नाका खुल्ने आसमा फर्कंदै

भूकम्प र भोटेकोसी बाढीले तहस नहस बनाएपछि भौंतारिँदै राजधानी, दसकिलोदेखि विभिन्न स्थानमा पुगेका सीमाबासी आफ्नै थलोमा फर्किसकेका छन्
अनिश तिवारी

तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक — भोटेकोसी गाउँपालिका–२ चौकीडाँडाकी चेंगा शेर्पा नाका खुल्ने कुरा सुनेलगत्तै लिपिङ जोड्ने पुलछेउमा आएर बस्न थालेकी छिन् । चार महिना अघिदेखि मासिक २ हजार रुपैयाँ तिर्दै सानो होटेल सुरु गरेकी हुन् । 

सिन्धुपाल्चोकबाट चीन जोड्ने भोटेकोसी गाउँपालिकाको तातोपानी बजारमा फर्किएका होटल व्यवसायी । तस्बिर : अनिश/कान्तिपुर 

शेर्पा ५ वर्षपछि आएकी हुन् । ‘नाका खुलेपछि त यहाँ टेक्न पनि मुस्किल हुन्छ, त्यही भएर हतारिएर कोठा लिइराखेको नि,’ शेर्पाले भनिन् । लिपिङ बजारसम्म वरिपरि गरी पाँच परिवारले होटल आफूले जस्तै भाडामा लिएर चलाइरहेको उनले सुनाइन् । ‘राङबुसा, तातोपानी कोदारीका ५ परिवार यहाँका घर मर्मत गरेर बस्न थालेका छन्,’ उनले भनिन् ।

६ वर्षपछि बल्ल पसल व्यवसायमा फर्किएकी तातोपानीकी माया तामाङ नाका खुल्ने खबर पक्का मानेर खुब हौसिइन् । भूकम्प, भोटेकोसी बाढी अनि बर्खे पहिरोले भागभाग बनाएपछि राजधानी पसेकी उनी हालै मात्रै व्यवसायमा फर्किइन् । ‘सुक्खा बन्दरगाह, सडकलगायतका संरचना बन्न थालेपछि नाका खुल्छ भन्ने पक्का भो, त्यही भएर यहाँ पसल थापें,’ उनले भनिन् ।

चाइना रेलवे कन्ट्रक्सन ग्रुप कम्पनी (सीआरसीसी) ले सीमा जोड्ने जीर्ण सडकको मर्मतसम्भार र सुक्खा बन्दरगाह निर्माण अन्तिम चरणमा पुर्‍याइसकेको छ । तान सुन रोड एन्ड ब्रिज कम्पनीले पुलको ढलान कार्य सकाउनै लागिसकेको छ । ‘अब पहिलेजस्तै चहलपहल हुने आशाले सबै व्यवसायी फर्कन थालेका छन्, यहाँको क्षतिग्रस्त संरचना व्यवस्थित बनिसकेको छ,’ तातोपानी बजारका पुराना व्यवसायी माइला मगरले भने ।

नाका खुल्ने खबर पाएपछि राजधानीबाट केही व्यवसायी पुरानै थलो फर्कन थालेको उनको भनाइ छ । भूकम्प र भोटेकोसी बाढीले तहस नहस बनाएपछि भौंतारिँदै राजधानी, दस किलोदेखि विभिन्न स्थानमा पुगेका सीमाबासी आफ्नै थलोमा फर्किसकेका छन् ।

‘तातोपानी र कोदारी क्षेत्रको बजारमा स्थानीय र व्यवसायीको जमात बाक्लो बन्दै गएको छ,’ भोटेकोसी गाउँपालिका प्रमुख राजकुमार पौडेलले भने । सडकबलियो रुपमा जोडिएपछि सीमावर्ती क्षेत्र तातोपानीमा आउनेको चहलपहल बढ्न थालेको उनले सुनाए ।

सीमा सिँगारिँदै
जेठ १७ मा नाका खुल्ने निश्चत ठानेर तातोपानी, लिपिङ क्षेत्रसम्म विभिन्न धार्मिक पूजा गर्दै स्थानीयले ध्वजाले बेहुलीझैं सिँगारेका छन् । सोही दिन मितेरी पुल र सुक्खा बन्दरगाहसहित अत्याधुनिक पुल र कोदारी राजमार्ग सरकारलाई हस्तान्तरण गर्ने तयारीका लागि योजना लिएर जनप्रतिनिधि जुटेका छन् ।

‘नाका खोल्ने दिन भएकाले कार्यक्रम तयार बनाइरहेका छौँ, सबैतिरबाट जनप्रतिनिधिले सांस्कृतिक झल्को लिएर भव्य स्वागत गर्नेछन्,’ भोटेकोसी गाउँपालिका ३ का अध्यक्ष कैलाश पौडेलले भने । नेपालतर्फ नयाँ भवन नबनेका कारणले अध्यागमन, भन्सार चेकपोस्ट र सीमा सुरक्षाको कार्यालय मितेरी पुल नजिकै रहनुपर्ने कारणले पुरानै भवन प्रयोगमा ल्याइनेछ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७६ ०७:३५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गरिबको ज्यान लिँदै नसर्ने रोग

नगेन्द्र अधिकारी

काभ्रे — जिल्लामा नसर्ने रोगका कारण ८० प्रतिशत मानिसको मृत्यु हुने गरेको तथ्यांकले देखाएको छ । विशेष गरी न्यून आय भएका मानिसको मृत्यको कारण महुमेह, रक्तचाप, मृगौलासम्बन्धी रोगहरू बनेका छन् । स्वास्थ्य कार्यालय काभ्रेका अनुसार ८० प्रतिशत मानिसको मृत्यु नसर्ने रोगका कारण हुने गरेको हो । 

नसर्ने रोग रोकथामको अभियान जिल्लामा नहुँदा समस्या देखिएको छ । संघीय सरकारले केही जिल्लामा नसर्ने रोग रोकथाम कार्यक्रम लागू गरे पनि काभ्रेमा त्यो लागू छैन । ‘अभियानकै रूपमा हुने हो भने अझ प्रभावकारी हुन्थ्यो,’ स्वास्थ्य कार्यालय काभ्रेका प्रमुख नन्दलाल अवस्थीले भने, ‘वडा तहसम्म कार्यक्रम लाग्न सकियो भने यसको रोकथाम पनि हुने र यसकै लागि धेरै खर्च हुने स्थिति नियन्त्रण गर्न सकिन्थ्यो ।’

अभियान लागू भएका जिल्लामा मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मृगौलासम्बन्धी रोगजस्ता नसर्ने रोगको परिक्षण, औषधि वितरण र अभियान सञ्चालन भइरहेको छ । ‘म स्वस्थ, मेरो देश स्वस्थ’ भन्ने नारासहित सञ्चालन भइरहेको मेरो वर्ष अभियान’ मा नसर्ने रोगका बारेमा जनचेतना जगाए पनि त्यो पर्याप्त छैन,’ अवस्थीले भने, ‘रोकथाम कार्यक्रम नै लागू हुने हो भने ठूलो जनसंख्या लाभान्वित हुने गरेका छन् ।’

स्वास्थ्य कार्यालयले आर्थिक वर्ष ०७४/७५ मा ५ सय ३७ जनालाई गम्भीर प्रकृतिका रोग रोगको औषधि उपचारको लागि ५ करोड ३७ लाख रुपैयाँ खर्च उपलब्ध गराउन संघीय सरकारलाई सिफारिस गरेको थियो । सरकारले आर्थिक रूपले विपन्न नागरिकलाई मुटुरोग, मृगौला रोग, क्यान्सर, पार्किन्सस, अल्जाइमर्स, स्पाइनल इन्जुरी, हेड इन्जुरी र सिकलसेल एनिमिया रोग लागि नेपाल वा विदेशमा गई उपचार गराउँदा बढीमा एक लाख रुपैयाँसम्म औषधि उपचार खर्च प्रदान गर्दै आएको छ ।

स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख अवस्थीले अभियान लागू हुने हो भने पैसासमेत बचत हुने दाबी गरे । ‘अभियान चलाएर सुरुमा नै रोग पत्ता लगाउन सकियो भने समयमा नै उपचार थाल्दा निको हुन सक्छ,’ अवस्थीले भने, ‘त्यसबाट व्यक्तिको र राज्यको खर्च पनि बच्छ ।’

सरकारले जिल्ला अस्पतालमार्फत निःशुल्क उपलब्ध गराउने ७०, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमार्फत ५८ र स्वास्थ्य चौकीमार्फत उपलब्ध गराउन ३५ प्रकारका औषधिमा ती रोगका औषधि पर्दैन । प्राथमिक स्वास्थ्य चौकीमा मात्रै प्रयोगशाला हुने भएकाले स्वास्थ्य संस्थामा पनि नसर्ने रोगको निदान हुने अवस्था हुँदैन ।

नसर्ने रोग पछिल्लो समय मृत्युको प्रमुख कारण बनिरहेको छ । अस्वथ्यकर जीवनशैली, खानपान आदि नसर्ने रोगका प्रमुख कारण हुन् । उच्च रक्तचाप, मधुमेह मृत्युको कारण बनिरहेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७६ ०७:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्