चितवनमा १० हजार पानीचरा

रमेशकुमार पौडेल

(चितवन) — हिउँद याममा लामो दुरी पार गरेर जाडो छल्न पानीचरा नेपाल आइपुग्छन् । आहारा र राम्रो बासस्थान खोज्दै नेपाल आउने यस्ता चराको संख्या यसपालि चितवनमा सन्तोषजनक देखिएको छ । चितवनमा बर्ड एजुकेसन सोसाइटी नामक संस्थाले पानीचरा गणना गर्दै आएको छ । 

ZenTravel

Meroghar

‘यो वर्ष हामीले गणना गर्दा चितवनमा ५७ प्रजातिका १० हजार पानीचरा फेला परे,’ सोसाइटीका पूर्वअध्यक्ष वासु बिडारीले भने । गत वर्षको गणनामा ५० प्रजातिका ८ हजार ४ सय ९६ पानीचरा फेला परेको उनले बताए । बिडारीसहितको टोलीले राप्ती नदीको लोथरदेखि तल मेघौलीसम्म, रिउ खोला र निकुञ्ज आसपासका अन्य तालतलैया र सानाठूला खोला र खोल्सामा पानीचरा गणना गर्छ ।

राप्ती नदीको पूर्वी भेग अर्थात् लोथरदेखि सौराहासम्म पानीचरा निकै कम पाइएपछि गणकहरू सुरुवातमा केही निराश देखिन्थे । ‘तर पश्चिम लागेपछि राम्रो संख्यामा देख्न पाइयो । यो पटक गणनामा रिउ खोला थपिएको थियो ।

बढी भेटिएका सात प्रजातिमध्ये तीन प्रजातिका चरा रिउमा फेला परेका हुन्,’ बिडारीले भने । जनवरी ४ देखि १५ दिनसम्म चरा गणना भएको थियो । बसाइँ सरेर आउने हिउँदे चरा मान्छेको चहलपहल र चाप नभएको, शान्त तथा सफा ठाउँ, ताल परेको खोला र जलाशयमा बस्ने गर्छन् । ‘राप्ती नदीको सौराहादेखि पूर्वी भेगमा पहिलापहिला चरा अत्यधिक पाइन्थे । यो वर्ष खोलाको धार परिवर्तन गरिएको रहेछ,’ बिडारीले भने, ‘किनारमा काम गर्दै गरेका ट्र्याक्टर र एक्स्काभेटरको कोलाहलमा चरा बस्दैनन् ।’

गणनामा बिडारीसहित १८ जना चरा गणक संलग्न थिए । बर्ड एजुकेसन सोसाइटीका सल्लाहकार टीका गिरीका अनुसार नेपालमा सन् १९८७ देखि पानीचरा गणना सुरु भएको हो । चितवनमा पनि सोही वर्षदेखि उनले चरा गन्दै आएका छन् । ‘यी चरा जाडो धेरै हुने ठाउँबाट उड्दैउड्दै न्यानो क्षेत्रमा आउने हुन्,’ उनले भने । गिरीका अनुसार मंगोलिया, साइबेरिया, चीनको उच्चभाग, भारतको लद्दाखबाट हाँस प्रजातिका पानीचरा यहाँ आउने गर्छन् । बकुल्ला, जलकौवा पनि नेपाल भित्रिन्छन् । सगरमाथाभन्दा उच्च अर्थात् ९ हजार मिटरमाथिबाट उडेर चराहरू न्यानो क्षेत्रमा आउने उनले बताए । ती चराको मुख्य आहारा माछा र खोलाको लेउ हो । ‘चरा कम हुनु भनेको माछा नहुनु हो, खोलामा प्रदूषण बढेछ भन्ने संकेत पनि हो,’ गिरीले भने, ‘त्यसैले पानी चरा शान्त र स्वच्छ वातावरणका सूचक हुन् ।’

कसरी हुन्छ गणना ?
चरा निकै चञ्चल हुने भएकाले गन्ने कुरा सुन्दा धेरैलाई अचम्म लाग्न सक्छ । बसाइँ सरेर आएका पानीमा आश्रित चरा अन्य रैथाने चराजस्तो भररर्र उड्ने खालका हुँदैनन् । जहाँ पायो त्यहीँ बस्दैनन् । जहाँको पानीमा लेउ र माछा राम्रो पाइन्छ, त्यहीँ झुन्डझुन्ड बनाएर बस्ने चराविद् टीका गिरीले बताए । ‘पानीचरा मुख्य रूपमा कहाँ बस्छन् भन्ने जानकारी भएपछि निश्चित दुरीबाट गणना सुरु गर्छौं । अगाडि देखिने चराको संख्या र प्रजाति टिपोट गर्दै जान्छौं,’ उनले भने, ‘कुनै चराले हामीलाई पछाडिबाट नाघेर अगाडि जान्छन्, संख्या नदोहोरियोस् भनेर त्यसलाई घटाउँछौं ।’

चितवनमा मात्रै नभएर देशभर र एसिया क्षेत्रमा नै यही समयमा चरा गणना हुने बिडारीले बताए । चराको रङ, बनोट, आवाजका बारेमा जानकारी भएका चराविज्ञहरू दुरबिन बोकेर गणनामा खट्ने गर्छन् । नेपालमा चराप्रेमी र पर्यटन व्यवसायीको सक्रियातामा चरा गणना हुँदै आएको छ ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७६ ०७:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेशसभा बैठक : दामन घटनाको छानबिन माग

पानारोमा रिसोर्टमा ८ भारतीय पर्यटकको निधन भएको घटनाको प्रदेश सरकारद्वारा निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्ने सांसदले माग गरेका छन्
सुवास विडारी

(मकवानपुर) — वाग्मती प्रदेशका सांसदले उत्तरी मकवानपुरको दामनस्थित पानारोमा रिसोर्टमा भएको घटनाको छानबिन प्रदेश सरकारमार्फत पनि हुनुपर्ने माग गरेका छन् । सोमबार प्रदेशसभाको विशेष समयमा बोल्दै उनीहरूले होटलमा माघ ६ गते ८ भारतीय पर्यटकको निधन भएको घटनाको निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका हुन् ।

नेकपा सांसद मुनु सिग्देलले रिसोर्टमा भएको घटनाले नेपाल भ्रमण वर्ष र प्रदेशको पर्यटन सम्बन्धी कार्यक्रम नै प्रभावित हुने बताइन् । ‘होटलको मापदण्ड सरकारले तोक्नुपर्छ र यसको कडाइका साथ कार्यान्वयन हुनुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘पर्यटन वर्षको सुरुमै भएको दुर्घटनाको सत्यतथ्य छानबिन हुनुपर्छ । दोषी देखिए कडा कारबाही हुनुपर्छ ।’ कांग्रेस सांसद विजया केसीले पर्यटन वर्षको सुरुवातमा नै ठूलो धक्का पुगेको भन्दै होटल व्यवसाय सञ्चालन मापदण्डको कडाइका साथ कार्यान्वयन हुनुपर्ने बताइन् । ‘दामनमा भएको घटना लापरबाहीले ल्याएको मृत्यु हो, यो रोक्न सकिन्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘होटल सञ्चालहरूले ध्यान नदिँदा पर्यटकको ज्यान गएको हो ।’ सांसद लालकुमारी पुनले पनि होटल मापदण्डअनुरूप नभएको भन्दै अनुगमन हुनुपर्ने बताइन् । ग्यास हिटरका कारण निसासिएर ती पर्यटकको मृत्यु भएको थियो ।

सडक सुधारको माग
स्थायी राजधानी तोकिएकाले काठमाडौं–हेटौंडा जोड्ने छोटो दुरीको मार्गको विशेष स्तरोन्नति गर्न सांसदहरूले माग गरेका छन् । नेकपा सांसद लालकुमारी पुनले अब स्थायी मानसिकता बनाएर काम गर्नुपर्ने भन्दै मार्ग स्तरोन्नतिलाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्ने बताइन् । कांग्रेस सांसद रजनी आमात्य जोंछेले राजधानी आउने–जाने बाटो निम्नस्तरको भएको टिप्पणी गरिन् ।

विधेयक ढिलाइमा आपत्ति
वाग्मती प्रदेश सरकार गठन भएको दुई वर्षपछि मात्रै सुशासनसम्बन्धी विधेयक ल्याइएको भन्दै सांसदहरूले आपत्ति जनाएका छन् । ‘प्रदेशभित्र सुशासनको प्रत्याभूति गर्ने सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक’ माथिको सैद्धान्तिक छलफलमा भाग लिने क्रममा सांसदहरूले सुशासनतर्फ सरकारले ध्यान दिनुपर्ने टिप्पणी गरे । सांसद रीता माझी, मीना ज्ञवाली, रमेश पौडेल, देवीमाया घले, न्हुच्छेनारायण श्रेष्ठ, सिर्जना सैंजु, विराजभक्त श्रेष्ठ, विजया केसी, रीना गुरुङ र रत्नप्रसाद ढकालले विधेयकमा भएको ढिलाइप्रति आपत्ति जनाएका थिए ।

‘मन्त्रिपरिषद्ले आफ्नो निर्णय लुकाउँदा विभिन्न किसिमका समस्या सिर्जना भइरहेका छन् । कुरा सुशासनको र नीतिगतको व्यवस्थाको गरे पनि निर्णय लुकाएर कुशासनतर्फ सरकार गइरहेको छ,’ सांसद रमेश पौडेलले भने । सांसद माझीले ढिलो गरी विधेयक आएको भए पनि सरकार कत्तिको जिम्मेवार ढंगबाट प्रस्तुत हुन्छ भन्ने अब थाहा हुने बताइन् । सांसद ढकालले सुशासन कायम गर्दै आर्थिक विकास गर्नका लागि प्रदेश मातहतका कार्यालय जिल्ला–जिल्लामा स्थापना हुनुपर्ने माग गरे ।

भँडेल कांग्रेस उपनेता
नेपाली कांग्रेस वाग्मती प्रदेश संसदीय दलको उपनेतामा कृष्णलाल भँडेल नियुक्त भएका छन् । भक्तपुरबाट निर्वाचित सांसद भँडेललाई सोमबार नियुक्त गरिएको हो । नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको ०७४ माघ २६ गतेको बैठकद्वारा स्वीकृत प्रदेशसभा संसदीय दलको विधानअनुसार उपनेतामा नियुक्त गरेको संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर बानियाँले जानकारी दिए । यसअघि, संसदीय दलको नेता, प्रमुख सचेतक, सचेतक, सदस्य सचिव र प्रवक्ता चयन भए पनि उपनेता चयन हुन बाँकी थियो ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७६ ०७:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×