गरिमाले घाटा बेहोरेका किसानलाई लागतभन्दा थोरै राहत

भारतीय हाइब्रिड जातको यो धान रोप्दा गत वर्ष चितवनका सबै किसानले गरी १० करोडभन्दा बढी घाटा बेहोरे । अहिले राहत भने सवा करोड मात्र बाँडिएको छ 
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — खैरहनी नगरपालिका–१० कठार, खरखुट्टेका कृष्णप्रसाद अर्यालले गएको वर्ष १५ कट्ठा खेतमा गरिमा धान रोपे । अघिल्ला वर्ष पनि भारतीय हाइब्रिड जातको यही धान रोपेर राम्रै लाभ लिएका थिए । चाँडै पाक्ने र धेरै फल्ने गुणले उनी गरिमामा आकर्षित भएको थिए । तर गत वर्ष धान पसाउँदै पसाएन ।

नक्कली बीउ परेका कारण अर्यालजस्ता थुप्रै किसानले नोक्सानी बेहोरे । मारमा परेका किसानलाई सरकारले उपलब्ध गराएको राहत आइतबार मात्र अर्यालको हात पर्‍यो । ‘मैले १५ कट्ठाको ९ हजार २ सय १९ रुपैयाँ राहत बुझें,’ अर्यालले भने, ‘यो रकम भनेको खेत जोत्न लागेको खर्च बराबर मात्र हो ।’

सरकारले प्रतिकट्ठा लागत मूल्य ३ हजार १ सय ५० रुपैयाँ कायम गरेर त्यसको २० प्रतिशत हाराहारी मात्रै राहत रकम उपलब्ध गराएको हो । कृषि ज्ञान केन्द्र चितवनका अनुसार गरिमा धानको गुणअनुसार फल लागेको भए कट्ठामा ५ हजार १ सय १६ रुपैयाँ बराबरको धान फल्ने निष्कर्ष निस्केको थियो । अर्थात्, ७६ हजार ७ सय ४० रुपैयाँ नोक्सान हुँदा अर्यालले निकै कम राहत पाएका छन् ।

कृषि ज्ञान केन्द्र चितवनका प्रमुख राजन ढकालका अनुसार चितवनमा इच्छाकामना गाउँपालिका बाहेक ६ वटै पालिकामा गरिमाको खेती भएको थियो । २ हजार ६ सय ५२ जना किसानले झन्डै हजार बिघा जमिनमा गरिमा धान रोपेका थिए ।

चितवनका सबै स्थानीय तहमा संघीय सरकारले उपलब्ध गराएको राहत रकम वितरण थालिएको ढकालले जानकारी दिए । सबैभन्दा पहिला राप्ती नगरपालिकाले वैशाख २८ गते सूचना निकालेर राहत बाँड्न सुरु गरेको थियो । सबैभन्दा धेरै खेती पनि यही नगरमा गरिएको थियो । राहतका लागि जिल्लाका स्थानीय तहलाई संघीय सरकारबाट १ करोड २३ लाख ४५ हजार रुपैयाँ उपलब्ध भएको छ ।

केन्द्रकै विश्लेषणलाई आधार मान्दा पनि गरिमा नफल्दा उत्पादनका आधारमा किसानले १० करोड १९ लाख ४८ हजार ८ सय ८५ रुपैयाँबराबरको नोक्सानी बेहोरेका थिए । धान नफलेपछि बाली चक्र नै बिथोलिएका कारण उनहिरूले अन्य खेतीबाट पनि फाइदा लिन पाएका थिएनन् ।

‘हामीले गरिमा चाँडै फल्छ, धान काटेपछि आलु र अन्य तरकारी खेती लगाउन पाइन्छ भनेर रोपेका हौं नि । तर गरिमा नफलेपछि कुर्दा–कुर्दा आलु र तरकारी लगाउन अबेला भयो । यसतर्फ भएको नोक्सानी कसले गणना गर्ने ?,’ किसान कृष्णप्रसाद अर्यालले भने । बीउ उत्पादक र आयातकर्ता कम्पनीविरुद्ध मुद्दा दायर गरी किसानलाई क्षतिपूर्ति दिने तयारीमा सरकार रहेको केन्द्रका प्रमुख राजन ढकालले बताए ।

भारतबाट नेपालमा गरिमा धानको बीउ आधिकारिक रूपमा आयात गर्ने कम्पनी दाङ, लमहीमा रहेको सनराइज एग्रिकल्चर रिसर्च सेन्टर प्रालि हो । चितवन र आसपासको क्षेत्रमा प्रशान्त एग्रोभेटले गरिमाको बीउ बेचेको केन्द्रले जनाएको छ । २०७० सालदेखि नै गरिमा आयात हुन थालेको देखिन्छ । चितवन क्षेत्रमा मात्रै गत वर्ष गरिमाको ११ हजार ७ सय ४ किलो बीउ खपत भएको थियो ।

प्रकाशित : जेष्ठ १४, २०७७ १३:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गुजरातबाट फर्किएका एक युवकको जटही नाकामै मृत्यु

जटही नाकामा केहीबेर तनाव, मृतकको स्वाब परीक्षण गरिने
अजित तिवारी

जनकपुर — भारतको गुजरात प्रदेशको सुरत सहरबाट बुधबार बिहान ३ बजे धनुषाको जटही नाकामा आइपुगेका एक युवकको मृत्यु भएको छ । सुरतमै बिरामी रहेका उनको बिहान ८ बजेतिर मृत्यु भएको हो । 

धनुषाको सहीदनगर नगरपालिका–९ का ३० वर्षीय युवकको नेपाल प्रवेश गर्ने क्रममा जटही नाकामा मृत्यु भएको धनुषाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कोषहरि निरौलाले जानकारी दिए । रेलबाट बिहारको दरभंगामा उत्रिएका उनीसहित करिब २ सय ५० जनाको टोली बुधबार बिहान ३ बजेतिर जटही नाका आइपुगेको थियो । बिरामी रहेका उनलाई सशस्त्र प्रहरीको जटही बीओपीले बिहान खानाको बन्दोबस्त मिलाइदिएको थियो ।

‘खाना खाएपछि उनले उल्टी गरे र लगत्तै उनको मृत्यु भयो,’ सशस्त्र प्रहरी धनुषाका एक अधिकारीले भने, ‘उनी गम्भीर बिरामी रहेको हामीलाई खबरै गरिएन ।’ सुरतबाट फर्किएका उनलाई लिन जटही नाकामा उनको परिवारका सदस्य पनि पुगेका थिए । गम्भीर बिरामी रहेको र नाकामा इन्ट्री गर्ने काम ८ बजेदेखि मात्र सुरु हुने हुँदा उनलाई तत्कालै अस्पतालसम्म पुर्‍याउन नसक्दा नाकामै मृत्यु भएको हो ।

नाकामा आइपुगेका नेपालीहरुलाई सशस्त्र प्रहरीको डेस्कले बिहान ८ बजेदेखि इन्ट्री गरेपछि त्यही रहने स्वास्थ्यकर्मीको टिमले प्रारम्भिक स्वास्थ्य जाँच गर्छन् । त्यसपछि गाडीमा राखेर उनी सम्बन्धित पालिकाको क्वारेन्टाइनसम्म पुर्‍याइन्छ । यो क्रम साँझ ६ बजेसम्म चल्छ । ‘तर, सुरतबाट २–३ सयको भीड बिहान ३ बजे नै नाकामा आइपुग्यो,’ धनुषाका सीडीओ निरौलाले भने, ‘त्यसमध्ये उनी बिरामी रहेको हामीलाई जानकारी नै दिइएन । उनलाई बुझ्न नाकामा पुगेका परिवारका सदस्यले पनि बिरामी रहेको ढाँटे ।’

मृतकको शव अहिले नाकामै राखिएको छ । उनको शवलाई विशेष सावधानीपूर्वक प्रादेशिक अस्पताल जनकपुरमा ल्याएर स्वाब परीक्षण गरिने सीडीओ निरौलाले बताए । सुरतबाट नाकामा आइपुगेका सबैलाई क्वारेन्टाइनमा राखिएको पनि उनले जानकारी दिए । नाकामै युवककाे मृत्यु भएपछि उनीसँगै सुरतबाट आएकाहरुले केहीबेर होहल्ला गरेका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १४, २०७७ १२:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×