अंग्रेजलाई जितेको सम्झनामा विजयोत्सव

राजकुमार कार्की

(सिन्धुली) — बीपी राजमार्गको नागबेली सडक हुँदै सोलाभन्ज्याङ पुग्नुभयो भने तपाईंलाई सुरुमै हुस्सुले चुम्न सक्छ । उत्तर–पश्चिमतिर फर्कनेबित्तिक्कै देखिन्छ, सिन्धुलीगढी प्रवेशद्वार । यही गेटमा तत्कालीन युद्धको झल्को दिनेगरी कोरिएका तस्बिरले तपाईंलाई एकछिन अलमल्याउँछ । तीन महिनाअगाडि कालोपत्रे गरिएको सडक अहिले नै धाँजा फाटे पनि सिन्धुलीगढी परिसरसम्म नै रहेको छ । पैदल वा सवारीसाधन, आफैं छनोट गर्न सक्नुहुन्छ ।

गोर्खाली फौजले अंग्रेज सेनालाई हराएको २ सय ५२ वर्ष पुगेको इतिहास स्मरण गर्न आयोजित विजयोत्सवले सिन्धुलीगढीलाई व्यस्त बनाएको छ । भग्नावषेश मात्र रहेको सिन्धुलीगढी दरबार क्षेत्रलाई घेराबेरा गरिएको छ ।

विजयोत्सवस्थल जाने सडकको दायाँबायाँ सयपत्रीलगायतका फूल रोपिएका छन् । नेपाली सेनाले एक साता लगाएर गढी क्षेत्रलाई पूरै सफा गरेका छन् । टुँडिखेल क्षेत्रमा पाहुनाको हेलिकप्टर राख्ने व्यवस्था गरिएको छ । तत्कालीन समयको तोप, जेलघरलगायत पुराना संरचना उत्खनन् गरिएको छ ।

त्यतिखेर भएको युद्ध झल्किने गरी सबै व्यवस्था मिलाइएको कमलामाई नगरपालिका प्रमुख खड्ग खत्रीले बताए । ‘सेनाको सहयोगमा विजयोत्सव मनाउने योजना बनाएका हौं,’ उनले भने, ‘युद्धमा प्रयोग भएका सबै सामग्री जुटाएर प्रदर्शनीमा राखिएका छन्, अवलोकनकर्ताले भरपुर मनोरञ्जन लिन सक्नेछन् ।’ तीनदिने विजयोत्सव आइतबार समापन हुनेछ ।

तत्कालीन युद्धको झल्को दिने र वीर गोर्खालीले लडाइँमा विजय प्राप्त गरेको दृश्यलाई अवलोकनकर्ताको मानसपटलमा छाउने गरी तयारी गरेको बर्दबहादुर गणका गणपति राजीव थापाले बताए । युद्धको तिथिमितिसमेतको यकिन गराउन इतिहासका लेखहरू रहेका किताबको स्टल नै राखिएको समेत उनले सुनाए । विसं १८२४ असोज १५ गते कप्तान किनलकको नेतृत्वमा आएको ब्रिटिस सेनालाई गोर्खाली फौजले सिन्धुलीगढीबाट पराजित गरेर पठाएको सम्झनामा प्रत्येक वर्ष कात्तिक २४ गते नेपालको झन्डा फहराएर सलामी अर्पण गरी विजयोत्सव मनाउने गरिएको छ ।

नेपाल एकीकरणका बेला आधुनिक हतियारले सुसज्जित अंग्रेज फौजलाई हराएर विरासत बोकेको कमलामाई नगरपालिका–३ स्थित ऐतिहासिकस्थल सिन्धुलीगढी यतिबेला उत्सवमय बनेको छ । उत्सवमा नेपाली सेनासँग सम्बन्धित युद्धसामग्री, भेषभूषा र स्थानीय उत्पादनको प्रचारप्रसार गर्न स्टल राखिएका छन् ।

०६७ सालदेखि नेपाल पत्रकार महासंघले मनाउन थालेको विजयोत्सव परम्परालाई स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएपछि नगरपालिका आफैंले निरन्तरता दिन सुरु गरेको हो । विजयोत्सवलाई भव्य रूपमा मनाउन सुनकोसी र गोलन्जोर गाउँपालिका तथा कमलामाई नगरपालिकाले आइतबार सार्वजनिक बिदा दिएका छन् । उत्सवकै अवसरमा सिन्धुलीगढी घुम्न आउने पर्यटकसँग लिइने गरिएको ५० रुपैयाँ प्रवेश शुल्कलाई कात्तिक महिनाभर ५० प्रतिशत छुट गरिएको र कात्तिक २० गतेदेखि २५ गतेसम्म पूरै छुट गरिएको छ । उत्सवकै अवसरमा नेपाली सेनाले चियाबारीबाट सिन्धुलीगढीसम्म पाँच किलोमिटर कप्तान किनलक पदमार्ग निर्माण गरेको छ । सेनाको नागरिक सहयोग अभियानअन्तर्गत कमलामाई नगरपालिका–३ स्थित सिन्धुलीगढीमा युद्ध संग्रहालयसमेत बन्न लागेको छ । संग्रहालय निर्माणका लागि नक्सांकन र डिजाइन भइसकेको छ ।

सरकारले घोषणा गरेको नयाँ पर्यटक गन्तव्यमध्ये एक सिन्धुलीगढीको मुख्य दरबार (ठूलो गढी) प्रदेश ३ सरकारले बनाउने भएको छ । यसका लागि प्रदेश सरकारले चालू आर्थिक वर्षमा चार करोड बजेट विनियोजन गरेको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २४, २०७६ ०८:३६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बीपी राजमार्गमा खाल्डैखाल्डा

राजकुमार कार्की

(सिन्धुली) — सवारी चाप र भारवहन क्षमताभन्दा बढीका गाडी सञ्चालन हुँदा बीपी राजमार्गको अधिकांश खण्ड खाल्डैैखाल्डा भएको छ । अत्यधिक भार बोकेका मालबाहक सवारी गुड्दा बनेपा–बर्दिबास सडक खण्डअन्तर्गत सिन्धुलीको विभिन्न स्थानमा खाल्डैखाल्डा देखिएको हो ।

चार महिनाअघि टालटुल पारिएको खाल्डा फेरि उस्तैगरी भत्किएको छ । दैनिक अत्यधिक सवारीसाधन गुड्दा र समयमा उचित मर्मतसम्भार नहुँदा राजमार्गले जोखिम निम्त्याउन सक्ने स्थानीय बताउँछन् ।

वर्षाअगाडि मर्मत भएको राजमार्गको दोस्रो खण्डअन्तर्गत कमलामाई नगरपालिकाको भद्रकाली, चियाबारी र पीपलभन्ज्याङको बीचमा पर्ने दुई घुम्तीमा ‘इमर्जेन्सी ब्रेक’ लगाउनुपर्ने अवस्था रहेको सवारी चालकहरू बताउँछन् ।

नेपालकै नमुना राजमार्गको रूपमा चिनिने बीपी राजमार्गका प्रत्येकजसो घुम्तीमा खाल्डाहरू भेटिन्छन् । निर्माण सम्पन्न गरी जापान सरकारले नेपाल सकारलाई हस्तान्तरण गरेको केही वर्षमै राजमार्ग कुरूप बन्न थालेको स्थानीय बासिन्दाको भनाइ छ ।

नेपालथोक र धुलिखेल खण्डको भकुन्डेबेँसीमाथि सडक कालोपत्र गर्ने तयारी गरिँदा राजमार्ग हुँदै राजधानी ओहोरदोहोर गर्ने सवारीसाधन घन्टौंसम्म जाममा पर्ने गरेका छन् । ट्र्याक सडक नहुँदा समस्या भएको सडक आयोजनाले जनाएको छ । तर यात्रुहरू भने सडक आयोजनाको लापरबाहीले जाम झेल्नुपरेको गुनासो गर्छन् । ‘एकातिर खाल्डैखाल्डा छ, अर्कोतिर यस्तो जाम,’ राजधानीबाट बर्दिबास हिँडेका यात्री कैलाश मगरले दुखेसो पोखे, ‘मोड सुधार गरी सबै स्थानमा सडक फराकिलो नबन्दा दुर्घटनासमेत हुने गरेको छ ।’

भूकम्पपछि भत्किएका खण्ड र अन्य खण्डमा ठूला खाल्डा हुँदा दुर्घटना बढ्न थालेपछि सामान्य टालटुल गरिएको थियो । ‘सवारी व्यवस्थापन र समयमा उचित मर्मत नहुँदा राजमार्गमा दुर्घटना बढ्ने निश्चित छ,’ सञ्चारकर्मी कृष्णहरि घिमिरेले भने, ‘साँघुरो सडकमा सवारी चाप बढ्दो छ, यसले दुर्घटनको जोखिम बढाउँछ ।’ उनी दुई वर्षअघि कमलामाई नगरपालिकाको करकरेमा दुर्घटनामा परेका थिए ।

भूकम्पले भत्किएको चियाबारी र पीपलभन्ज्याङबीचको घुम्तीमा गरिएको मर्मत तीन महिना पनि टिक्न सकेन । ‘दुईपटक मर्मत हुँदा पनि हालत उस्तै छ,’ घिमिरेले भने, ‘गुणस्तरीय काम भएको भए यस्तो अवस्था हुने थिएन ।’ जापान सरकारले हस्तान्तरण गरेकोपछि मर्मतसम्भारको जिम्मा सडक आयोजनाले लिएको छ । ?

चार घन्टामा सिन्धुलीबाट काठमाडौको यात्रा तय गर्न सकिनेमा यतिखेर खाल्डाखुल्डीले ६ देखि ७ घन्टा लाग्ने गरेको बोलेरो जिप चालक अमर भुजेलले दुखेसो पोखे । भन्छन्, ‘खाल्डाखुल्डीले बढी समय लाग्ने, गाडीमा टुटफुटको समस्या आउने हुँदा दुर्घटनाको खतरा रहन्छ ।’

बीपी राजमार्गको नागबेली सडकको दृश्यावलोकन गर्दै काठमाडौं जाने गरेका मोटसाइकल चालक सडकको खाल्डाखुल्डीकै कारण हैरान हुने गरेका छन् । बनेको केही वर्ष नबित्दै बनेपा, सिन्धुली, बर्दिबास सडकको स्वरूप बिग्रन थालेको हो । ‘सिंगल लेनको सडक अनि खाल्डैखाल्डा भएकाले मोटरसाइकल चलाउनै गाह्रो छ,’ स्थानीय पुष्कर थापा भन्छन्, ‘पूर्वी तराईलाई राजधानीसँग जोड्ने छोटो दुरीको वैकल्पिक मार्ग भएकाले सवारी चाप हुनु स्वाभाविक हो । टालटुले काम हुने भएकाले मर्मत गरेको पनि परिणाम नदेखिएको हो ।’

राजमार्गसँग जोडेर भवन निर्माण गर्ने क्रममा घडेरी खार्दा एक्स्काभेटरलगायत ठूला उपकरण चलाइएकाले आसपासमा सडक पनि उप्किएका छन् । पीपलभन्ज्याङ ढुंग्रेभन्ज्याङ खुर्कोट, बारा, झाँगाझोली रातमाटा, नेपालथोकमा बढी खाल्डा छन् ।

बर्दिवास–सिन्धुली–बनेपा सडक आयोजनाका प्राविधिक रमेश आचार्यका अनुसार सडकको नाला समयमा सफा नगर्दा र घडेरी बनाउने नाममा जथाभावी खन्दा खाल्डाखुल्डी देखिएको हो । ‘स्थानीय सबै मिलेर सडकको संरक्षण गर्नुपर्छ,’ उनले भने ।

बीपी राजमार्गमा दैनिक सरदर दुई हजार सानाठूला सवारी साधन चल्ने गरेको ट्राफिक प्रहरीको भनाइ छ । जापान सरकारको २६ अर्ब लगानीमा उक्त राजमार्ग बनेको हो । पछिल्लो समय सुनकोसी आसपासमा क्रसर उद्योग खुल्ने क्रम बढेसँगै राजमार्गमा टिपरसमेत गुड्न थालेका छन् । बीपी राजमार्गमा ठूला ट्रकलाई नेपाल सरकारले अनुमति नदिएपनि क्रसर उद्योगका गिट्टी, बालुवा बोक्ने टिपर खुलेआम चल्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २२, २०७६ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×