जोखिम मोलेर मेला 

स्थानीय दनुवार समुदायले केही रकम लिएर नदी वारपार गराइदिने गर्छन्, तीर्थालुहरु भने नदी पार गर्ने क्रममा बगेमा मुक्ति मिल्ने भन्दै जोखिम उठाउँछन् । 
राजकुमार कार्की

सिन्धुली — बीपी राजमार्ग भएर भिमान हुँदै पूर्वतर्फ लागि कमला नदी किनारमा पुगेर भक्तजनहरू बाढीको पर्वाह नगरी हेलिने गर्छन् । चाहे पैदल होस् या सवारी साधनमा आए पनि कमलानदीमा बोलबम भन्दै हेलिनु तीर्थालुहरूको परीक्षाजस्तै हुने गरेको वर्षौंदेखि नदी वारपारमा सघाउने स्थानीय शम्भु दनुवारले सुनाए ।

दुधौली नगरपालिका २ हत्पते लङ्गुरखोलास्थित प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थस्थल मधुगंगा महादेव मन्दिरमा पहेंलो रङको वस्त्र लगाएर साउन महिनाको सोमबार लाग्ने मेला भर्नका लागि खाली खुट्टा हिंडेर आउने श्रद्धालु भक्तजनको थामिनसक्नु भिड लाग्ने गरेको छ ।

मन्दिरमा प्रत्येक वर्ष साउन महिनाभरि मेला लाग्ने गरेको र उक्त मेला भर्न छिमेकी जिल्ला सर्लाही, महोत्तरी, सिरहा, रौतहट, बारा, पर्साका अतिरिक्त भारतका सीतामाढी, मधुबनीलगायत सहरबाट बोलबम भक्तजनको ओइरो लाग्ने गरेको स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् । सोमबारको मेला भर्न झक्तजन आइतबारदेखि नै मन्दिरतर्फ लाग्ने गरेका छन् ।

कमला नदीमा निर्माणाधीन पक्की पुल ९ वर्षदेखि अलपत्र अवस्थामा रहेको छ । स्थानीय दनुवार समुदायले केही रकम लिएर नदी वारपार गराइदिन्छन् तर नदी पार गर्ने क्रममा बगेमा मुक्ति मिल्ने भन्दै तीर्थालुहरू हेलिने गरेको दनुवारले बताए । विगतको १० वर्ष अवधिमा ३० जनाको हाराहारीमा कमला नदी पार गर्दा बगाएर तीर्थालुको मृत्यु भएको छ ।

दुधौलीकै हर्साही खनियाँ जोड्ने कमला नदीमा पक्की पुल निर्माण भएको छ तर तीर्थालुहरू आफ्नो रुट परिवर्तन गर्दैनन् । वडा नं १ को झुंगा नजिकबाट तीर्थालुहरू पार गर्ने दशकौंदेखिको रुट भएकाले परिवर्तन नगर्ने भएकाले उनीहरू खुसी भएर मृत्युसँग जुध्दै मेला भर्न जाने गरेको अर्का स्थानीय रिजेन्द्र बरालले जनाए ।

उनका अनुसार मन्दिरमा साउन महिनाभरि मेला लाग्ने भए पनि सोमबारका दिन भक्तजनको उपस्थिति थामिनसक्नु हुने गरेको छ । शुद्ध मनले निराहार बसी महादेवको दर्शन गरेमा मनले चिताएको इच्छा पूरा हुने विश्वासले भक्तजनको भिड लाग्ने गरेको हो । मधुगंगा महादेव मन्दिरमा प्रत्येक वर्ष साउन महिनाभरिमा श्रद्धालु भक्तजन एक लाखको हाराहारीमा आउने गरेकामा यो वर्ष बढी नै आउने अनुमान मन्दिरका पुजारी बद्रीबहादुर मगर लगाउँछन् ।

सन्तान, धन, शिक्षा प्राप्ति र रोगव्याध हटाउनका लागि भक्तजन महादेवको दर्शन गर्न आउने गरेको तीनै पुजारी मगरले बताए । ‘महादेवप्रतिको विश्वासले नै भक्तजनको भिड लाग्ने गरेको हो,’ उनले थपे । श्रद्धालु भक्तजनहरूकै सहयोगबाट हालसम्म मन्दिर परिसरमा सात वटा धर्मशाला निर्माण भइसकेको छ । त्यसो त विकट जंगलको अनकन्टार कुनामा रहेको उक्त महादेव मन्दिरमा जान भने त्यति सजिलो छैन । तराईबाट आउने भक्तजनले दुधौली नगरपालिका ३ को झुंगासम्म मोटरबाट आएपछि कमला नदी पार गर्नुपर्छ ।

त्यसपछि झन्डै चार घण्टाको उकालो पैदल चढी हत्पते डाँडामा पुगेर फेरि दुई घण्टा ओरालो झरेपछि मात्रै मन्दिरमा पुग्न सकिने स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् । नगरपालिकाले मन्दिरमा जानआउन सजिलोका लागि पक्की सिंढी निर्माण गरेकाले यस वर्षदेखि केही सहज हुनेछ । मन्दिरमा कच्ची सडक निर्माण गरेको भए पनि वर्षातले सबै बिगारिदिएकाले पैदल यात्राको विकल्प छैन । कमला नदीमा पुल नहुँदा तीर्थयात्रीको पार गर्ने क्रममा बगाएर प्रत्येक वर्ष मृत्यु हुने गरेको छ ।

साउन महिनामा लाग्ने बाबाधाम मेलाका कारण स्थानीय बासिन्दाको आयआर्जनमा समेत वृद्धि भएको छ । भक्तजन हिंड्ने बाटाको दायाँबायाँमा राखिएका नाङ्ले किराना पसल मेलाका कारण निकै फस्टाएका छन् । हत्पते प्राविधिक सहायक हेरम्बराज अधिकारी प्रत्येक वर्ष साउनमा मेलाको सुरुसँगै देखिने सयौं नाङ्ले पसलले मनग्ये आम्दानी गर्ने गरेको बताउँछन् । महादेव मन्दिरको पर्याप्त प्रचारप्रसार तथा व्यवस्थापनराम्रो हुन सके अझ बढी धार्मिक पर्यटक भित्र्याउन सकिने उनको ठम्याइ छ ।

महादेव मन्दिरमा भक्तजनले चढाउने गरेको भेटी बर्सेनि लाखौं रुपैयाँ संकलन हुने गरेको र उक्त भेटी रकमको समेत उचित सदुपयोग हुन नसकेको स्थानीयको भनाइ छ । मन्दिरमा चढाएको भेटीबाट संकलित रकम खोजी गरी त्यस क्षेत्रकै विकासमा खर्चिनुपर्ने उनीहरूको धारणा छ ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७६ ०७:४१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सुनकोसी-मरिन डाइभर्सन : आयोजनाको लागत ७६ अर्ब

राजकुमार कार्की

(सिन्धुली) — सुनकोसीको पानी सुरुङमार्फत मरिन खोलामा खसाली सिँचाइ र विद्युत् उत्पादनको बहुउद्देश्यीय आयोजनाको काम सुरु भएको छ । राष्ट्रिय गौरबको बहुउद्देश्यीय आयोजना अन्तर्गतको सुनकोसी मरिन डाइभर्सनको विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार भएपछि आयोजनाको काम सुरु भएको हो । डीपीआरमा तयार भएअनुसार झन्डै ७६ अर्ब रुपैयाँ लागतमा उक्त आयोजना निर्माण सम्पन्न हुने देखिएको छ । 

आयोजना प्रमुख सुशील आचार्यका अनुसार सुनकोसीको पानी मरिनमा सुरुङमार्फत ल्याएर जलविद्युत् उत्पादनका लागि ४६ अर्ब १९ करोड लाग्ने अनुमान गरिएको छ भने बाँकी संरचना निर्माण गर्नका लागि झन्डै ३० अर्ब लाग्ने प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा छ । जसबाट २८.६२ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने जनाइएको छ ।

आयोजनाको मूल उद्देश्य सिँचाइ सुविधा भए पनि विद्युत्समेत उत्पादन हुने भएकाले यो बहुउद्देश्यीय आयोजनालाई चासोका साथ हेरिएको छ । ‘हाम्रो मूल उद्देश्य सिँचाइ सुविधा नै हो,’ आयोजना प्रमुख आचार्यले भने, ‘सिँचाइका लागि सुनकोसी डाइभर्सन गर्दा विद्युत् उत्पादन हुने हो ।’ सिन्धुलीको सुनकोसी गाउँपालिका–६ को कानढुंग्री नजिक सुनकोसी नदीमा १२ मिटर उचाइको बाँध राखी ६७ क्युविक प्रतिसेकेन्ड पानी १३.१किलोमिटर सुरुङको माध्यमबाट कमलामाई नगरपालिका २ को कुसुमटारस्थित मरिन खोलामा खसालिने आयोजनाले जनाएको छ ।

आयोजनाबाट प्रभावित क्षेत्रमा विस्तृत अध्ययन तथा स्थलगत निरीक्षण गर्नुका साथै स्थानीयसँग सार्वजनिक सुनुवाइ भइरहेको आचार्यको भनाइ छ । वर्ष ०७६/७७ को बजेटमा सुनकोसी–मरिन डाइभर्सनको कामका लागि २ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएको छ । आयोजनाबाट सुनकोसीको ६७ क्युमेक्स पानी मरिनमा खसाल्ने योजना बनेको छ । त्यसबाट साढे २८ मेगावाट बिजुलीसमेत उत्पादन गर्ने आयोजनाका इन्जिनियर दिलीप विश्वकर्माले बताए । आयोजनाको पावर हाउस कमलामाई २ को कुसुमटार फाँटमै रहने छ ।

तराईका विभिन्न जिल्लालाई सिँचाइको सुविधा पुर्‍याउन सरकारले यो आयोजनालाई अगाडि बढाएको हो । तराईका बारा, रौतहट, सर्लाही, महोत्तरी र धनुषाको कुल १ लाख २२ हजार हेक्टरमा सिँचाइ पुर्‍याउने यो आयोजनाको उद्देश्य रहेको आचार्यले बताए । सुनकोसीको पानी डाइभर्सन गरी मरिनमा मिसाएपछि ४२ किलोमिटर दूरीमा रहेको वाग्मती बाँधमा पुर्‍याई सिँचाइ सुविधा बढाउने लक्ष्य सरकारको छ ।

हाल वाग्मती आयोजनाबाट सर्लाही र रौतहट जिल्लाका ४२ हजार हेक्टर जमिनमा मात्र सिँचाइ हुँदै आएको छ भने सुनकोसी–मरिन–डाइभर्सनपछि थप ८० हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सुविधा पुग्ने देखिएको छ । यो आयोजना निर्माण सम्पन्न हुन ५ वर्ष लाग्ने जनाइएको छ । निर्माणको ठेक्का प्रक्रिया यसै वर्षबाट सुरु हुने र ठेक्का सम्झौता भएको मितिले ४ वर्षभित्र आयोजनाका मुख्य संरचनाको निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७६ ०८:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT