बने ३३ प्रतिशत भूकम्पपीडितका घर

करिब ८ हजारसँग अझै अनुदान सम्झौता भएन
प्रताप विष्ट

हेटाैंडा — भूकम्प गएको ४३ महिना बितिसक्दा मकवानपुरका भूकम्पपीडितमध्ये करिब ३३ प्रतिशतले मात्र निजी आवासीय भवन निर्माण गरेका छन् । 

हालसम्म मकवानपुरमा ११ हजार ४१ अर्थात् ३३ प्रतिशत लाभग्राहीले घर निर्माण गरिसकेको जिल्ला आयोजना कार्यान्वय इकाई (भवन) मकवानपुरका इन्जिनियर रविन पाठकले बताए । उनका अनुसार मकवानपुरमा कुल लाभग्राही संख्या ३३ हजार ९ सय ७४ मध्ये २६ हजार ९ सय ३९ जना (७६ दशमलब ११ प्रतिशत) ले अनुदान सम्झौता गरेका छन् ।

७ हजार ९ सय ८ लाभग्राहीहरूसँग अहिलेसम्म सम्झौता हुन सकेको छैन । अनुदान सम्झौता भएकामध्ये २५ हजार १ सय ७९ अर्थात् ७४ दशमलब ११ प्रतिशत लाभग्राहीले प्रथम किस्ताको रकम लगेको जिल्ला आयोजना कार्यान्वय इकाई (भवन) का इन्जिनियर पाठकले बताए । ‘१७ हजार ९ सय ९२ अर्थात् ५३ प्रतिशत लाभग्राहीले दोस्रो किस्ता लगेर घर युद्धस्तरमा घर बनाइरहेका छन्,’ उनले भने । तेस्रो किस्ता ११ हजार ४१ लाभग्राहीले बुझेर लगेका छन् ।

जिल्लामा ७ हजार ९ सय ८ लाभग्राहीसँग लालपुर्जाविहीन, सुकुम्वासीलगायतका कारणले राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणसँग आवास पुनर्निर्माणका लागि सम्झौता हुन नसकेको हो । मकवानपुरमा पुनर्निर्माण कार्य तीव्रगतिमा अघि बढेको जिल्ला समन्वय समितिमा प्रमुख रघुनाथ खुलालले बताए ।

गुनासो दर्ता २६ हजार ९ सय ८७ वटा परेका थिए । २३ हजार ९ सय ६० वटाको गुनासा राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणलाई पठाएको थियो । उसले सबै फछर्यौट गरेर पठाएको छ । बाँकी सबै जिल्ला र स्थानीय तहबाट फछर्यौट गरिसकेको छ ।

यस अवधिमा ९ लाभग्राहीहरूले पहिलो किस्ता रकम फिर्ता गरेका छन् । भवन बनाउन आवश्यक नपरेको भन्दै उनीहरूले रकम फिर्ता गरेका हुन् । पहिलो किस्ता लगेर दोस्रो किस्ता नलैजानेको संख्या ७ हजार १ सय ८७ रहेको छ । ‘दोस्रो किस्ता नलैजानेहरूमा पहिलो किस्ता लगेर रकम अन्यत्र प्रयोग गरेका, घर बनाउन जग नै नखनेको र जग खन्न रकम अपुग भएकाले अन्यत्र लगेर प्रयोग गरेको एवं मापदण्डविपरीत घर बनाएकाले दोस्रो किस्ताका निम्ति माग नगरेको हुन सक्छ,’ इन्जिनियरपाठकले भने ।

मकवानपुरमा प्रवलीकरणका लाभग्राही ११ हजार ६ सय ३५ जना छन् । तीमध्ये ३ हजार २ सय ४८ लाभग्राहीसँग मात्र अनुदान सम्झौता भएको छ । अनुदान सम्झौता भएकामध्ये ३ हजार १७ लाभग्राहीले मात्र प्रथम किस्ताको रकम लगेका छन् । दोस्रो किस्ता एक जना लाभग्राहीले लगेका छैनन् ।

प्रवलीकरणका लाभग्राहीहरूले २ किस्तामा एक लाख रुपैयाँ मात्र पाउँछन् । घरको प्रवलीकरण गर्न उक्त रकम अपुग हुने भएकाले लाभग्राहीहरूले प्रवलीकरणको किस्ता बुझेर लैजान रुचि देखाएका छैनन् ।
भूकम्पपछि जोखिममा परेका र लालपुर्जाविहीन भूकम्पपीडितहरूलाई सुरक्षित स्थानमा जमिन खरिद गर्न मकवानपुरका १० जनाले १९ लाख ५० हजार रुपैयाँ पुनर्निर्माण प्राधिकरणबाट बुझेका छन् । उनीहरूले बकैया र मनहरी गाउँपालिकाको जमिन खरिदगरिसकेका छन् ।

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले पहिचान भएका सबै लाभग्राहीले सम्झौता गरी पहिलो किस्ता कात्तिक मसान्तभित्र बुझिसक्नुपर्ने समयावधि तोकेको छ । पहिलो किस्ता लिने समय चार दिन मात्र बाँकी छ । दोस्रो किस्ता २०७५ माघ मसान्तभित्र बुझिसक्नुपर्नेछ । तेस्रो किस्ता प्राप्त गर्ने लाभग्राहीले २०७६ जेठ मसान्तभित्र रकम लिइसक्नुपर्ने अन्तिम समय तोकेको छ ।

यस्तै, थाहा नपामा ६ हजार ४ सय ७७ लाभग्राहीमध्ये अनुदान सम्झौता ५ हजार ८ सय ४२ लाभग्राहीसँग भएको थियो । तीमध्ये २ हजार ७ वटा घर निर्माण भइसकेको उक्त कार्यक्रममा जानकारी गराइएको थियो ।

थाहा नपामा पर्ने टिस्टुङ रआग्रामा टियर फन्डको सहयोगमा राडो नेपालले ६ सय वटा घर निर्माण गरिसकेको छ । अमेरिकन रेडक्रसको सहयोगमा रेडक्रस मकवानपुरले कैलाश गाउँपालिकाको गोगनेमा ६ सय वटा घर निर्माण गरिरहेको छ । ५ सयभन्दा बढी घर निर्माण गरेर लाभग्राही बसिसकेका छन ।

प्रकाशित : कार्तिक २७, २०७५ ०७:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिमाली बाटो पहिल्याउँदै

टीकाप्रसाद भट्ट

रामेछाप — हेर्दै अक्कर र हिउँ बिलाएको कालो डाँडा छ । बेलुका बेस्सरी चल्ने हुरी चल्छ । त्यही डाँडाको भीरमा चिप्लँदै गुम्देलका पेम्बा शेर्पाले गुम्देलदेखि लुक्ला जाने पदमार्ग पहिल्याएका छन् । 


गुम्देलको लाहाछेवरबाट ४ दिनअघि हिमाली पदमार्ग पहिल्याउँदै उकालिएका शेर्पा आइतबार राति सोलुको लुक्ला पुग्ने क्रममा लगातार १८ घण्टा हिँडे । ‘थकाइ कति छ भन्नै सक्दिनँ,’ शेर्पा भन्छन्, ‘अचाक्ली थाकेको छु ।’ उनीसँगै ३ जना साथी पनि उस्तै । उक्त क्षेत्रबाट पर्यटकलाई हिमाली दृश्यावलोकन अनि दर्जनाैं हिमपोखरीहरू देखाउँदै लुक्ला लैजानका लागि बाटो पहिल्याउनु उनीहरूको उद्देश्य थियो ।

गुम्देलको लाहाछेवर त्यसै पनि दुर्गम छ । त्यसबाट सुरु हुने पैदल यात्रा त्यसै पनि कष्टकर छँदै थियो । लाहाछेवरको लिखु नदी कटेपछि सिधै उकालिएका उनीहरू एक दिन पूरै जंगलको बाटो एकोहोरो उकालो हिँडे । झोलामा बोकेको ड्राइफुड खाएर हिमालकै काखमा टेन्टमा २ रात बिताएका उनीहरू लुक्ला पुग्दा आफ्नो यात्रा वर्णन गर्न आतेस लाग्ने अनुभव सुनाउँछन् ।

‘सोमुनाको (४५०० मिटर ) पास कटेर लुक्लातर्फको ओरालोको यात्रा यति कठिन थियो कि बयानै गर्न नसक्ने,’ शेर्पा भन्छन्, ‘सिधै भीरको बाटो । ढुंगामा परेको तुसारो उत्तिनै ज्यानमारा चिप्लो । झन्डै ३ सय मिटर लामो ढुंगेपहरो कट्न असाध्यै मुस्किल भयो ।’ गुम्देलदेखि लुक्लासम्मको पदमार्गमा खाना र बासका लागि उपयुक्त स्थान छैन । बाटोमा दूधकुण्डनजिक एउटा होटल छ । सोलुको टाक्सिन्दुबाट दूधकुण्डमा जाने पर्यटकहरू त्यहाँ बाक्लै पुग्छन् । अर्को मार्ग हुँदै । तर शेर्पाहरू गएको पदमार्ग सुनसान छ, मानव भेट्नै मुस्किल ।

‘हामीलाई जंगली जनावरको पनि उत्तिकै डर थियो,’ शेर्पा भन्छन्, ‘भीरको बाटोमा माथिबाट झारलहरूले ढुंगा लडाउलान भन्ने चिन्ताले बचेर हिँड्न उत्तिकै डर मर्नु । तर भाग्य न जंगली जनावर भेटियो न ढुंगा लड्यो ।’

गुम्देलबाट सत्रवेनी, टाक्सिन्दु, घ्यू ढुंगा, सोमुनाक्रोपास, लुम्जिङखोला हुँदै लुक्ला जाने बाटो धेरै स्थानमा बनाउनुपर्ने उनले देखे । बाटो नै बनाउनुपर्ने धेरै स्थानमा छ । ठाउँठाउँमा बासको प्रबन्ध अनि पानीको व्यवस्था गर्न सके उक्त पदमार्ग रोमाञ्चकारी छ । सोमुनाक्रोबाट सर्वोच्च शिखर सगरमाथा छ्याङ्गै देखिन्छ । तरदुर्भाग्य आइतबार हिमाल खुलेन । ढ्याप्प कुहिरोले ढाक्यो । शेर्पा र उनका सहयोगी साथीहरू बिरक्तिँदै ओरालिए ।

आउँदो वर्ष एउटा टिम आउँदै छ विदेशीको । उक्त टिम त्यही मार्ग हुँदै लुक्ला जाने तयारी भएकाले शेर्पाहरू पदमार्ग पहिल्याउन त्यता लागेका थिए । सरकारले सत्रवेनीसम्मको पदमार्ग बनाउन पहल थालेको छ । तर त्यसभन्दा पूर्वको भागमा भने स्थानीय सरकारले नै पहल गर्नुपर्ने देखिएको उनले बताए ।

लुम्जिङखोलामा कैयौं वर्ष अघि हालेको काठेपुल जीर्ण छ । कुहिइसकेको उक्त काठेपुल खस्यो भने लुक्लातर्फ जाने अर्को उपाय छैन । पुलचाहिँ चाँडो बनाउनुपर्ने अवस्था छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २७, २०७५ ०७:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्