सौराहा क्षेत्रका घरको मापदण्ड तोकिँदै

कान्तिपुर संवाददाता

चितवन — रत्ननगर नगरपालिकाले पर्यटकीय क्षेत्र सौराहाका होटल र आवासीय घरको मापदण्ड तोक्ने भएको छ । रत्ननगरको वडा ५, ६, ७ र ८ मा सौराहा क्षेत्र पर्छ । 

यहाँ बर्सेनि देशविदेशका लाखौं पर्यटक पुग्ने गर्छन् । यी क्षेत्रमा बन्ने होटल र आवासीय घरको रंग, स्वरूप र तला निर्धारण गरेर नक्सा पास गर्ने योजना नगरपालिकाको रहेको मेयर नारायण वनले बताए ।

नगरपालिकाले सोरोकारवालासँग यसे विषयमा छलफल सुरु गरेको छ । ‘यो विशेष खालको पर्यटकीय क्षेत्र भएका कारण हामीले घरको एकै प्रकारको रंग होस्, निश्चित तलाभन्दा बढीका घर नबनून् भनेर मापदण्ड बनाउन खोज्दै छौं,’ बिहीबार रौराहामा आयोजित कार्यक्रममा मेयर वनले भने, ‘हामीले तय गरेर कार्यान्वयनमा ल्याउनेभन्दा पनि सबै सरोकारवालाको सुझावलाई ख्याल गरेर अगाडि बढ्ने छौं ।’

चितवन निकुञ्जको १० प्रवेशद्वारमध्ये सौराहा सबैभन्दा धेरै पर्यटक छिर्ने मुख्य प्रवेशद्वार हो । यस्तो ठाउँमा बन्ने घरको रंग वन जंगलसँगै मेल खाने हुनुपर्ने मेयर वनले बताए । त्यस्तै गरी अढाइ तलाभन्दा माथिका घर बनाउनु उपयुक्त नहुने नगरपालिकाको मान्यता रहेको मेयर वनको भनाइ छ । सौराहा क्षेत्रमा आदिवासी थारू समुदायको बाक्लो बसोबास छ ।

‘जंगलसँग मेल खाने माटो रंग वा च्याउ रंगले घरहरू पोतियोस् । यो ठाउँलाई कंक्रिटको जंगल बनाउनेभन्दा पनि थारू समुदायका घरसँग मिल्दो स्वरूपका होटल र आवासीय घरहरू बनून् । यहाँ घुम्न आउने पर्यटकलाई सौराहा भने गज्जब रहेछ भन्ने परोस्,’ मेयर वनले भने । घर अगाडि फलामे भर्‍याङ र अन्य संरचनाहरू राख्दा नराम्रो देखिने भएका कारण त्यसलाई हटाउन खोजेको उनले बताए ।

क्षेत्रीय होटल संघ, चितवन सौराहाका अध्यक्ष सुमन घिमिरेले सौराहाका लागि भवन मापदण्ड आवश्यक भएको बताए । तर कार्यान्वयन गर्न सकिने हिसाबबाट मापदण्ड बन्नुपर्ने उनको सुझाव छ । ‘नगरपालिकाले यहाँका घरहरू सबैको एउटै रंग होस् र त्यो माटो रंगको होस् भनेको छ । यो ठीक छ तर अरू मापदण्ड कार्यान्वयनमा लैजान के कति सम्भव छ, त्यसलाई हेरेर बनाउनुपर्छ,’ घिमिरेले आग्रह गरे ।

सौराहामा अहिले १ सय १५ होटल रहेको उनले जानकारी दिए । अढाइ तलाभन्दा माथिका होटल पनि सौराहा क्षेत्रमा प्रशस्तै बनेका छन् ।

नयाँलाई मापदण्ड लगाउँदा पुरानाहरूलाई के गर्ने भन्ने प्रश्न उठ्ने पर्यटन व्यवसायी बताउँछन् । पर्यटन व्यवसायी र संरक्षणकर्मीसमेत रहेका चितवन निकुञ्जको मृगकुञ्ज मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष वासु ढुंगाना दुईवटा कुराबाट मापदण्डको सुरुवात हुनुपर्ने बताउँछन् । ‘सौराहामा जेजसरी घर होटल बनेका छन्, नयाँ मापदण्ड बनाएर कार्यान्वयनमा जाँदा जटिलता आउन सक्छ,’ ढुंगानाले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७६ ०९:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

३० किलो चामलको ७ हजार

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — सदरमुकाम फुङलिङबाट घुन्सासम्म सामान पुर्‍याउँदा मजदुरले प्रतिकिलो १ सय ५० रूपैयाँ ढुवानी भाडा लिन्छन् । ३० किलो चामलको भाडा मात्रै ४ हजार ५ सय रूपैयाँ पर्छ । घुन्साबाट बछेन, पाङपेमा, सेलेले, ओक्ताङ, रामजेर र चेइरामसम्म पुर्‍याउँदा मूल्य झनै बढ्छ ।

सन् २०२० लाई भ्रमण वर्ष मनाउने तयारी भइरहँदा हिमाली पर्यटकीय बस्तीका बासिन्दा भने महँगीको चपेटामा छन् । विदेशी पर्यटक पुग्ने हिमाली बस्तीमा एक बोरा चामलको मूल्य ७ हजार रुपैयाँसम्म पर्ने गरेको छ ।

यो ३० किलोको एक पोका जुनेली चामलको मूल्य हो । स्थानीय व्यापारीले नाफा राखेर बिक्री गर्दा मूल्य अझै धेरै हुन्छ । एक महिनापछि पर्यटकीय सिजन सुरु हुन्छ । त्यसका लागि व्यवसायी सामान व्यवस्थापनमा लागेका छन् । तर कच्ची मोटरबाटो बर्खामा बिग्रिएकाले यातायातका साधन चलेका छैनन् ।

तमोर, घुन्सा, हेल्लोकलगायत खोलामा पानीको सतह बढेकाले खच्चड, चौंरीजस्ता ढुवानीका साधन पनि चल्दैनन् । ढुवानीका लागि मानिसले बोक्नेबाहेक विकल्प छैन । कञ्चनजंघा वाइट हाउस घुन्साका प्रबन्धक नुपु शेर्पाका अनुसार सदरमुकाम फुङलिङबाट घुन्सासम्म सामान पुर्‍याउँदा मजदुरले प्रतिकिलो १ सय ५० रुपैयाँ ढुवानी भाडा लिन्छन् । ३० किलो चामलको भाडा मात्रै ४ हजार ५ सय रुपैयाँ पर्छ । जुनेली चामल सदरमुकाममा ३० किलोको बोरालाई १७ सय ५० रुपैयाँ पर्छ ।

३२ सय मिटर उचाइको घुन्सामा पुग्दा ६ हजार २ सय ५० रुपैयाँसम्म पर्ने घुन्सा आधारभूत विद्यालयका प्रधानाध्यापक लिलाचक्र गुरुङ बताउँछन् । घुन्साबाट खम्बाछेन, पाङपेमा, सेलेले, ओक्ताङ, रामजेर र चेइरामसम्म पुर्‍याउनुपर्छ । चौंरीलाई बोकाएर लगिने भएकाले घुन्सादेखि माथिको मूल्य प्रतिकिलो ४० रुपैयाँसम्म पर्छ । ‘मान्छेले बोकेर लैजाँदा झन् महँगो पर्छ,’ नुपुले भने, ‘चौंरीलाई बोकाएर लैजाँदा केही सस्तोमा पुग्छ ।’

सदरमुकाम फुङलिङबाट कञ्चनजंघा आधारशिविर घुन्सा जाने रुटमा तापेथोकसम्म मोटरबाटो पुगेको छ । हिउँदमा फक्ताङलुङ गाउँपालिकाको रानीपुलसम्म ढुवानीका साधन पुग्छन् । ट्याक्टरबाट सामान ढुवानी गरिने यहाँ चामलको प्रतिकिलो ७ रुपैयाँ ढुवानी
दर रहेको उद्योग वाणिज्य संघका उपाध्यक्ष दिनेश अधिकारी बताउँछन् ।

रड, सिमेन्टलगायत बोक्न अप्ठेरो हुने सामानको भाडा नौ रुपैयाँसम्म छ । यहाँबाट कञ्चनजंघा बेस क्याम्पसम्म खच्चड जान्छ । खच्चडले घुन्सासम्म गत वर्ष चामल प्रतिकिलो ५५ रुपैयाँमा बोकेको थियो । घुन्सादेखि भने किलो र दिनको हिसाबले पनि बोक्छ । पाङपेमा, ओक्ताङसम्मको भाडा ५० रुपैयाँ प्रतिकिलो लाग्छ । चिसोले खच्चड र धपाउनेलाई समेत असर पुर्‍याउने र हिमाली क्षेत्रमा हिँड्न कठिन हुने भएकाले ढुवानी शुल्क बढी लाग्ने गरेको हो । एउटा खच्चडले एक पटकमा ६० किलोसम्म बोक्छ ।

खोलाको गडतरै गडतरको बाटो भएकाले प्रत्येक वर्ष बर्खामा खोलाले पैदलमार्ग बिगार्ने गरेको छ । नदी, खोलामा पानी घटेपछि गाउँले र खच्चड धनीले मर्मत गरेर चलाउने गरेका छन् । यसका लागि असोजसम्म पर्खनुपर्छ । हिउँदका तीन महिना बस्ती छोड्नुपर्ने र हिउँबाट जोगाउन कठिन हुने भएकाले गोदाम गर्न समस्या रहेको प्रधानाध्यापक गुरुङ बताउँछन् । मौसमले साथ दिए चैत–वैशाखमा धेरै सामान ढुवानी गर्न सकिन्छ । ‘तर पर्यटक आउने ठाउँमा पुरानो गोदामले हुँदैन,’ नुपुले भने, ‘कम्प्लेन नआउने गरी राम्रो र नयाँ सामान उपलब्ध गराउनुपर्ने हुन्छ ।’

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७६ ०९:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्