कर्मचारीले पाएनन् तलबभत्ता- मधेस - कान्तिपुर समाचार

कर्मचारीले पाएनन् तलबभत्ता

दुई पालिकाले बजेट ल्याउन नसक्दा प्रशासनिकदेखि विकासनिर्माणका काम ठप्प
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — सर्लाहीका दुई पालिकाले बजेट ल्याउन नसक्दा प्रशासनिकदेखि विकास निर्माणका काम रोकिएका छन् । बजेट नआएकै कारण यसपटक वृद्धवृद्धा सामाजिक सुरक्षा भत्ताबाट वञ्चित भएका छन् भने कर्मचारीले पनि तलब पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन् ।

जिल्लाका हरिपुर्वा नगरपालिका र विष्णु गाउँपालिकाले बजेट ल्याउन नसकेका हुन् । जनप्रतिनिधिबीच विवाद हुँदा बजेट ल्याउन बहुमत पुग्न नसकेको पालिका प्रमुखहरूको भनाइ छ ।

हरिपुर्वा–५ स्थित सोनफी प्राथमिक विद्यालयका शिक्षक शशी यादवले दसैंमा पनि तलब नपाउँदा घर खर्च धान्ने गाह्रो परेको गुनासो गरे । उनले राजनीतिक दलको स्वार्थका कारण आफूहरू मारमा परेको बताए । ‘दसैं जस्तो महान् चाडमा पनि तलब पाउन सकेनौं, तीन महिना उधारो खाएको पसलेहरूले ताकेता गरिरहेका छन्,’ यादवले भने, ‘हाम्रो त यस पटकको दसैं खल्लो नै भयो, बालबालिकाहरू निराश छन् ।’

हरिपुर्वामा १९ जना जनप्रतिनिधिको कार्यपालिका समिति छ, जसमध्ये ९ जना कांग्रेसका, ७ जना जसपाका र ३ जना लोसपाका छन् । उनीहरू एकआपसमा नमिल्दा बजेट ल्याउन नसकिएको पालिकाले जनाएको छ । हरिपुर्वा–६ का वडाध्यक्ष रामसोगारथ रायले नगरप्रमुख विनोद साहको प्रस्तुतीकरण राम्रो नभएकाले सहयोग नगरेको जानकारी दिए ।

‘उहाँको प्रस्तुतीकरण नै राम्रो भएन, एकलौटी ढंगले अघि बढ्न खोज्नु हुन्छ । त्यसैले हाम्रो सहयोग छैन,’ रायले भने, ‘मुद्दामा हाम्रो चित्त नबुझेको होइन, उहाँको व्यवहारले हामीलाई टाढा बनाएको छ, जसले बजेट आउन सकेको छैन ।’

नगरप्रमुख साहले कार्यपालिकाको बैठक पटक–पटक बोलाउँदा पनि जसपा र लोसपाका जनप्रतिनिधि नआएको जानकारी दिए । ‘तपाईंहरूको समस्या के हो ? बसेर समाधान निकालौं भन्दाभन्दै थाकिसकें, उहाँहरू आउनु नै हुन्न,’ उनले भने, ‘समस्या भए त्यसको समाधान निकाल्न सकिन्छ, तर पार्टीको निर्देशन मान्दा समग्र पालिका पछाडि परिरहेको छ । विकास नहुनुका साथै दसैंमा कर्मचारीले पनि तलब खान नपाउनु कस्तो विडम्बना भयो, तर पनि म समस्या समाधानका लागि लागिपरेको छु ।’

विष्णु गाउँपालिकाको अवस्था पनि उस्तै छ । यहाँ गाउँसभा नै हुन सकेको छैन, जसले बजेट पनि आउन सकेको छैन । वृद्धवृद्धा, एकल महिला, अपांगता भएकालगायतले सामाजिक सुरक्षा भत्तासमेत पाउन नसकेको स्थानीय ७५ वर्षीय गणेश साहको दुःखेसो छ । ‘वृद्धभत्ता दिएको छैन, भत्ता नपाउँदा औषधि किन्न गाह्रो भयो, चाडबाडका बेला पनि भत्ता पाएको छैन,’ साहले भने, ‘निर्वाचित जनप्रतिनिधि नै एकअर्काको विरोध गरेर हामीलाई दुःख दिइरहेका छन् ।’

गाउँपालिकाका अध्यक्ष जवाहरलाल यादवले आफूलाई मन लागेको बेलामा बजेट ल्याउने जनाए । ‘गाउँसभा र बजेट ल्याउन कुनै ठूलो कुरा हैन, बजेट ल्याइसकेका अरूले के नै गर्न सक्या छन् र ?’ उनले भने ।

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७९ ०९:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हाल्नै छोडिए लिंगेपिङ

सुम्निमा चाम्लिङ

इटहरी — नीलो आकाश, पारिलो घाम, चिसो बतास, खेतबारीमा लहलह झुलेको धानको बालासँगै आउने दसैं मनमोहक हुन्छ । उडिरहेको चंगा र पिङले बेग्लै आभास दिन्छ । आधा दशकअघिसम्म तराईका फाँटमा दसैंमा पिङ हाल्न युवा जमात व्यस्त भेटिन्थे । आजभोलि यो चलन हराउन थालेको छ । 

इटहरीका ७९ वर्षीय विश्व रिजाललाई दसैं भन्नासाथ भोजपुरको सम्झना आउँछ । उनी उबेलाको समय सम्झँदै भन्छन्, ‘वल्लोदेखि पल्लो डाँडासम्मका सबै पिङ खेल्न जम्मा हुन्थे । नाँच्दै, गाउँदै पिङ खेल्दै बडादसैं मनाउने चलन थियो, अहिलेको पुस्ताले खासै चासो राखेको पाइँदैन ।’ इटहरीमा २०२७ सालतिर टोलपिच्छे पिङ लगाउने चलन थियो । प्रविधिको विकास भएसँगै पछिल्लो पुस्तामा यसको आकर्षण घटेको उनको अनुभव छ ।

मूर्तिकार विक्रम श्री पनि उबेलाको पिङको रौनक झल्झली सम्झन्छन् । फूलपातीअघि नै मुन्धुमअनुसार पूजा गरी पिङ राखिने चलन थियो । मावलीघर खोटाङमा काठको रोटे पिङ खेलेको उनी संझन्छन् । पछिल्लो समय मौलिकतामा ह्रास आएको उनलाई लाग्छ । पारिवारिक पुनर्मिलनको रूपमा मात्र चाडलाई लिन सकिन्छ ।

०५२ मा इटहरीमा प्रत्येक चोकमा पिङ लगाउने चलन थियो । ‘स्थानीयले बास र पैसा दिएर सहयोग गर्थे,’ उनले भने, ‘टोलमा पैसा उठाएर बाबियाको डोरी किन्न धरान जाने गरिन्थ्यो, स्वादिलो माहोल हुन्थ्यो ।’ उनका अनुसार टोलमा स्वतः स्फूर्त पिङ हाल्न युवा एकजुट हुने गर्थे । गाउँगाउँबीच कसले ठूलो पिङ हाल्ने भन्ने एक खाले प्रतिस्पर्धा जस्तै हुन्थ्यो । पिङको वैदिक महत्त्व भए तापनि पछिल्लो समय परम्परा छाड्दै गएकोमा उनी चिन्ता व्यक्त गर्छन् ।

पिङ खेल्ने संस्कृति बिस्तारै लोप हुँदै गएको साहित्यकार कुन्ता शर्मालाई पनि नमिठो लागेको छ । पिङ लगाएपछि मात्र दसैंको आभाष हुने सम्झना गर्दै भनिन्, ‘धरानका धेरै स्थानमा पिङ लगाइन्थ्यो, म चाहिँ खेल्नुभन्दा हेर्दा आनन्द मान्थेँ । खेल्नलाई तँछाडमछाड हुन्थ्यो, बेग्लै खाले उमंग हुन्थ्योे ।’ दसैंको सबल सांस्कृतिक पक्ष पिङ संरक्षणका लागि युवा लाग्नुपर्ने उनी बताउँछिन् ।

धरानकी १९ वर्षीया अर्पणा राईलाई लिंगेपिङको खासै अनुभव छैन । उनले भनिन्, ‘पिङ लगाएको देख्दा दसैं आएजस्तो लाग्छ, सानो हुँदा कतैकतै देखिन्थ्यो र खेलिन्थ्यो, अचेल देख्न पाइँदैन ।’ सामाजिक सांस्कृतिक संस्थाले पिङ जस्ता मौलिक परम्परा जगेर्नामा चासो नदिएको धरानका पुराना पत्रकार हर्ष सुब्बाले बताए । उनका अनुसार परम्परालाई धान्ने काम नयाँपिढीले गर्नुपर्छ । उनले भने, ‘दुर्गा पूजाका लागि अस्थायी मन्दिर बनाउन लाखौं खर्च उठ्छ भने पिङ लगाउँदासमेत सहयोग जुट्छ, चाडपर्वभन्दा पनि देखाउने काम मात्र भयो ।’ आधुनिकतातिर जाँदा मौलिक परम्पराप्रति अतिक्रमण भएकोमा उनले चिन्ता प्रकट गरे ।

मौलिकता संरक्षणका लागि प्रगतिमूलक काम गर्न नसकेको धरान उपहानगरपालिकाका उपमेयर अइन्द्र विक्रम बेघाले बताए । पिङप्रतिको आर्कषण घटेकोमा उनले भने, ‘मेला र कन्सर्ट केन्द्रित भयो, संस्कृति संरक्षणका लागि सामाजिक शाखामार्फत बजेट विनियोजन हुन्छ तर सामाजिक संस्थाले समेत सन्तोषजनक काम गरेको पाइँदैन ।’ पिङ हाल्ने युवा जनशक्ति विदेश पलायन हुनु, प्रविधी र सहरीकरणको कारण पिङ संस्कृति लोप हुँदै गएको पाइन्छ ।

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७९ ०९:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×