टहरामै विद्यालय र स्वास्थ्य चौकी

‘भूकम्प गएको ३४ महिना बितिसक्दासमेत स्वास्थ्य चौकी र विद्यालयको भवन आयोजनाले बनाएन’
अनिश तिवारी

सिन्धुपाल्चोक — बाह्रबिसे नगरपालिकाको जम्बुस्थित १०२ मेगावाट मध्य भोटेकोसी जलविद्युत् आयोजनाले भोटेकोसी गाउँपालिका मार्मिङ चाकुस्थित स्वास्थ्य चौकी र विद्यालय अझै बनाएको छैन ।

भूकम्पपछि निर्मित अस्थायी स्वास्थ्य चौकी भवन । भूकम्पको चार वर्ष भइसक्दा पनि जिम्मा लिएको आयोजनाले चाकु स्वास्थ्य चौकी र धनेश्वरी माविको भवन बनाएको छैन । तस्बिर : अनिश/कान्तिपुर 

०७४ बैशाख १९ मा नै टेन्डर आहवान गरेर बनिसक्नुपर्ने चाकु स्वास्थ्य चौकी र धनेश्वरी माध्यमिक विद्यालयको भवन अहिले थोत्रो टहरामा चलिरहेको छ ।

भूकम्प, बाढी र दैनिक सुक्खा पहिरोको जोखिम भोगिरहेका स्थानीय स्वास्थ्य चौकी र विद्यालय नबन्दा आक्रोशित छन् । ‘भूकम्प गएको ३४ महिना बितिसक्दासमेत स्वास्थ्य चौकी र विद्यालयको भवन आयोजनाले बनाएन,’ चाकु बजारका स्थानीय शिव श्रेष्ठले दु:खेसो पोखे । उनले विभिन्न संघसस्था र सरकारी निकाय पटकपटक निरीक्षणमा आए पनि आयोजनालेआफ्नो प्रतिबद्धता पूरा नगरेको सुनाए ।

आयोजनाले स्वास्थ्य चौकी र विद्यालय अगाडिको पहरामा ‘ब्लास्टिङ’ गर्दा बालबालिका त्रसित हुने गरेका छन् । ‘उछिट्टिएर आएका चट्टानको टुक्राले टीएलसीको छाना प्वाल पर्न थालिसकेको छ,’ उनले प्रश्न गरे, ‘आयोजनाको आशमा धेरै समय कुरियो, खै केही भएन आन्दोलन पनि कति गर्ने ?’

विद्यालय र स्वास्थ्य चौकीको अगाडि नै आयोजनाको शौचालय बनाइएको छ । जसको दुर्गन्धले वरिपरिको वातावरण प्रदूषित बनाइरहेको स्थानीय बताउँछन् । ‘अनुरोध गर्दागर्दै थाकिसक्यौं, स्वास्थ्य चौकी, विद्यालयको क्षेत्रमा यस्तो नगरिदिनुस् भनेर धेरै पटक गुनासो राख्यौं,’ धनेश्वरी माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक सञ्जीव श्रेष्ठले भने ।

भोटेकोसी गाउँपालिकाका प्रमुख राजकुमार पौडेल विद्यालय र स्वास्थ्य चौकीबारे आयोजनाले काम नगरेकाले स्पष्टीकरण पत्र पठाइसकेको बताए । ‘अझै काम नहुनुको कारण र गर्न सक्ने या नसक्ने बारेमा खुलाउन बैठक र पत्राचार भइसकेको छ,’ उनले भने ।

आयोजनाले यसरी अल्झाएर राखेकाले अन्य संघसस्था त्यसै फर्किने गरेको उनले प्रस्टयाए । आयोजनाले पक्की भवन बनाइदिने आश देखाएकै कारणले शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई र जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयदेखि गाउँपालिकासम्म मूकदर्शक बनेका छन् ।

आयोजनाले भने चाँडै करोड बराबरको टेन्डर आहवान गरेर यससम्बन्धी काम थालिने जनाएको छ । ‘धेरै समयसम्म काम अगाडि नबढेको कारणले स्थानीयको आक्रोश स्वाभाविक हो, आयोजनाले गरेको प्रतिबद्धता पूरा गरेर छाड्नेछ,’ आयोजनाका प्रमुख सुनीलकुमार लामाले भने, ‘अध्ययन सकेर बजेट छुट्टयाइएपछि त्यहाँ वातावरणमैत्री विद्यालय र स्वास्थ्य चौकीको भवन बनाइनेछ ।’

भूकम्पपछि धमाधम भवन बनिरहँदा आफ्नो विद्यालय र स्वास्थ्य चौकी आयोजनाको भर परेर टहरामा थन्किएको स्थानीयको गुनासो छ । केही समयअघि बाह्रबिसे नगरका प्रमुख निफुन्जो शेर्पाको अगुवाइमा जनप्रतिनिधिले वाचा पूरा नगरेको भन्दै मध्य भोटेकोसी जलविद्युत् आयोजनामा ताला लगाएका थिए ।

विद्यार्थी आन्दोलितसम्झौतानुसार विद्यालय भवन नबनाएको भन्दै भोटेकोसी गाउँपालिका मार्मिङ चाकुस्थित धनेश्वरी माध्यमिक विद्यालयका बालबालिका आन्दोलित भएका छन् । विद्यालय भवन नबनाइएको कारणले बिरामी परेको समस्या सुनाउँदै उनीहरूले आयोजनाको कार्यस्थल र टनेल क्षेत्रमा नाराबाजी गरे ।

बालबालिकासँगै स्थानीय सिद्धिबहादुर श्रेष्ठको नेतृत्वमा चाकुका बासिन्दाले दबाब दिएका हुन् । स्वास्थ्य चौकी र विद्यालय बनाउन दुई वर्षदेखि स्थानीयले दबाब दिँदै आए पनि आयोजनाले भवन बनाएको छैन ।

प्रकाशित : मंसिर १८, २०७५ ०७:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फर्कियो आँखाको ज्योति

‘बल्ल छ्याङ्ग भयो’ ८० बर्ष कटेका भण्डारी फुरुङ्ग छन ।
टीकाप्रसाद भट्ट

रामेछाप — चार वर्षअघि दुवै आँखा बन्द भएका गेलुका खड्गवहादुर भण्डारी यतिखेर दंग छन् । दुई दिनअघि मन्थलीमा भएको आँखाको शल्यक्रिया शिविरबाट उनका दुवै आँखामा दृष्टि फर्किएको हो । ‘अन्धै भएर बित्ने भए भन्ने लागेको थियो, भगवान् रहेछन् फेरिी देख्न पाएँ,’ भण्डारीले खुसी हुँदै भने । 

रामेछापको मन्थलीमा आयोजित शिविरमा मोतिबिन्दुको शल्यक्रिया गरेपछि खुसी हुँदै ज्येष्ठ नागरिक । तस्बिर : टीकाप्रसाद/कान्तिपुर

आँखा धमिला भएका वर्षौंसम्म उनले सास्तीमै दिनचर्या बिताए । जब दुवै आँखा झ्याप्प बन्द भए सास्ती झनै थपियो ।

एकै थलोमा चार बर्ष बिताएका उनलाई रामेछाप आँखा केन्द्रका स्वास्थ्यकर्मीले फेला पारे र तिलगंगा प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको शल्यक्रिया शिविरमा ल्याएर दुवै आँखामा लागेको मोतिबिन्दुको जालो फालिदिए । त्यसका लागि उनले पैसा पनि तिर्नु परेन । उनीजस्तै ४२ जना आँखा रोगीलाई रामेछाप सामुदायिक आँखा केन्द्रले २ हजारमा जुटाइदियो । त्यही शल्यक्रियाका लागि काठमाडौं जाँदा धेरै खर्च लाग्थ्यो ।

‘बल्ल छ्याङ्ग भयो,’ ८० वर्ष कटेका भण्डारी फुरुङ्ग छन् । उनका आँखा शरीरका अरू अंगभन्दा यौवन बनेका छन् । शरीर बूढो, आँखा तरुना । ‘आँखाको जस्तै अरू अंगको पनि उपचार भए सयौं वर्ष आयु थपिने रहेछ,’ भण्डारीले हौसिँदै भने, ‘आँखा उज्याला भए, शरीर बूढो भैदियो ।’

तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठान र रामेछाप सामुदायिक आँखा केन्द्रले मन्थलीमा आयोजना गरेको दुईदिने शिविरमा १ सय ५३ जनाको मोतिबिन्दु र ७ जनाको अन्य रोगको शल्यक्रिया गरिएको थियो । शिविरमा आँखा परीक्षण गराउने थप २ सय जना थिए । शल्यक्रिया गर्नु नपर्ने बिरामीलाई चिकित्सकहरूले परामर्श र औषधि वितरण गरेका थिए । शिविरमा तामाकोसी सहकारी अस्पताल र तामाकोसी सेवा समितिले सहयोग गरेका थिए ।

बुढ्यौलीका कारण आँखामा लागेको जालो फालेपछि अधिकांश बिरामीले दृष्टि फर्किएको खुसी एकअर्कामा साटिरहेका थिए । आँखा बन्द भएको कारण परिवार र छिमेकीले गरेको व्यवहार सुनाउँदा केहीको आँखा रसाएको थियो । शल्यक्रिया गरेको भोलिपल्ट आँखाको पट्टी खोल्दा खुसीले गद्गद् नहुने कमै थिए । अर्काको साहरामा डोहोर्‍याएर शिविरमा आएकाहरू लौराको साहरामा बाटो पहिल्याउँदै घर फर्केका छन् ।

शिविरमा शल्यक्रिया गरिएका अधिकांश बिरामी जिल्ला सामुदायिक आँखा केन्द्र र तामाकोसी सहकारी अस्पतालले विभिन्न स्थानमा पुगेर गरेको स्वास्थ्य उपचार शिविरबाट छनोट गरिएको केन्द्रका प्रमुख वासुदेव अधिकारीले बताए । सहकारी अस्पताल र सामुदायिक आँखा केन्द्रले रामेछाप र आसपासका जिल्लामा पुगेर स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर १८, २०७५ ०७:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्