३० परिवार अझै भत्किएको घरमा

कान्तिपुर संवाददाता

सिन्धुलीमाढी — सिन्धुलीको सानो गाउँमा पुनर्निर्माण अझै हुन सकेको छैन । भूकम्प गएको ४ वर्ष बितिसक्दासमेत कमलामाई नगरपालिका १० सानो गाउँमा घर बनाउने कुनै सुरसार नभएको हो । स्थानीयहरू भत्किएकै घरमा बस्न बाध्य छन् । ३० घरपरिवार रहेको यो गाउँका सबै घरधुरीको नाम लाभग्राहीको सूचीमा छ । 

सबैले निजी आवास पुनर्निर्माणका लागि सम्झौता गरी पहिलो किस्ताबापत्को ५० हजार रुपैयाँ अनुदान लिइसकेका छन् । अनुदान लिएको पनि २ वर्ष भइसक्दासमेत कसैले घर बनाउन सुरु गरेका छैनन् ।

सरकारले २ वर्षअघि घर बनाउनका लागि भन्दै उनीहरूलाई पहिलो किस्ताबापत् ५० हजार रुपैयाँ उपलब्ध गरायो । त्यतिबेला सानो गाउँमा खानेपानीको अभाव रहेको थियो । वर्षौंदेखि खानेपानीको अभाव झेल्दै आएका उनीहरूले त्यतिबेला घर बनाउन सकेनन् । भूकम्प प्रतिरोधात्मक घर बनाई नयाँ घरमा बस्ने रहर भए पनि पानीको समस्याका कारण घर बनाउन सम्भव नभएको स्थानीय शुक्रबहादुर दर्नालले बताए ।

पानीको समस्या रहेको भन्दै जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाई अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार सिन्धुली र कमलामाई नगरपालिकाले खानेपानी ट्यांकी निर्माण गरी साउनदेखि अहिले सबैको घर–घरमा खानेपानी पुर्‍याएको छ । पहिलो किस्ताबापत पाएको रकम कतिपयले दु:ख बिरामी पर्दा उपचारमा खर्चेका छन् । अनि कतिपय भने दसैंको मुखैमा पाएको पैसाले दसैं मानेको सुनाए । स्थानीय शुक्रबहादुर भने, ‘सरकारले दिने भनेको ३ लाखले मात्र घर बन्दैन । आफूले थपेर बनाउन सकिँदैन ।’ सरकारको नियमअनुसार २ कोठे घर बनाउँदा पनि झन्डै ६ लाख जति लाग्ने रहेछ भन्दै उनी आफ्नो गक्षले नभ्याउने बताउँछन् । ‘ज्याला मजदुरीको पैसाले छोराछोरी पढाउन र बिहान बेलुका छाक टार्न त हम्य–हम्य पर्छ । घर बनाउने पैसा त कहाँबाट जुटाउनु ?’ उनले भने । दर्नाल परिवार भत्किएकै घरलाई टालटुल गरेर बसेका छन् ।

अर्का स्थानीय मीनबहादुर दर्नालको पनि अवस्था उस्तै छ । उनी ज्याला मजदुरी गरेर परिवार चलाइरहेका छन् । ज्याला मजदुरीबाट कमाएको पैसाले खानै ठिक्क हुने बताउँछन् । जसले गर्दा पैसा जोहो गरेर घर बनाउन सक्ने अवस्थामा नरहेको दु:खेसो पोखे ।

दलित समुदायको बाहुल्य रहेको यस गाउँमा अधिकांश परिवारको आयस्रोत भने ज्याला मजदुरी हो । खेतीपातीले खान नपुग्ने यहाँका कतिपय स्थानीयहरूको भने आफ्नो नाममा जग्गासमेत छैन । उनीहरू ऐलानी जग्गामा बसोबास गर्दै आइरहेका छन् । मजदुरी गरेर छाक टार्नु उनीहरूको दैनिकी हो । यस्तो अवस्थामा घर बनाउन नसकिने उनीहरूको भनाइ छ ।

जिल्लाभरि नै पुनर्निर्माणले सोचेअनुरूपको गति लिन सकेको छैन । हालसम्म जिल्लामा भूकम्पले भत्किएका १९ हजार घरको मात्रै पुनर्निर्माण सम्पन्न भएको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाई अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार सिन्धुलीले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार ५२ हजार २ सय ६२ लाभग्राहीमध्ये अहिलेसम्म १९ हजार २ सय ३८ घरधुरीले मात्रै पुनर्निर्माण गरेका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ ०९:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विमानस्थलमा यात्रु ठगिँदै

यात्रुबाट सादा खानाको साढे चार सय, एक कप कालो चियाको सय र एक बोटल पानीको ८० रुपैयाँ लिने गरेको छ 
टीकाप्रसाद भट्ट

(रामेछाप) — सोलुको लुक्लाका लागि १५ दिनयता उडान हुँदै आएको रामेछाप विमानस्थलमा यात्रुहरू ठगिँदै आएका छन् । विमानस्थल बाहिर सामान बिक्री गर्नेदेखि पर्यटकलाई टिकट बिक्री गर्ने र उडाउनेसम्मले यात्रुहरूलाई ठग्ने गरेको पाइएको हो । 

विमानस्थल बाहिरका पसल तथा होटलमा अचाक्ली मूल्य रहेको गुनासो बढेपछि अनुगमनका लागि बिहीबार पुगेकी रामेछापकी प्रमुख जिल्ला अधिकारी लीलाकुमारी केसी पाण्डेले पर्यटक र सर्वसाधारणको ढाड सेक्ने गरी खाद्य सामग्री र होटलले पैसा असुल्ने गरेको पाइएको बताइन् । ‘तेब्बरसम्म पैसा असुलेको पाइयो,’ उनले भनिन्, ‘एक प्रकारको लुट्नै चलेको रहेछ ।’ पाण्डेका अनुसार अनुगमनका क्रममा एउटा पसलमा प्रशासनले सिल गरेको छ । आफूखुसी खाद्य सामग्रीको प्याकेटमा गरेको लेबल र खानयोग्य अवधिसमेत उल्लेख नगरी बजार मूल्यभन्दा धेरै लिएर बिक्री गरेको पाएपछि पसलमा सिल गरिएको उनले बताइन् । प्रजिअ पाण्डेका अनुसार केहीले अन्यत्र दर्ता गरेर, मौका छोप्न विमानस्थल पुगेका र केहीले सामान्य मापदण्डसमेत पूरा नगरेको पाइएको छ ।

विमानस्थल आसपास खोलिएका होटल तथा चिया पसलले समेत सुविधाबिनै धेरै मूल्य लिएको गुनासो थियो । ‘अनुगमनका क्रममा सादा खानाको ४ सय ५० रुपैयाँसम्म लिएको भेट्यौं,’ पाण्डेले भनिन्, ‘खानाको गुणस्तर राम्रो भए पनि त्यति धेरै पैसा लिनुपर्ने अन्य पूर्वाधार छैन । पर्यटक लक्षित होटल तथा रेस्टुरेन्टले पूरा गर्नुपर्ने न्यूनतम मापदण्डसमेत नभएका त्यस्ता होटलहरूमा कालो चिया १ सय, एक बोटल पानी ८० रुपैयाँ लिने गरेको रहेछ ।’

अनुगमनपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा भएको बैठकले विमानस्थल आसपासका होटल तथा पसलले लिएको मूल्य चाहिनेभन्दा धेरै बढी भएकाले त्यसलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्नेमा सहभागीले सुझाव दिएका थिए । होटल संघले तोकेको दर रेटभन्दा बढी भाउ लिएको पाएमा कानुनबमोजिम कारबाही गर्नुपर्नेमा मन्थली नगरपालिकाका प्रमुख रमेशकुमार बस्नेतले जोड दिए । ‘हाम्रो नगरको सन्देशबाहिर नराम्रो जानु हुँदैन,’ उनले भने, ‘केही दिन विमानस्थल चल्दा फेरि कोही फर्केर नआउने गरी सेक्नु राम्रो होइन ।’

विमान कम्पनी पनि पर्यटक ठग्दै
विमानस्थल बाहिर खोलिएका होटल र पसल मात्र पर्यटक ठग्नेमा छैनन् । रामेछापबाट लुक्लाका लागि उडान गर्दै आएका हवाई कम्पनीले पनि पर्यटकलाई ढाड सेक्ने मोल लिएका छन् । कागजमा काठमाडौं–लुक्लाको उडान तालिका राखेका हवाई कम्पनीहरूले हवाई भाडा पनि काठमाडौंबाट लुक्लाका लागि तोकिएको भाडाकै हाराहारीमा लिने गरेका छन् । हवाई कम्पनीका वेबसाइडमा रामेछापबाट लुक्लाका लागि उडान तालिका राखेको देखिँदैन । उडान तालिका नभएको स्थानमा उडान गर्न नागरिक उडड्यन प्राधिकरणले दिएको अनुमतिमाथि पनि प्रश्न उठ्न थालेको छ । रामेछाप विमानस्थलमै विमानहरू राखेर सीता, तारा र समिट एयरले लुक्लाका लागि उडान थालेका हुन् । असोज १४ गतेदेखि रामेछाप विमानस्थलबाट त्यस्तो सेवा थालिएको हो ।

काठमाडौंबाट लुक्ला पुग्ने उडान अवधिको करिब आधा छोटो पर्ने रामेछाप विमानस्थलबाट उडान गर्दा पनि हवाई कम्पनीले काठमाडौंकै हाराहारीमा भाडा लिन्छन् । जुन उडान समयका हिसाबले महँगो हो । तारा एयरले काठमाडौंबाट १ सय ७९ डलरमा पर्यटक लुक्ला लान्छ भने रामेछापबाट १ सय ३९ डलर लिने गरेको छ । यो दर काठमाडौंभन्दा केवल ४० डलर मात्र कम हो । त्यसैगरी, सीता एयरले काठमाडौंबाट १ सय ७९ डलर र रामेछापबाट १ सय ४० डलर लिने गर्छ । गाडीको सुविधा लियो भने १ सय ५० डलर लिने गरेको कम्पनीले जनाएको छ । निजी क्षेत्रको अर्को विमान कम्पनी समिट एयरले रामेछापबाट लुक्लाका लागि सबैभन्दा महँगो भाउ तोकेको छ । समिट एयरका शिवराम थापाले लुक्लाको भाडामा १ सय ५४ डलरको टिकटमा थप १५ डलर लिने गरेको जनाएका छन् । काठमाडौंबाट बिहान करिब २ बजे गाडीमा राखेर ४ घन्टा सडक मार्ग हुँदै रामेछाप लगिने पर्यटकले विकल्प खोज्न पाएका छैनन् । काठमाडौंभन्दा आधा छोटो हवाई दूरीको यात्राका लागि ४ घन्टा कष्टकर सडक यात्रा गरेर पनि काठमाडौंकै हाराहारीमा टिकटको पैसा तिर्न बाध्य छन् । त्यसका अतिरिक्त विमानस्थलमा विदेशी पर्यटकलाई कुनै सुविधासमेत छैन । शौचालय, प्रतीक्षालय र आरामकक्ष नभएको विमानस्थलमा पर्यटकहरू उभिन बाध्य छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ ०९:०२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT