्ताले छाएका स–साना बस्ती थपिएका छन् । अधिकांश एकनासका छन्, कतिपय घरहरू २०७२ को भूकम्पपछि जोखिममा परेका उत्तरी धादिङका बासिन्दालाई राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्रााधिकरणले नै जग्गा किनेर निर्माण गरिदिएको हो ।

पहिरोको जोखिममा रहेको धादिङको झार्लाङ गाउँ । फाइल तस्बिर : हरिहरसिंह राठौर/कान्तिपुर

कतिपयका घर विभिन्न संघसंस्थाहरूले बनाइदिएका हुन् । तर यी बस्तीका सबैजसो घरमा युवा उमेरका व्यक्ति मात्रै छन् । ज्येष्ठ नागरिक भने पुर्ख्यौली थलो छाडेर आएका छैनन् ।

यसरी सदरमुकाम वरपर बसाइँ सरेका घरधुरीको संख्या एक हजार नाघेको नीलकण्ठ नगरपालिकाको तथ्यांक छ । ‘भूकम्पपछि उत्तरी भेगका जोखिमयुक्त बस्तीहरूबाट आएर जग्गा खरिद तथा आवास निर्माण अनुदानमा सदरमुकाम वरपर बसाइँ सरेकाका घरमा कोही पनि वृद्धवृद्धा छैनन् । उनीहरू पुरानै बस्तीमा छन् । यहाँका अधिकांश घर कुर्न एक/दुई जना युवा मात्रै छन्,’ नीलकण्ठ–१२ का अध्यक्ष बाबुराम लम्सालले भने ।

सरकारी तथ्यांकमा उत्तरी धादिङका जोखिमयुक्त बस्ती स्थानान्तरण भएको रेकर्ड भए पनि ती बस्तीमा मानवीय बसोबास अझै कायम छ । भूकम्पले क्षति पुगेका बस्तीमा वर्षात्को समयमा बाढीपहिरोको जोखिम उत्तिकै छ । तर ज्येष्ठ नागरिक जोखिमकै बीच पुर्ख्यौली थलोमा बसिरहेका छन् । रुबी भ्याली गाउँपालिका–२ को आरनडाँडा, ४ को हिम्दुङ, ५ को लामाटोल, झाँक्री टोल, कपुर गाउँ, नेवेर, ६ को तीरगाउँका मात्रै करिब २ सय ५९ घर जोखिममा रहेको जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ ।

हरेक वर्ष वर्षातमा जोखिमयुक्त बस्ती सार्ने कुरा उठे पनि वर्षात् सकिएपछि सेलाएर जाने गरेको प्रदेशसभा सदस्य जगत सिंखडाले बताए । जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको खनियाँवासको झार्लाङ, दार्खा, सत्यदेवी, रुबी भ्यालीका लापा, तिप्लिङ, सेर्तुङलगायतका बस्तीहरू पनि भूकम्पपछि पहिरोको जोखिम क्षेत्र मानिन्छन् ।

भूकम्पले जमिन चिराचिरा पारेपछि भूगर्भविद्ले त्यस भेगका ८ बस्तीका २ सय ७६ घरधुरी अन्यत्रै सार्नुपर्ने सुझाव दिएका थिए । तर ज्येष्ठ नागरिकले पुर्ख्यौली बस्ती छाड्न नचाहेका कारण बस्ती सार्न नसकिएको जनप्रतिनिधिहरू बताउँछन् । ‘पुनर्निर्माण प्राधिकरणले खटाएका भगोलविद्हरूले खतरायुक्त बस्ती अन्तै सार्न सुझाव दिए पनि पाको उमेर समूहका नागरिक बस्ती छोड्नै चाहँदैनन्,’ रुबी भ्याली–२ का वडाध्यक्ष पेम्वा घलेले भने ।

प्रकाशित : असार ८, २०७८ १०:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गेग्रान र लेदोले राजमार्गमा सधैं समस्या

विभिन्न खानी र ग्रामीण सडकबाट बगेर आउने गेग्रान र लेदोले पटक–पटक पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध
हरिहरसिंह राठौर

जोगीमारा, धादिङ — गजुरीस्थित जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालयलाई हरेक वर्ष एउटै चिन्ता हुन्छ, वर्षात्को सुरुवातसँगै राजधानी जोड्ने व्यस्त पृथ्वी राजमार्गको सवारी जाम हटाउने । यो समस्या सवारीसाधनको चापले होइन, विभिन्न खानी र ग्रामीण सडकबाट बगेर आउने गेग्रान र लेदोले राजमार्ग पुरिँदा हुने गरेको छ ।

जोगीमारा तेक्राङ्गस्थित हिमाल सिमेन्ट उद्योगको चुनढुङ्गाखानीका कारण गएको पहिरो । तस्बिर : हरिहरसिंह राठौर/कान्तिपुर

पृथ्वी राजमार्गसमेत कार्यक्षेत्र रहेको डिभिजन सडक कार्यालय चितवनले समेत राजमार्ग अवरुद्ध हुने मुख्य कारण पहिरो र लेदो रहेको जनाएको छ ।

गत शुक्रबार राजमार्ग सुरक्षा समितिका अध्यक्षसमेत रहेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ज्ञानप्रसाद ढकाल र जिल्ला समन्वय समितिका संयोजक जगन्नाथ नेपाललाई राजमार्गको स्थलगत अध्ययन गराउँदै गजुरीस्थित सडक विभागको साइट क्याम्पले राजमार्गसँग जोड्न मापदण्डविपरीत जथाभावी निर्माण गरिएका शाखा सडक, अवैध र मापदण्डविपरीतका बालुवा तथा ढुंगाखानीलाई तत्काल रोक्न आग्रह गरेको छ ।

तीमध्ये १३ वटा शाखा सडक राजमार्गलाई प्रत्यक्ष असर गर्ने गरी जोखिमयुक्त रहेको गजुरीस्थित डिभिजन सडक कार्यालयको सहायक क्याम्पका इन्जिनियर कृष्णबहादुर खड्काले बताए ।

पृथ्वी राजमार्गसँग जोड्नकै लागि मात्र ५ स्थानीय तहले कुल ८४ किलोमिटर लम्बाइ भएका ७४ वटा सडक खनेका छन् । कतिपय सडक ढुंगा र बालुवा खानीबाट निर्माण सामग्री ढुवानीका लागि बनाइएका छन् । यस्ता सडक व्यापारीले आफ्नै खर्चमा खनेका छन् । राजमार्गमा पहिरो आएर सबैभन्दा बढी सडक अवरुद्ध हुने बेनीघाट क्षेत्र हो । बालुवा र रातोमाटोको लेदोले अवरुद्ध हुने गजुरी र गल्छी हो । हेटौंडा सिमेन्ट उद्योगले बेनीघाटको जोगीमारा क्षेत्रमा २०३० सालदेखि सञ्चालनमा ल्याएको चुनढुंगा खानी र जवाङ खोलाको हिमाल सिमेन्टको खानीले प्रयोग गर्ने विस्फोटक पदार्थ, पहरा फुटाउन प्रयोग हुने डोजरका ब्रेकरहरूले थिलथिलो पहाड नै हाल पहिरो आउने मुख्य कारण रहेको सडक विभागको निष्कर्ष छ ।

विगत ४८ वर्षदेखि देशका विभिन्न सिमेन्ट उद्योगहरूलाई चुनढुंगा बेच्ने यी २ वटा खानी सञ्चालकले वातावरणीय सर्त पालना नगरेको विभागको आरोप छ । राजमार्गदेखि माथिल्लो भागमा रहेका खानीबाट निस्केको ग्रेगानको व्यवस्थापन गर्नुको साटो राजमार्गतिरै जथाभावी मिल्काइदिँदा वर्षा भयो कि सिधै राजमार्गमा आएर यातायात अवरुद्ध र सवारीसाधनहरू पुरिने गरेका छन् ।

ग्रेगान व्यवस्थापन गर्न नसक्दा खानी सञ्चालक आफैंलाई पनि घाटा पुगेको छ । गत साउन ५ मा जवाङ खोलास्थित खानी सञ्चालक अन्नपूर्ण क्वेरिजका १० वटा टिपर र ४ वटा डोजरलगायतका उपकरण, अस्थायी प्रहरी चौकीको कार्यालयसमेत ग्रेगानले पुरेको थियो ।

२०४६ मंसिरमा जोगीमाराको पहिरोले एउटा बस त्रिशूलीमा बगाएर बेपत्ता पारेको थियो । त्यतिबेला बंगलादेशबाट बोलाइएका गोताखोरले समेत उक्त बस फेला पार्न सकेका थिएनन् । त्यही पहिरो गएको स्थानमा पर्खाल लगाएर रोकथाम गरिए पनि ३१ वर्षपछि गत वर्षदेखि पुनः सोही स्थानमा पहिरो जान सुरु भएको छ । ‘सडक विभागको सहयोगमा हामी गत वैशाखदेखि नै दिनरात बेनीघाटदेखि गल्छीसम्मका पहिरो र बालुवा लेदो पन्छाउनमै व्यस्त छौं,’ गजुरीस्थित जिल्ला ट्राफिक प्रहरी निरीक्षक सुदर्शन जोशीले भने ।

प्रकाशित : असार ८, २०७८ ०८:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×