बोरामा बसेर पढाइ- मधेस - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बोरामा बसेर पढाइ

झन्डै २ सय विद्यार्थी पढ्ने विद्यालयमा संरचनाको नाममा सानो फुसको झुपडी मात्र छ, डेस्कबेन्च नहुँदा विद्यार्थी खुला आकाशमुनि बोरा ओछ्याएर पढ्छन्
शिव पुरी

रौतहट — एउटा हातमा बोरा, अर्कोमा किताब । रौतहटको फतुवाविजयपुर नगरपालिका–१ स्थित श्रीदलित प्राविमा पढ्ने विद्यार्थी हरेक दिन विद्यालय जाँदा देखिने दृश्य हो यो । विद्यालयको नाममा सानो फुसको झुपडी छ । विद्यार्थी बाहिरै खुला आकाशमुनि बोरा ओछ्याएर पढ्छन् । 

झन्डै २ सयको हाराहारीमा विद्यार्थी रहेको यो विद्यालय २०६४ सालमा स्थापना भएको हो । बाल विकासका दुई शिक्षिकासहित ४ शिक्षक रहेको विद्यालयमा शिशुदेखि ५ कक्षासम्म पढाइन्छ । यति धेरै विद्यार्थी भए पनि विद्यालयको आफ्नै भवन, कक्षाकोठा र डेक्सबेन्च छैन । फुसले छाएको चारैतिरबाट खुला एउटा झुपडी छ । अगाडि सानो चौर । विद्यालयमा विशेषगरी विपन्न र दलित समुदायका बालबालिका पढ्छन् । संरचना अभावमा उनीहरू बोरा ओछ्याएर पढ्न बाध्य छन् ।

कक्षा ४ मा पढ्ने इन्द्रकुमारी पासवानले खुला चौरमा बोरा बिछ्याएर पढ्नुपर्दा अप्ठ्यारो हुने गरेको बताइन् । उनले शिक्षकले पढाएको बुझ्न पनि समस्या हुने गरेको सुनाइन् । ‘एक कक्षादेखि नै बोरा बोक्न थालेको हुँ, अहिले चारमा पुगिसकें । कहिलेसम्म बोरा बोक्नुपर्ने हो ?’ उनले प्रश्न गरिन् । विद्यालयमा फर्निचर मात्र होइन, खानेपानी र शौचालय पनि छैनन् । कक्षाअनुसार छुट्टाछुट्टै समूह बनाएर चौरमा पढाउने गरिएको छ । कालोपाटी नहुँदा मौखिक रूपमा पढाउँदै आएको शिक्षक हीरालाल यादवले सुनाए । विद्यालयको दयनीय अवस्थाकै कारण शिक्षण सिकाइ पनि प्रभावकारी नभएको उनले बताए । उनका अनुसार साना उमेरका बालबालिका बोरा ओछ्याएर चिसो चौरमा दिनभर बस्दा बिरामी पर्ने गरेका छन् । ‘विद्यार्थीलाई कहिले चर्को घाम त कहिले चिसोले सताउँछ । बर्खामा भिज्नुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने ।

भवनलगायत संरचनाका लागि पटकपटक नगरपालिकासित माग गर्दा पनि सुनुवाइ नभएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक राजेन्द्र हजाराले बताए । ‘बर्खा र हिउँदमा बालबालिकाको अवस्था बिजोग हुन्छ,’ उनले भने, ‘चिसो भुइँमा पढ्नुपर्दा विद्यार्थी आउन छाडेका छन् । विद्यालय राम्रो बनाउन सबैले चासो दिनुपर्नेमा वास्ता गरेकै छैनन् ।’ पालिकाले दिवा खाजाको रकम पठाए पनि सामान राख्ने र पकाउने ठाउँको अभावले खुवाउन नसकिएको उनले बताए । ‘बाध्य भएर विद्यार्थीलाई चाउचाउ र बिस्कुट दिने गरेका छौं,’ हजाराले भने । अभिभावक सुरेन्द्र पासवानले शिक्षा क्षेत्र पालिकाको मातहतमा आए पनि विद्यालय सुधारका लागि कुनै काम हुन नसकेको गुनासो गरे । ‘बालबालिकालाई बोरा बोकाएर पठाउनुपर्छ । यो कति लाजमर्दो कुरा हो,’ उनले भने, ‘विद्यालय र बालबालिकाको अवस्था नाजुक छ । पालिकाले कहिले ध्यान दिने होला ?

नगरपालिकाका शिक्षा संयोजक तेजनारायण यादवले तत्काल भवन नबनुन्जेल घर भाडामा लिएर भए पनि उक्त विद्यालय सञ्चालन गर्ने तयारीमा रहेको बताए । ‘नगरसभाबाट भवन बनाउन केही बजेटसमेत छुट्याएको सुनेको छु । तर किन निर्माण अघि बढेन भन्ने बुझ्छु,’ उनले भने । हाल मधेसमा शीतलहर सुरु भएकाले उक्त विद्यालय बन्द छ । भाडाको घर लिएर विद्यालय खुलाउने तयारी भइरहेको संयोजक यादवले बताए । पालिकाकी उपप्रमुख अमवेय खातुनले उक्त विद्यालयका लागि के गर्न सकिन्छ भने छलफल भइरहेको बताइन् ।

जिल्लाका १८ वटा पालिकामा झन्डै ४ सय हाराहारीमा आधारभूत विद्यालय छन् । ती सबैमा भवन र अन्य भौतिक संरचना पर्याप्त छैनन् । पालिकाले बजेट विनियोजन गरेर विद्यालयलाई राम्रो बनाउनुपर्नेमा अधिकांशको अवस्था सुध्रन नसकेको जिल्ला शिक्षा इकाइ प्रमुख रामविनय सिंहले बताए । ‘फतुवा विजयपुरको जस्तो अवस्था अरू ठाउँमा पनि छ,,’ उनले भने, ‘हामीले पनि खोजी गरिरहेका छौं । स्थानीय तहले विद्यालयको अवस्था हेरेर राम्रो बनाउन सक्नुपर्छ ।’

रौतहटको फतुवाविजयपुर–१ स्थित श्रीदलित प्राविका विद्यार्थी भुइँमा बसेर पढ्दै ।तस्बिर ः शिव/कान्तिपुर



प्रकाशित : माघ १, २०७९ ०९:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिर्जना दनुवारको उपसभामुख यात्रा

विद्यार्थी राजनीति हुँदै समानुपातिक प्रदेश सांसद बनेकी सिर्जना बहुमत सांसदको साथमा शनिबार निर्वाचित 
देवनारायण साह

मोरङ — आदिवासी जनजातिमा अति सीमान्तकृत समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने उदयपुरकी ४६ वर्षीया सिर्जना दनुवार प्रदेश १ को उपसभामुखमा शनिबार निर्वाचित भएकी छन् । उनी कठिन संघर्षबाट राजनीतिमा उदाएकी नेतृ हुन् । त्रियुगा नगरपालिका–९ गाईघाटमा निम्न वर्गीय किसान परिवारमा जन्म भएर अभावैअभावमा बाल्यकाल गुजारेकी उनको व्यक्तिगत जीवन कहिल्यै सुखद रहेन ।

आमा धनरूपी र बुबा गोलदामकी एक्ली छोरी दनुवारको जीवन संघर्षमै बित्यो । स्थानीय विद्यालयबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि उनका आमाबुबाको निधन भएको थियो ।

एक्ली दनुवारले उच्च शिक्षाका लागि स्थानीय क्याम्पसमा अध्ययन गर्ने क्रममा एक युवकसँग प्रेमविवाह गरे पनि त्यो धेरै दिन टिकेन । विद्यालय अध्ययन गर्ने क्रममा एमालेका भ्रातृ संगठन अनेरास्ववियुको प्रारम्भिक कमिटीमा आबद्ध भएकी उनले क्यापसमा पनि राजनीतिलाई निरन्तरता दिइन् । राजनीतिक सक्रियताले उनको वैवाहिक जीवनमा बिराम लाग्यो । सशक्त व्यक्तित्व भएकी दनुवार राजनीतिमा लागेकै कारण वैवाहिक जीवन टुंग्याउन बाध्य भएकी उनी निकटका बताउँछन् । उनले आफूलाई सम्हाल्दै स्नातक तहसम्मको शिक्षा पूरा गरिन् । त्यसपछि उनी पूर्णतः सामाजिक सेवामा सक्रिय भइन् ।

पछि उनले गैरसरकारी संस्था महासंघको केन्द्रीय नेतृत्व सम्हाल्दै राजनीतिलाई निरन्तरता दिइरहिन् । अहिले एमाले उदयपुर जिल्ला कमिटीको सचिवालय सदस्य पनि छिन् । दनुवारले गरेको योगदान, इमानदारिता, कर्तव्यनिष्ठताको मूल्यांकन गरी पार्टीले समानुपातिकबाट प्रदेश सांसदमा निर्वाचित गराएर उपसभामुखको जिम्मेवारी सुम्पेको छ । उनले इमानदारितापूर्वक, कर्तव्यनिष्ठ भएर पदीय जिम्मेवारी निर्बाह गर्ने प्रतिबद्धता जनाइन् । ‘प्रदेशसभाको मर्यादा बढाउने गरी सदनभित्र र बाहिर भूमिका निर्बाह गर्छु,’ उनले भनिन्, ‘पहिलो प्रदेशसभाले थाती राखेको प्रदेशको नामकरणको विषयलाई टुंगो लगाएर प्रदेशको कानुन निर्माणका साथै प्रदेशसभाको मर्यादा बढाउनेमा प्रतिबद्ध छु ।’

दनुवारलाई उपसभामुखमा निर्वाचित गराउने प्रस्तावको पक्षमा ९३ सदस्यीय प्रदेशसभामा मत विभाजन प्रक्रियामा सहभागी भएका सभामुखबाहेक ९० प्रदेश सांसदमध्ये ५७ पक्षमा र विपक्षमा ३३ मत परेको हो । दनुवारलाई उपसभामुख बनाउने प्रस्ताव बहुमतले पारित भएको सभामुख बाबुराम गौतमले घोषणा गरे । उपसभामुख निर्वाचित भएपछि दनुवारले शनिबार नै प्रदेश प्रमुख पर्शुराम खापुङसमक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएकी छन् । सत्तारूढ एमालेकी प्रदेश सांसद मीना श्रेष्ठ मत दिनबाट वञ्चित भइन् । सभामुख गौतमले उपसभामुख निर्वाचनका लागि मत विभाजनको जनाउ घण्टी लगाउन दिएको समयमा श्रेष्ठ सदनभित्र नपसेकाले बाहिर बस्नुपरेको थियो । एमाले अध्यक्ष केपी ओलीनिकट नेतृ उनी संसदीय दलको ह्विप नमान्ने मनसायले जानीजानी मत विभाजन प्रक्रियामा सहभागी नभएको भन्दै एमालेका प्रदेश सांसदबीच आलोचित भएकी छन् ।

पार्टीमा उल्लेखनीय योगदान नभएकी एवं उच्च महत्त्वाकांक्षी स्वभावकी श्रेष्ठ एमाले अध्यक्ष ओलीको आशीर्वादले प्रदेश सांसद भएर आफैं उपसभामुख वा मन्त्री बन्ने दाउमा रहेकीले पनि मत विभाजनमा सहभागी नभई असन्तुष्टि जनाएको एमाले सांसदहरूकै आरोप छ । श्रेष्ठले यो विषयमा कुनै प्रतिक्रिया दिन मानिनन् । सत्तारूढ एमालेका मोरङ १(१) बाट निर्वाचित प्रदेश सांसद उमाकान्त गौतम अनुपस्थित रहे । उपसभामुख निर्वाचनमा दनुवारको पक्षमा मत राख्न एमालेले ह्विप लगाएको अवस्थामा उनीहरू अनुपस्थित भएका हुन् । एमालेका प्रमुख सचेतक रेवतीरमण भण्डारीले प्रदेश सांसद श्रेष्ठ आउँदाआउँदै सदनको ढोका बन्द भइसकेको र अर्का प्रदेश सांसद गौतम अस्वस्थ भएकाले मत विभाजनमा अनुपस्थित भएको भन्दै बचाउ गरे ।

प्रतिपक्षी दलबाट कांग्रेसकी प्रदेश सांसद लीला राईलाई उपसभामुखमा निर्वाचित गराउने प्रस्तावको पक्षमा ३३ र विपक्षमा ५७ मत प्राप्त भयो । राईलाई उपसभामुखमा निर्वाचित गराउने प्रस्ताव बहुमतले अस्वीकृत भएको सभामुख गौतमले घोषणा गरेका थिए । सभामुख गौतमले समय दिएपछि दनुवारलाई उपसभामुखमा निर्वाचित गराउन एमालेका प्रदेश सांसद तिलचन पाठकले सदनमा प्रस्ताव पेस गरेका थिए । उनको प्रस्तावमाथि माओवादी केन्द्रका प्रदेश सांसद नारायणबहादुर मगरले समर्थन गरेका थिए ।

कांग्रेसकी प्रदेश सांसद खगेश्वरी पौडेलले कांग्रेसकी राईलाई उपसभामुखमा निर्वाचित गराउने प्रस्ताव सदनमा पेस गरेकी थिइन् । उनको प्रस्तावमाथि नेकपा (एकीकृत समाजवादी) की प्रदेश सांसद विद्या चाम्लिङ राईले समर्थन गरेकी थिइन् । दुवै प्रस्ताव माथिको छलफलमा एमालेका पाँचकर्ण राई, राप्रपाकी सविना बजगाईं, कांग्रेसका अमृत अर्याल र नेकपा (एकीकृत समाजवादी) की खिनुलङ्वा लिम्बूले भाग लिएका थिए ।

दलीय भागबन्डामा सत्तारूढ दलमध्ये प्रदेश १ को उपसभामुख एमालेको भागमा परेको छ । सत्तारूढ दलमध्ये एमालेका ४०, माओवादी केन्द्रका १३, राप्रपाका ६ र जनता समाजवादी पार्टीका १ गरी ६० जना प्रदेश सांसद छन् । यसअघि नै सत्तारूढ माओवादी केन्द्रबाट प्रदेशसभा सदस्यमा विजयी गौतम सभामुखमा निर्वाचित भइसकेका हुन् । प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेसका २९ र प्रतिपक्षी दल नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का ४ जना प्रदेश सांसद छन् । कांग्रेसकी उम्मेदवार राईलाई एकीकृत समाजवादीको समर्थन थियो ।

प्रकाशित : माघ १, २०७९ ०८:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×