संक्रमितहरू नै नियन्त्रण अभियानमा

एक पटक डेंगु भइसकेकाहरु फेरि बिरामी हुनबाट बच्न सचेतना फैलाइरहेका छन्  
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — अजिता अधिकारीलाई भदौ १६ मा हनहनी ज्वरो आयो । भरतपुरको एक निजी अस्पतालमा गएर जँचाउँदा उनलाई डेंगु भएको पत्ता लाग्यो । भरतपुर महानगरपालिका–३ नगरवन मार्ग घर भएकी अधिकारी ६ दिन अस्पताल बसेर घर फर्किन् । 

डेंगुविरुद्ध सचेतना र्‍यालीमा आइतबार सहभागी भरतपुर–७ का टोलवासी ।  तस्बिर : रमेशकुमार/कान्तिपुर

उनको उपचार जुन अस्पतालले गर्‍यो, शनिबार उनी फेरि त्यहीं पुगिन् । तन्दुरुस्त देखिएकी अजिता अब डेंगुविरुद्ध हुने अभियानमा संलग्न हुने भएकी छन् । भरतपुरको पुष्पाञ्जली अस्पतालले यो अभियान सुरु गरेको हो । सो अस्पतालमा मात्रै साउन १६ गतेयता भदौ २७ गतेसम्म ज्वरो आएका ४०५ जना बिरामी आए ।

यीमध्ये २२३ जनालाई डेंगु भएको पुष्टि भयो । १०५ जना भर्ना नै भएर उपचार गराए । चितवन र आसपासका ३७ वटा टोलबाट बिरामी डेंगु भएर सो अस्पतालमा उपचारका लागि आएका रहेछन् । ‘डेंगु निको भएर फर्केका यी बिरामीले ३७ वटा टोलमा डेंगुविरुद्ध अभियान चलाउन सक्नेछन् ।

सचेतनाले नै डेंगु नियन्त्रणमा आउने हो,’ अस्पतालमा कार्यरत वरिष्ठ फिजिसियन डा. भोजराज अधिकारीले भने । डेंगु गराउने लामखुट्टेले जमेको सफा पानीमा अन्डा पार्छ । यस्तो पानी जम्ने ठाउँ गमला, फूलदानी, निर्माण सामग्री, टायर खोजेर लामखुट्टेका लार्भा भेटिए नष्ट गर्नु प्रभावकारी हुने डा. अधिकारीले बताए । निको भएर गएका बिरामीले समाजलाई सजग गराउन सक्ने उनको भनाइ छ ।

‘लामखुट्टे कसरी फैलन्छ, डेंगु लाग्दाका लक्षण के हुन्, ज्वरो आए के गर्ने, डेंगु भए के गर्ने जस्ता चेतनामूलक कुरा उल्लेख भएको पर्चा पोस्टर संक्रमित भएर उपचारपछि निको भएका व्यक्तिहरूलाई दिएका छौं । त्यसअनुसार उहाँहरूले समाजमा गएर चेतना फैलाउने काम गर्न सक्नुहुनेछ,’ डा. अधिकारीले भने । डेंगु लागेर निको भएकी अजिता अधिकारी पनि यो काम गाह्रो नभएको बताउँछिन् । ‘एक पटक डेंगु भएका बिरामी थप डेंगु नहोस् भनेर सजग हुनुपर्दो रहेछ ।

यो काम हाम्रा लागि नै हो । हामी समाजलाई डेंगु नियन्त्रणका उपाय बुझाउन तयार छौं,’ अजिता अधिकारीले भनिन् । गैंडाकोट–२ का सुरेन्द्रजंग श्रेष्ठ पनि डेंगु भएर उपचार गरेका व्यक्ति हुन् ।

उनी अस्पतालमा भर्ना भएर भने बसेनन् । ‘यो महामारीका बेलामा डेंगु खतरनाक झैं लाग्दो रहेछ । यो त्यत्ति खतरनाक पनि हैन । यसबारे जाने बुझेर बस्नुपर्दो रहेछ । मुख्य कुरा लामखुट्टेलाई फैलन दिनु भएन । समाजका सबै मिलेर काम गरे त्यो काम पनि त्यति गाह्रो हैन रहेछ,’ श्रेष्ठले भने ।

चितवन र भरतपुर महानगरपालिकामा डेंगुको प्रकोप निकै उच्च छ । त्यसैले यसको नियन्त्रणका लागि सबै मिलेर काम गर्नुपर्ने भरतपुर महानगरकी मेयर रेनु दाहालले बताइन् । चितवन जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयबाट प्राप्त विवरणअनुसार चितवनमा मात्रै साउनयता भदौ २७ सम्म डेंगुका एक हजार ६३२ बिरामी फेला परेका छन् ।

तीमध्ये भरतपुर महानगरपालिकाभित्रका बिरामीको संख्या एक हजार २०३ जना छ । भरतपुर महानगरको बजार क्षेत्र रहेका एक, दुई, तीन, चार, १०, ११ र १२ नम्बरवडामा डेंगुको संक्रमण अत्यधिक छ । आधिकारिक विवरणमा डेंगुका कारण चितवनमा एकजनाकोनिधन भएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ ०९:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रोकथाम नहुँदा छिटो फैलियो डेंगु

कान्तिपुर संवाददाता

चितवन — डेंगु चितवनका लागि नौलो रोग होइन । नेपालमै पहिलोपटक सन् २००४ मा यहाँ डेंगुका बिरामी भेटिएका थिए । त्यो बेला पुरानो मेडिकल कलेजको शिक्षण अस्पतालमा उपचार गराउन आएका एकजना विदेशीलाई डेंगु पुष्टि भएको थियो ।

सन् २०१० मा महामारीकै रूपमा देखापर्‍यो । त्यसपछि प्रत्येक तीन/तीन वर्षमा महामारी फैलिइरहेको छ ।

सन् २०१३ र २०१६ मा चितवनमा डेंगुले महामारीको रूप लिएको थियो । पछिल्ला वर्षको तुलनामा यसपालि डेंगु नियन्त्रणमा आउन गाह्रो भएको छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका भेक्टर कन्ट्रोल निरीक्षक राम केसीका अनुसार सन् २०१० मा ७३९ जनामा, २०१३ मा ३७१ जनामा र २०१६ मा ६८७ जनामा डेंगु संक्रमण भएको थियो । यो वर्ष डेंगु फैलिने मुख्य याम बाँकी नै छ, चितवनमा संक्रमितको संख्या भने १ हजार ८५७ पुगिसकेको छ ।

डेंगु रोग व्यवस्थापनमा लामो अनुभव भए पनि चितवनमा यो वर्ष किन संक्रमण बढ्यो ? जानकारहरूका अनुसार पूर्वतयारीमा नलाग्दा यस्तो अवस्था आएको हो । पहिला तत्कालीन जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयको योजनामा डेंगु नियन्त्रणका कार्यक्रम सञ्चालन हुन्थे । अहिले जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय खारेज भएको छ । अस्तित्वमा रहेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको भूमिका कटौती भएको छ ।

जनस्वास्थ्य कार्यालय खारेज भएसँगै हरेक स्थानीय तहमा स्वास्थ्य शाखा खडा भए । तिनले जनस्वास्थ्य कार्यालयको जस्तो अभियान चलाउन सक्थे । चितवनमा डेंगुको महामारी फैलिएपछि स्वास्थ्य सेवा विभागको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका जनस्वास्थ्य अधिकृत रेशम लामिछाने डेंगु रोग नियन्त्रण गर्न भइरहेका कामहरूको अनुगमन गर्न आएका थिए । उनी एक सातासम्म चितवन बसे ।

‘नियन्त्रणका लागि बेलैमा जे काम हुनुपर्थ्यो, त्यो भएन । रोग फैलिएपछि काम सुरु भएको छ, त्यसैले झट्ट नियन्त्रणमा आउन गाह्रो भएको हो,’ लामिछानेले भने । उनी स्थानीय तह बेलैमा सक्रिय हुन नसकेको बताउँछन् । फलस्वरूप टोल विकास संस्था र स्थानीय बासिन्दा जागरुक भएनन् ।

घर–घरमा जागरण नआउँदासम्म डेंगु नियन्त्रणमा गाह्रो हुने उनले बताए । साउन पहिलो सातादेखि डेंगु संक्रमण देखा परेको हो । पहिला भदौ–असोजमा देखा पर्थ्यो । भरतपुरमा मात्रै एक हजार जनामा संक्रमण देखिएको छ ।

महानगरको स्वास्थ्य शाखाका प्रमुख दीपक सुवेदी डेंगुका सन्दर्भमा असारदेखि कार्यक्रम गरेको बताउँछन् । उनले पूर्वतयारी गरे पनि नियन्त्रणमा आउन गाह्रो भएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ ०९:१९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्