स्थायी राजधानीले उद्योगी–व्यवसायी उत्साहित

सुवास विडारी

(मकवानपुर) — प्रदेश ३ को राजधानी हेटौंडा र नामकरण वागमती प्रदेश भएसँगै यहाँका उद्योगी तथा व्यवसायीहरू उत्साहित छन् । व्यवसायीहरूको छाता संगठन उद्योग वाणिज्य संघ मकवानपुर अध्यक्ष कृष्ण कटुवालले स्थायी राजधानी हेटौंडा तोकिँदा व्यवसायीहरू मात्रै होइन पूरै प्रदेशमा खुसी छाएको बताए । उनले अब व्यवसायीहरूले हेटौंडामा लगानी बढाउने दाबी गरे । 

ZenTravel

हेटौंडा देशकै सबैभन्दा ठूलो औद्योगिक क्षेत्र भएको स्थान पनि हो । ‘अब यहाँ सुविधा सम्पन्न होटल, कम्प्लेक्सहरू खुल्नेछन् भने विभिन्न व्यवसायमा लगानी बढ्नेछन् ’ उनले भने, ‘सडक सञ्जालले जोडिएको हेटौंडालाई थप व्यवस्थित बनाएर अगाडि बढाउने समय आएको छ ।’ कटुवालले हेटौंडामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू खुल्ने क्रममा बढ्ने जुन प्रत्यक्ष रूपमा लगानी, रोजगारी र उत्पादनसँग जोडिनेसमेत बताए ।

Meroghar

उद्योग संघ मकवानपुरका अध्यक्ष लेखराज पोखरेल स्थायी राजधानी भएसँगै अब बन्ने प्रादेशिक औद्योगिक, व्यावसायिक र यातायात नीति व्यवसायीअनुकूल बनाउनुपर्ने बताए । ‘अब बन्ने नीतिहरू व्यवसायी मैत्री बनाउनुपर्छ । हाम्रो प्रदेश अरूभन्दा फरक छ । त्यसैले व्यवसायीमैत्री कानुन बनाएर लगानी भित्र्याउनेतर्फ ध्यान दिन जरुरी छ,’ उनले भने, ‘औद्योगिक विकासका लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार र नीति निर्माण गर्नुपर्ने चुनौती हामीलाई थपिएको छ ।’ हेटौंडा–१४ मा निर्माण हुन लागेको नयाँ औद्योगिक क्षेत्रको डीपीआर निर्माण गरेर ठूलाठूला उद्योग आउने वातावरण तयार गर्न अब हतार गर्न नहुने उनको भनाइ छ । ‘औद्यागिक क्षेत्रहरू प्रदेश सरकार मातहतमा ल्याएर लगानीमैत्री कानुन निर्माण गरेर अगाडि बढ्नुको विकल्प छैन,’ उनले थपे ।

नारायणी यातायात व्यवसायी संघ हेटौंडाका महासचिव सरोज खनाल राजधानी भएपछि हेटौंडाबासीको काँधमा जिम्मेवारी थपिएको बताए । ‘अब सडक फराकिलो बनाउने, गुणस्तर भौतिक पूर्वाधार निर्माण गर्ने र व्यवसायीहरूलाई थप जिम्मेवार हुनुपर्ने समय आएको छ,’ उनले भने, ‘स्थायी राजधानी भएसँगै प्रशासनिक समस्या समाधानका लागि मन्त्रालयहरू यहाँ नै हुनेछन् । कानुन निर्माणमा समेत हामीले प्रत्यक्ष रूपमा भूमिका खेल्ने मौका पाउनेछौं ।’

प्रदेशको स्थायी राजधानी र नाम पारित भएको खुसीमा हेटौंडाको विभिन्न स्थानमा स्वागत र्‍याली निकाल्दै प्रदेशसभाका सबै सांसदहरूलाई धन्यवाद दिइएको छ । यसैगरी, मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघले निर्णयको स्वागत गर्दै बाजागाजासहित बजारका विभिन्न क्षेत्रको परिक्रमा गरेको छ । होटल एसोसिएसन अफ मकवानपुरले बुद्धचोकनजिकै दीप प्रज्वलन गरेको छ । हेटौंडासहित जिल्लाका विभिन्न स्थानमा निर्णयको स्वागत गर्दै दीप प्रज्वलन एवं र्‍याली दुई दिनदेखि भइरहेका छन् ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७६ ०९:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रैथाने बाली जोगाउनै मुस्किल

आश गुरुङ

लमजुङ — खेतैभरि कागुनो फल्दा मर्स्याङ्दी गाउँपालिका–३ सिउरुङकी वनमाया गुरुङको मन फुरुंग हुन्थ्यो । आलोपालो गरी गाउँलेले कागुनो रोप्थे । जेठ–असारमा लहलह झुलेर पाक्ने कागुनो रोप्न उनीहरू पुसदेखि तयारी गर्थे । माघमा खनजोत गरी फागुनमा गाउँका खेतभरि रोप्थे । अनिकाल जोगाउन भने पनि उनीहरू कागुनो साँचेर राख्थे ।

दूधपोखरी गाउँपालिका–१ की चेप्ची गुरुङका अनुसार चेपेको किनारदेखि गाउँसम्मै पहिले गहुँखेती गरिन्थ्यो । कागुनो खेती पनि हुन्थ्यो । पाखोबारीमा समेत गहुँ र कागुनोको खेती गरिन्थ्यो । पारीपट्टी गोरखामा समेत यसको खेती हुन्थ्यो । ‘अहिले खेतबारी बाँझो भयो । गहुँ र कागुनो रोप्न छाडियो,’ उनले भनिन् ।

क्व्होलासोंथर गाउँपालिकाका पसगाउँ, सिङदी, कुमलुङ, चरागाउँ, भोंजे, गिलुङलगायत गाउँमा अनदी धान फल्थ्यो । चरागाउँका खिमप्रसाद गुरुङका अनुसार हिजोआज केहीले मात्रै उक्त धान लगाउँछन् । ‘अनदी धान गाउँमा खोज्दा पाइँदैन,’ उनले भने । भुजुङमा रातो आँगा धान फल्ने गरेकोमा अहिले रोप्नै छाडिएको छ । मर्स्याङदी– ५ चिप्लाका कुमेर गुरुङका अनुसार गाउँमा २०/२२ मुरी लट्टे फल्थ्यो । गहुँ, जौ र फापर हुन्थ्यो । ‘अहिले खेती हुनै छाड्यो’ उनले भने, ‘गाउँमा युवा बस्दैनन् । बुढाबुढी सहरबाट चामल लगेर खान थाले । भएका केहीले बजारबाटै धानको बीउ किनेर रोप्न थालेका छन् ।’ उनका अनुसार रैथाने बाली धेरै नफल्ने र बढी समय लाग्ने भएकाले स्थानीयले धानमकैमा बल गरे ।

दशक अघिसम्म ग्रामीण भेगमा कागुनो, गहुँ, करु र लट्टे लगायत रैथाने बालीको खेती गरिन्थ्यो । अहिले यी खेती गर्न छाडिएको छ । धान, मकै, कोदोको खेती गरिए पनि बीउ सहरबाट लैजाने गरिएको छ । यसमा रासायनिक मल राखेर फलाउने गरिएको छ । मर्स्याङ्दी–२ घनपोखरा रोप्लेफाँटकी रोकुमारी गुरुङका अनुसार रैथाने बाली नासिँदै गएको छ । धान, मकै र कोदोमा रायायनिक मल हालिने गरिएको छ । ‘रैथाने बाली जोगाउन बीउ बैंक स्थापना गरेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘हेरौं, कति सफल हुन्छ ।’

उनका अनुसार ५ वर्षको प्रयासपछि रोप्लेफाँटमा सामुदायिक बीउ बैंक स्थापना गरिएको हो । ग्रामीण भेगमा वर्णशंकर (हाइब्रिड) जातका बीउ हाबी हुँदै गएपछि रैथाने बाली जोगाउन कृषकले सामुदायिक बीउ बैंक स्थापना गरेको उनले बताइन् । किसानले १५ जातका विभिन्न रैथाने बालीका ७४ प्रजातिका बीउ संकलन गरेका छन् । धानका २३ प्रजाति, कोदो १०, जौ १, कागुनो ४, मकै २, उवा १, सिमी ६, बोडी ४, गहत १, भटमास ४, घिरौंला २, पिँडालु ३, खुर्सानी ४, काँक्रो ३ र फर्सीका ३ प्रजातिका रैथाने बीउ संकलन गरी राखिएको घनपोखरा सामुदायिक बीउ बैंकका उपाध्यक्ष समेत रहेकी गुरुङले बताइन् ।

कृषि ज्ञान केन्द्रका वरिष्ठ कृषिप्रसार अधिकारी रोहिणीराज घिमिरेले रैथाने बाली जोगाउने अभियान सुरु गरिएको बताए । ‘रैथाने बालीको आवश्यकता र महत्व बुझाउनुका साथै प्रशिक्षण दिन थालेका छौं,’ उनले भने । उनले लमजुङ र मनाङका कृषकलाई आइतबार र सोमबार कृषि ज्ञान केन्द्रको बेंसीसहरस्थित कार्यालयमा बोलाएर रैथाने बाली जोगाउन अभिमुखीकरण गराएको बताए । ‘उत्पादन धेरै नहुने भन्दै रैथाने बालीलाई हेला गरिएको छ,’ उनले भने, ‘तर हाइब्रिड बीउले धोका दिन सक्छ ।

यही वर्ष केही धान फलेन । रैथानेमा यस्तो हुँदैन ।’ रैथाने बाली हराए नेपाली पहिचान हराउने उनको भनाइ छ । ‘रैथाने बाली हराउनु भनेको जैविक विविधता हराउनु हो,’ उनले भने, ‘हाम्रो जस्तो जैविक विविधता भएको मुलुकमा रैथाने बाली अत्यावश्यक छ’ उनले भने ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७६ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×