ऐतिहासिक दुगुनागढीको पुनर्निर्माण

कान्तिपुर संवाददाता

सिन्धुपाल्चोक — भूकम्पको चार वर्षपछि भोटेकोसी गाउँपालिकाको दुगुनास्थित ऐतिहासिक दुगुनागढी पुनर्निर्माण थालिएको छ । प्रदेश र स्थानीय सरकारको सक्रियतामा झन्डै १ सय ६० वर्ष पुरानो गढी पुरानै स्वरूपमा ठड्याउन थालिएको हो । 

प्रदेश सरकारको ३० लाख बजेटमा ऐतिहासिक स्थल दुगुनागढी पुरानै, ढाँचा र स्वरूपमा ठड्याइरहेको भोटेकोसी गाउँपालिकाका प्रमुख राजकुमार पौडेलले बताए । ‘भूकम्पले यहाँको प्रत्येक छेउको संरचना धाँजा फटाउँदै ध्वस्त बनाएको थियो, हालै पुनर्निर्माणपछि चिटिक्क आकर्षक देखिन थालेको छ,’ पौडेलले भने ।

आगामी आवमा दुगुनागढीलाई थप बजेट राखेर आकर्षक बनाउँदै अन्य पर्यटकीय संरचनासँग जोडेर लैजाने उनले सुनाए । उनका अनुसार सानो र ठूला दुई दुगुनागढीको लगभग आधा संरचनाको काम भइसकेको छ । पुरातत्त्व विभागले समन्वयका लागि पत्र पठाएपछि हालको काम भने थाति राखिएको छ ।

‘पहिलेझैं प्राचीन स्वरूपमा त्यहाकै ढुंगाको प्रयोग गरिएको छ त्यसले पुरानै संरचनाको महसुस हुन्छ,’ उनले भने ।पर्खाल भत्किएकै स्थानबाट उठाएर त्यही प्रयोग गरिएकोले दुगुनागढीको शोभा बढेको उनको कथन छ । विसं. १९१२ मा भएको नेपाल र तिब्बतीबीच भएको लडाइँमा नेपालको युद्ध सुरक्षाका लागि तत्कालीन प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणाले उक्त गढी निर्माण गरेका हुन् । नेपालको ऐतिहासिक १० गढीमध्ये दुगुनागढी एक हो ।

यसको मौलिकता फर्काउँदै स्थानीय आफैं स्थलगत संरक्षणमा जुटिरहेको दुगुनागढी संरक्षण समितिका सोनाम शेर्पाले बताए । उनले समितिद्वारा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको दुगुनागढीको शिलालेख संरक्षण गरेर राखिएको जानकारी दिए ।

दुगुनागढी जोड्दै होमस्टे
भोटेकोसी गाउँपालिका दुगुनास्थित ऐतिहासिक दुगुनागढीसँगै पहिले होमस्टे प्रयास गरिएका यार्मासिह, छिम्थाङजस्ता गाउँलाई फर्काउन पहलकदमी लिइरहेको दुगुनाका वडाध्यक्ष कैलाश पौडेलले बताए । ‘गाउँको पुनर्निर्माण सकेसँगै ऐतिहासिक दुगुनागढीलाई मौलिक स्वरूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य लिएका छौं, त्यहीअनुसार काम भइरहेको छ,’ उनले भने ।

दिनिथाङ, दुगुना हुँदै चर्चित भैरवकुण्ड पुग्ने ३० लाख बजेट छुट्ट्याएर सडकको डीपीआर सकेर अन्य काम भइरहेको वडाध्यक्ष पौडेलले जनाए । चाँडै सडक निर्माण गरी चौडा बनाएर दुगुनालाई थप सुरक्षित बनाउने उनको योजना छ ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ ०७:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिन्धुलीमा पहिलो स्तनपान कक्ष

सुजता लामा

सिन्धुलीमाढी — यहाँको जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा मरिण गाउँपालिका १ की सुकमाया तामाङ आफ्नी डेड वर्षीया छोरीलाई दुध चुसाउँदै थिइन् । उनी नागरिकता बनाउन प्रशासन कार्यालयमा आइपुगेकी थिइन् ।

छोरीलाई लिएर जिल्ला प्रशासन आइपुगेकी उनलाई स्तनपान कक्षले भने सजिलो बनायो । स्तनपान कक्षमा उनले आफ्नी छोरीलाई दुध चुसाइन् । ‘लाइन बसिरहेका थियौं । मसँगै बहिनी पनि आएकी थिई ।

छोरीलाई मैले र बहिनीले पालैपालो बोकिरहेका थियौं,’ उनले भनिन्, ‘नानी रुन थाली । लाइन बसेको ठाउँमा त्यही पनि यस्तो मान्छेहरूको भीडमा कसरी नानीलाई दुध खुवाऔंजस्तो लागेको थियो । बहिनीले दिदी यहाँ स्तनपान कक्ष पनि रहेछ नि भनी । त्यसपछि यहाँ आएँ ।’

स्तनपान कक्षमा बसेर दुध खुवाउन सहज भएको उनले बताइन् । मरिण गाउँपालिका १ कै रोश्नी मगर भने आफ्नो छोरीलाई सुताइरहेकी थिइन् । दुध चुसाएर छोरी निदाएपछि उनी पनि पंखाको शीतलमा बसेर आराम गर्दै थिइन् । नागरिकता बनाउन जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा आइपुगेकी उनलाई पनि स्तनपान कक्षले सजिलो बनायो । पहिलो पटक जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा आएको बताउने उनले महिला र बालबालिकालाई लक्षित गरी स्तनपान कक्षको व्यवस्थागरेकोमा आफूलाई राम्रो लागेको प्रतिक्रिया दिइन् ।

जिल्लामै पहिलो पटक जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जेठ ५ गतेबाट स्तनपान कक्षको व्यवस्था गरेको हो । भाडाको घरबाट सेवा प्रवाह गरिरहेको जिल्ला प्रशासन कार्यालय आफ्नै नयाँ भवनमा सरेसँगै स्तनपान कक्ष सञ्चालन गरेको हो । बच्चा लिएर आउने आमालाई सहज होस्भनेर स्तनपान कक्षको स्थापना गरिएको सहायक प्रजिअ विजया प्रसाईंले बताइन् ।

सेवा प्रवाह गर्ने संस्थाहरू सेवाग्राहीमैत्री हुनुपर्ने नेपाल सरकारको नीति नै भएकाले सोहीअनुसार बच्चा लिएर आउने सेवाग्राही आमाका समस्यालाई मध्यनजर गरेर स्तनपान कक्ष स्थापना गरेको उनले भनिन् । स्तनपान कक्षमा कार्पेट, म्याट्रिक्स, सोफा र पंखा छन् ।

स्तनपान कक्षलाई बालमैत्री बनाउन जिल्लास्थित विभिन्न सरोकारवाला संघसंस्थाले सहयोग गर्ने प्रतिबद्धतासमेत जनाएको उनले बताइन् । प्रशासनले बालबालिकालाई बसौँ बसौँ लाग्ने कक्ष बनाउनका लागि खेलौना, आरामदायी म्याट्रिक्स, चित्रहरूलगायतका न्यूनतम पूर्वाधारको व्यवस्था गर्ने बताएको छ । स्तनपान कक्षमा दैनिक ५/६ जना आमा र बच्चाले सेवा लिएको उनले बताइन् ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ ०७:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्