पृथकतावादपछि राउतको संसदीय यात्रा- मधेस - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पृथकतावादपछि राउतको संसदीय यात्रा

उपेन्द्र यादवलाई दोब्बर मतान्तरले हराए, दोहोर्‍याएर कोही नजित्ने सप्तरी–२ को इतिहास
अवधेशकुमार झा

(राजविराज) — ‘मधेसके बेटा सिके राउत, काठमाडौंमे किल्ला गाइर देतै’ (मधेसको छोरा सीके राउतले काठमाडौंमा किल्ला गाड्छ) । चुनावी प्रचारका क्रममा जनमत पार्टीले यो गीत बेस्सरी घन्काए । उनको चुनाव चिह्नलाई पिपही भनेर विपक्षीले खिसिट्युरी गरे पनि राउत भने मतदातासँग बेथिति, भ्रष्टाचार र अन्यायकै मुद्दामा मत मागिरहे ।

नासामा कार्यरत राउत अमेरिकाबाट फर्केपछि मधेसलाई अलग राज्य बनाउनुपर्ने माग गर्दै पृथकतावादी अभियानमा लागे । त्यसक्रममा उनी धेरै पटक समातिए र राज्यविप्लवको मुद्दासमेत खेपे । केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री रहेका बेला पृथकतावादको मुद्दा छोडेर एकाएक राजनीतिको मूलप्रवाहमा सक्रिय भएका उनी प्रतिनिधिसभा चुनावमा मधेसका ‘मसिहा’ कहलिएका जनता समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई फराकिलो मतान्तरले पराजित गर्दै सप्तरी–२ बाट विजयी भएका छन् । उनले ३५ हजार ४२ मत ल्याउँदा मधेस आन्दोलनबाट उदाएका यादवले १६ हजार ९ सय ७९ मत मात्रै पाए । सत्ता गठबन्धनबाट लोसपाका जयप्रकाश ठाकुरले ७ हजार ३ सय ४४ मत मात्र पाए । कुल ९५ हजार ३ सय ९४ मतदाता रहेको यो क्षेत्रमा ६४ हजार ५ सय ६० मत खसेको थियो ।

सप्तरी–२ मा हालसम्मका चुनावमा दोहोर्‍याएर कसैले पनि जितेका छैनन् । यो क्षेत्रमा तत्कालीन नेपाल सद्भावना पार्टीका अध्यक्ष गजेन्द्रनारायण सिंहपछि राष्ट्रिय अध्यक्ष पराजित भएको दोस्रो पटक हो । मोरङ र सुनसरीबाट निर्वाचित हुँदै ०७४ को निर्वाचनमा सप्तरी इन्ट्री गरेका यादव यही क्षेत्रबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य चुनिएका थिए । पहिलो संविधानसभादेखि ०७४ को निर्वाचनसम्म निरन्तर संसद्मा रहेका यादवलाई यस पटक राउतले पूर्णविराम लगाइदिएका छन् ।

जसपाका अध्यक्ष यादवले ०७४ को निर्वाचनमा यस क्षेत्रबाट चुनिँदा २१ हजार ६ सय २० मत पाएका थिए । यस पटक उनले अघिल्लो निर्वाचनमा पाएको मत पनि जोगाउन सकेनन् । अघिल्लो निर्वाचनमा तत्कालीन राजपा र कांग्रेसको साथ पाएका उनले यस पटक एमालेसँग तालमेल गरेका थिए ।

०७४ मा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका जयप्रकाश ठाकुरलाई यस पटक पाँच दलीय गठबन्धनको मजबुत साथ भए पनि अघिल्लो पटक एक्लैले पाएको जति मत पनि ल्याउन सकेनन् । ०७४ मा ठाकुरले ९ हजार ४ सय ५८ मत पाएका थिए । यस पटक ७ हजार ३ सय ४४ मत मात्रै पाए ।

पहिलो पटक संसदीय निर्वाचनमा सहभागी भएको जनमत पार्टीले प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभामा राम्रो नतिजा ल्याएको छ । युवा र न्यून आय भएका गरिब र दलित समुदायले राउतप्रतिको क्रेजले जनमत पार्टीका उम्मेदवारलाई मत आफ्नो पक्षमा पार्न सहज बनाइदियो । मनोनयनदेखि नै जनमतका कार्यकर्ताले राउतलाई विभिन्न समयमा पक्राउ गर्दाको भिडियो गरिब बस्तीमा प्रोजेक्टरमार्फत देखाएर आकर्षण बढाएका थिए ।

दैनिक मजदुरी गरेर जीविकोपार्जन गर्नेहरू आफ्नो कर्म क्षेत्रमा पनि राउतको प्रचार गर्थे । हरेक निर्वाचन क्षेत्रमा जनमत पार्टीको प्रचार सामग्रीमा सम्बन्धित क्षेत्रका उम्मेदवारभन्दा राउतको तस्बिर ठूलो थियो । मुलुकभरिमै थोरै जनसंख्या रहेको राजधोब जातिका राउतप्रति यस निर्वाचनमा देखिएको आकर्षणले मधेसमा केही हदसम्म जातीय राजनीतिलाई समेत निरुत्साहित गरेको छ ।

प्रकाशित : मंसिर ९, २०७९ ०८:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेशसभामा नयाँ–पुरानाको मिश्रण

२०७४ मा निर्वाचित कतिपय सांसद दोहोरिँदा पहिलो अनुभव बटुल्न संसद् प्रवेश गर्नेको संख्या पनि उल्लेख्य
सन्तोष सिंह

(धनुषा) — नयाँ र पुराना अनुहारको मिश्रणले मधेस प्रदेशसभामा फरक दल, समुदाय, उमेर र वर्गको प्रतिनिधित्व हुने देखिएको छ । १ सय ७ सदस्यीय प्रदेशसभामा प्रत्यक्ष निर्वाचित भई ६४ जना र समानुपातिकबाट ४३ जना सांसद चुनिने व्यवस्था छ ।

२०७४ को निर्वाचनमा चुनिएका कतिपय सांसद यसपटक पनि दोहोरिएका छन् । संसद्को पहिलो अनुभव बटुल्न नयाँ अनुहारले पनि उल्लेख्य संख्यामा प्रदेशसभामा प्रवेश पाउँदा सबै पक्षको सम्मिश्रण हुने भएको हो ।

मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत फेरि दोहोरिएका छन् । उनी पर्सा–१ (२) बाट निर्वाचित भएका हुन् । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का केन्द्रीय नेतासमेत रहेका राउतले मुख्यमन्त्रीमा पूरै कार्यकाल बिताएका छन् । कांग्रेस नेता रामसरोज यादव धनुषा–३ (१) बाट फेरि प्रदेशसभा सदस्यमा जितेका छन् । उनले जसपाका युवा नेता जितेन्द्रकुमार यादवलाई पराजित गर्दै दोस्रो इनिङ्सका लागि प्रदेशसभामा प्रवेश पाएका हुन् । रामसरोज यसअघि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्रीसमेत थिए ।

लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) नेता जितेन्द्र सोनल पनि बारा–४ (२) बाट निर्वाचित भएका छन् । सोनलले एमालेका आत्माराम साहलाई पराजित गर्दै प्रदेशसभामा दोस्रो पटक प्रवेश पाएका छन् । सोनल मधेस प्रदेशमा भौतिक पूर्वाधार तथा विकासमन्त्री रहिसकेका छन् । पर्सा–२ (२) बाट लोसपाकै रमेशप्रसाद कुर्मी फेरि निर्वाचित भएका छन् । २०७४ को निर्वाचनमा उनी तत्कालीन राजपाबाट निर्वाचित भएका थिए । पर्साकै अर्को क्षेत्र–४ (१) बाट कांग्रेसका शंकरप्रसाद चौधरी पनि दोस्रो पटक प्रदेशसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका छन् ।

रौतहट–४ (२) बाट जसपाका शेष अबुल कलाम आजाद पनि दोस्रो पटक सांसद बनेका छन् । गत निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएरै उनले जितेका थिए । पछि जसपा प्रवेश गरेका थिए । गत वैशाखमा भएको स्थानीय निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिन प्रदेश सांसदबाट राजीनामा दिएका उनी पराजित भएका थिए । अहिले प्रदेशसभा सदस्यमा उम्मेदवार बनेर फेरि जितेका हुन् । यसैगरी, सर्लाहीबाट ४ जना प्रदेश सांसद दोस्रो पटक सांसद बनेका छन् । सर्लाही–१ (१) बाट लोसपाका उपेन्द्र महतो, १ (२) बाट वेंची लुङेली, ३ (२) बाट जसपाका सञ्जयकुमार यादव र ४ (१) बाट कांग्रेसका वीरेन्द्रप्रसाद सिंहले प्रदेशसभामा सिट सुरक्षित गरेका हुन् । सिंह यसअघि प्रदेशको महिला, बालबालिका, युवा तथा खेलकुदमन्त्रीसमेत भइसकेका छन् । महोत्तरी–३ (१) मा निर्वाचित अभिराम शर्मा र ३ (२) मा निर्वाचित रानी शर्मा पनि दोस्रो इनिङ्सका लागि प्रदेशसभा प्रवेश गर्ने भएका छन् । दुवै लोसपाका हुन् । शर्माले सामाजिक विकास राज्यमन्त्रीको समेत जिम्मेवारी पाएका थिए । शर्माले जसपाका दीपेन्द्र झालाई झिनो मतले पराजित गरेका हुन् । झा, मधेस प्रदेश सरकारका मुख्य न्यायाधिवक्ताबाट राजीनामा दिएर चुनावी मैदानमा होमिएका थिए ।

धनुषा–२ (२) मा जसपाका रामाशिष यादव पनि दोस्रो पटक प्रदेशसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका छन् । यादव जनकपुरको गंगासागर तलाउको सफाइ अभियान र गंगा आरती थाल्ने व्यक्ति हुन् । सप्तरी–३ (१) मा कांग्रेसका मोहमद समिम पनि दोस्रो पटक निर्वाचित भएका छन् ।

नयाँ अनुहारमा को–को ?

पर्सा–१ (१) बाट निर्वाचित माओवादी केन्द्रका रहवर अन्सारी नयाँ अनुहार हुन् । एमालेका बिचारीप्रसाद यादवलाई पराजित गर्दै उनले प्रदेशसभामा स्थान निश्चित गरेका हुन् । पर्सा–२ (१) बाट निर्वाचित कांग्रेसका श्यामप्रसाद पटेल पनि प्रदेशसभाका लागि नयाँ अनुहार हुन् । यस्तै, पर्सा–३ (२) बाट जितेका कांग्रेसका जनार्दन सिंह क्षेत्रीको पनि प्रदेशसभामा यो पहिलो यात्रा हो । उनी कांग्रेस पर्साका सभापति पनि हुन् ।

यस्तै, बारा–३ (१) बाट निर्वाचित एमालेका रवीन्द्र दास श्रेष्ठ पनि पहिलो पटक सांसद चुनिएका छन् । श्रेष्ठले माओवादीका मुकेश साहलाई पराजित गरेका हुन् । बाराकै अर्को क्षेत्र–४ (१) बाट निर्वाचित एमालेका देवनारायण थारू पनि प्रदेशसभाका लागि नयाँ हुन् । थारूले माओवादीकै क्षेत्रबहादुर श्रेष्ठलाई हराएका हुन् ।

रौतहटमा प्रदेशसभामा निर्वाचित ७ जनामध्ये ६ जना नयाँ अनुहार हुन् । क्षेत्र–१ (१) बाट नागेन्द्र साह, १ (२) बाट कृष्णप्रसाद यादव निर्वाचित भए । कांग्रेसका दुवै नेताको पनि यो प्रदेशसभाको पहिलो यात्रा हो । साहले एमालेका राजकिशोरप्रसाद यादव र कृष्णले स्वतन्त्र उम्मेदवार राजेशकुमार चौधरीलाई पराजित गरेका हुन् । कृष्ण कांग्रेसका प्रदेश सभापति पनि हुन् ।

यसैगरी, क्षेत्र–२ (१) मा एमालेका मोहम्मद जैद आलमले स्वतन्त्र उम्मेदवार नागेन्द्रप्रसाद सिन्हालाई पराजित गर्दै पहिलो पटक प्रदेशसभामा प्रवेश पाएका छन् । नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का कनिश पटेल पनि पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । उनी क्षेत्र–२ (२) बाट निर्वाचित भएका हुन् । क्षेत्र–३ (१) मा स्वतन्त्र उम्मेदवार केशव राय विजयी भए । उनको पनि प्रदेशसभाको यो पहिलो यात्रा हो । क्षेत्र–४ (१) मा निर्वाचित माओवादीका युवराज भट्टराई पनि नयाँ हुन् ।

सर्लाही–४ (२) मा माओवादीका फकिरा महतो र धनुषा–२ (१) मा एमालेका लखन दास तत्मा निर्वाचित हुँदै पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । सप्तरीका ६ स्थानको नतिजा आउँदा प्रदेशसभा पुग्ने ५ जना नयाँ छन् । यसमध्ये ४ जना जनमत पार्टीका छन् । जसमा क्षेत्र–३ (२) मा शम्भुकुमार साह, क्षेत्र–२ (१) मा सतिशकुमार सिंह, क्षेत्र–२ (२) मा महेशप्रसाद यादव र क्षेत्र–१ (२) मा सकिल मियाँ छन् । क्षेत्र–१ (१) मा जितेका एमालेका राजकुमार लेखी पनि नयाँ हुन् । लेखीलाई यसअघि प्रदेश सरकारको नीति तथा योजना आयोगमा सदस्य भएर काम गरेको अनुभव छ ।

मन्त्री नै पराजित

२०७४ मा निर्वाचित भई प्रदेशका महत्त्वपूर्ण मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका केही मन्त्रीहरू भने यसपल्ट पराजित भएका छन् । भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय हुँदै हाल अर्थमन्त्री रहेका शैलेन्द्र साह सप्तरी–२ (१) मा पराजित भएका छन् ।

यस्तै, ५ वर्षसम्म भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी राज्यमन्त्री रहेका योगेन्द्र राय यादव पनि पराजित भए । उनी रौतहट–१ (२) मा उम्मेदवार थिए । प्रदेश मुख्य न्यायाधिवक्ताबाट राजीनामा दिएर निर्वाचनमा होमिएका दीपेन्द्र झा पनि पराजित भएका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर ९, २०७९ ०८:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×