४ वर्षमा ६० हजार घर

पुनर्निर्माणमा निर्माण सामग्रीको महँगी, भौगोलिक विकट, आर्थिक अभावजस्ता समस्याले आवास निर्माणमा कठिनाइ 
अनिश तिवारी

सिन्धुपाल्चोक — भूकम्प गएको चार वर्षपछि स्थानीय तहको समन्वयपछि सिन्धुपाल्चोकमा पुनर्निर्माणले केही फड्को मार्न थालेको छ ।अहिलेसम्म पहिचान गरिएका ८८ हजार दुईसय ४९ भूकम्पपीडितमा ६१ हजार ४ सय भूकम्पपीडितले आवास निर्माण सकेका हुन् ।

एकै रंगका जस्ताले सिँगारिएको भोटेकोसी गाउँपालिका लिस्तीकोटको छगाम गाउँस्थित आनीका घर । तस्बिर : अनिश/कान्तिपुर 

‘स्थानीय तहको सहजीकरणपछि पुनर्निर्माणले केही गति लिन लागेको देखिन्छ, गाउँबस्ती चिटिक्क बन्दै छन्,’ जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ (अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार) का प्रमुख जयप्रकाश गुप्ताले भने । तीन नगरदेखि नौ गाउँपालिकाले सडक सञ्जालमा वडालाई जोडिदिएपछि जिल्लाभर पुनर्निर्माण तीव्र रूपमा भइरहेको उनले सुनाए ।

‘गुनासो थपिएपछि लाभग्राही बढ्दै छन्, गुनासो सम्बोधन भइरहेको छ,’ उनले भने । पहिरोको जोखिममा भएका केही स्थानबाहेक अन्य स्थानमा पुनर्निर्माणले गति लिँदै गइरहेको उनले प्रस्ट्याए । बजारभन्दा गाउँक्षेत्रमा भूकम्पपीडितले ऋण गरेर भए पनि आवास ठड्याइसकेको अनुगमनमा पुगेका प्राविधिक बताउँछन् । पुनर्निर्माणमा निर्माण सामग्रीको महँगी, भौगोलिक विकट, आर्थिक अभावजस्ता समस्याले आवास निर्माणमा कठिनाइ भएको भूकम्पपीडितको गुनासो छ ।

‘सरकारले दिएको अनुदानले घर बनाउन सहज बनाएको छ, सबै स्थानमा एउटै समयसीमा राख्नु भूकम्पपीडितमाथि अन्याय हो,’ हेलम्बु गाउँपालिकाका प्रमुख निमाग्याल्जेन शेर्पाले भने । हेलम्बु, पाँचपोखरी, जुगल क्षेत्रजस्ता दुर्गम भेगमा भूकम्पपीडितलाई आवास बनाउन एउटै समय राख्दा समस्या देखिएको उनले बताए ।

‘सबैको आर्थिक हैसियत एकै नहुने अवस्थालाई पनि हेरिनुपर्छ,’उनले भने । जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ (अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार) का सुजन केसीका अनुसार लाभग्राहीमध्ये ८५ हजार ५ सय २३ ले सम्झौतासकेर पहिलो किस्ता लगिसकेका छन् । भने ७९ हजार ३ सय ३८ ले दोस्रो र ६१ हजार चारसय २५ जनाले तेस्रो किस्ता पाइसकेका छन् ।

‘अहिले ७ हजार ८ सय ९२ परिवारको गुनासोको सर्वेक्षण विवरण संकलन कार्य हुने तैयारी भइरहेको छ,नगर र गाउँपालिकामा तीन प्राविधिक खट्द छन्,’ उनले भने । तीन नगरदेखि नौ गाउँपालिकाको प्रत्येकवडास्तरीय गुनासो सुनुवाइ समितिसग समन्वय गरेर गुनासो जम्मा गरिरहेको उनको भनाइ छ । यसैगरी पहिरोको जोखिममा रहेका भोटेकोसी गाउँपालिकाको लिस्तीकोट पाउगुम्बा, तार्तुङ,झिर्पू,दुगुना बाह्रबिसे नगरको गाती सिर्गाचेजस्ता दर्जनौं क्षेत्रमा अझै पहिरोको समस्या देखिएको छ ।

अन्य स्थानमा धमाधम पुनर्निर्माण भइरहेको भए पनि पहिरोमुनि घर बनाइरहेका भूकम्पपीडितको विषयलाई लिएर अन्यौलता देखिएको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ (अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार) ले जनाएको छ । ‘पहिरोको समस्याले पुनर्निर्माणको सवालमा चुनौती खडा गरेको छ, यसबारे व्यापक छलफल भइरहेको छ,’ जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ (अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार) प्रमुख गुप्ताले भने । उनले पहिरोमुनि जोखिममा एक सय ५४ परिवारले घर बनाएपछि यसबारे के गर्ने निर्क्यौलमा पुग्न नसकिएको उनले प्रस्ट्याए ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०७:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सामुदायिक भवन प्रयोगमा नआउँदै जीर्ण

कान्तिपुर संवाददाता

नुवाकोट — पालमुनि बसेका सर्वसाधारणलाई पक्की छानामुनि राख्ने सरकारको निर्णय अनुसार बनाइएका सामुदायिक भवन प्रयोगमा नआउँदै जीर्ण भएको छ । म्यागङ गाउँपालिका १, बर्सुन्चेत स्थित मेघाङचौरमा बनाइएको सामूहिक आवास भवन उपयोगविहीन भएको छ ।

सेनाको श्रीनाथगणले गत असार १३ गते भवन समुदायलाई हस्तान्तरण गरेको थियो । यहाँ २ भवनमा भान्सासहित १२ कोठा, महिला र पुरुषका लागि छुट्टाछुटै शौचालय तथा स्नानघर छन् । सेनाले उक्त भवनभित्रका कोठा माटोले लिपपोत गरी बनाएको छ । भवनको पिंढीमा दाउराले खाना पकाउने चुलो छ । भवनभित्र वर्षाको पानी नछिरेकाले ओभानो छ ।

भवनको बाहिर बनाएका भान्सामा घाँस उम्रिएका छन् । केही शौचालयमा घाँसदाउरा गर्नेहरूले फोहोर गरेका छन् केहीमा ताला लगाइएको छ । तालामा खिया लागेको छ । भवनसम्म जाने कच्ची सडक छ । भवन जंगलको बीचमा छ । भवनदेखि १५ मिनेट पैदल दूरीमा हस्तबहादुर घले (लालु) को मात्र घर छ । उनको घर नजिकैको करेसाबाट बर्सन्चेत जाने कच्ची सडक भेटिन्छ ।

‘त्यतिबेला मेरै बारीको जग्गामा भवन बनाउन सेनालाई अनुरोध गरेको थिएँ,’ घलेले भने, ‘स्थान तोकिएको र जमिन खार्न पर्दा ढिलो हुने भनेपछि माथि बनाए । उपयोगमा आएन ।’ उक्त भवन बर्सुन्चेतवासीलाई लक्षित गरी बनाएको थियो । उनीहरूलाई उक्त भवनसम्म पैदल आउन झन्डै दिनभरिको बाटो लाग्छ । नजिक पर्ने म्यागङगाउँ र किम्ताङवासीलाई पनि पायक पर्ने स्थानमा भवन छैन । उक्त भवन स्थानीय सामग्री, जस्तापाता, प्लाई प्रयोग गरिएको छ । तत्कालिन अवस्थामा सेनाले आफूलाई दिएको जिम्मेवारी स्वरुप भवन निर्माण गरी समुदायलाई दिएको जनाएको थियो ।

जिल्ला दैविक प्रक्रोप उद्धार समितिको सिफारिस गरेका स्थानमा नेपाली सेनाले सामुहिक आवास निर्माण गरेका थिए । ती सामुहिक आवास भूकम्प प्रतिरोधात्मक भवन निर्माण गरिएको बताइएको छ । श्रीनाथ गणले नुवाकोटमा ४ वटा सामुदायिक भवन बनाई स्थानीय तहलाई हस्तान्तरण गरेका थिए । बुधसिङ वडा नम्बर ४ को चण्डी माविको पुरानो चौरमा आठकोठे र ककनीगाउपालिका १ ओखरपौवाको कागती गाउँमा पनि ८ कोठे भवन निर्माण गरी स्थानीय निकायलाई दिएको थियो ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०७:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्