सर्लाहीमा स्वास्थ्य संस्था अस्तव्यस्त- मधेस - कान्तिपुर समाचार

सर्लाहीमा स्वास्थ्य संस्था अस्तव्यस्त

‘यो नाम मात्रको स्वास्थ्य चौकी हो, न यहाँ व्यवस्थित भवन छ न त महिला कर्मचारी नै, औषधि पनि मुस्किलले पाइन्छ’
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — सर्लाहीको बलरा नगरपालिकास्थित अधिकांश स्वास्थ्य संस्था अस्तव्यस्त छन् । ती स्वास्थ्य संस्थाहरू भवन, कर्मचारी र औषधिको मार खेपिरहेका छन् । जसले नागरिक स्वास्थ्य संस्थाबाट सहज उपचार सेवा पाउन सकिरहेका छैनन् । बलरा नगरपालिका–५ अर्नाहास्थित स्वास्थ्य चौकी तीनकोठे भवनमा छ ।

तर तीनै कोठा काम लाग्ने अवस्थाका छैनन् । वर्षाको बेला तीनै कोठा चुहिने गरेका छन् । त्यहाँ कार्यरत कर्मचारी कतिपय अवस्थामा छाता ओढेर सेवा दिने गरेको बताउँछन् । पानी चुहिएकै कारण स्टोरमा राखिएको औषधि बिग्रने गरेका छन् । शौचालय र खानेपानीसमेतको यस स्वास्थ्य चौकीमा अभाव छ । यहाँका कर्मचारीहरू खुला रूपमा शौच जाने गरेका छन् । भवनको अभाव खेपिरहेको यो स्वास्थ्य चौकीमा पर्याप्त मात्रामा औषधि पनि छैन । यहाँ बेलाबेला नागरिकलाई सिटामोलसमेत पाउन धौधौ पर्ने गरेको छ । औषधि नै नपाउने भएपछि सर्वसाधारण स्वास्थ्य संस्थामा जानै छाडेका छन् ।

स्थानीय लालो मण्डलले अव्यवस्थित भवन तथा औषधि अभाव रहेकाले स्वास्थ्य संस्थामा जानै छाडेको बताइन् । मण्डलले स्वास्थ्य संस्थामा महिला कर्मचारी नरहेकाले यस भेगका महिलाहरूलाई आना समस्या राख्न पनि कठिनाइ हुने गरेको गुनासो पोखिन् । उनले केही दिन अघिसम्म यो स्वास्थ्य संस्थामा दुई जना महिला कर्मचारी भए पनि उनीहरू शौचालय नभएका कारण पानी नै नखाई सेवा दिइरहेको जानकारी दिइन् । तर लामो समयसम्म शौचालयको व्यवस्थापन हुन नसक्दा उनीहरू यहाँबाट सरुवा भएर गएकी उनले बताइन् । ‘यो नाम मात्रको स्वास्थ्य चौकी हो, न यहाँ व्यवस्थित भवन छ, नत महिला कर्मचारी नै, औषधि पनि मुस्किलले पाउँछ,’ उनले भनिन् ।

स्वास्थ्य चौकी अर्नाहाका प्रमुख सिनियर अहेव राम बचन साहले भवन चुहिने, झ्याल, ढोका सडिसकेको तथा शौचालय र खानेपानीको अभाव झेलेर काम गरिरहेको जानकारी दिए । खुला शौच गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको सुनाउँदै साहले वर्षाको बेला यो स्वास्थ्य चौकीमा सेवा प्रदान गर्न झन कठिनाइ भोग्नु परिरहेको बताउँछन् । उनका अनुसार वर्षाको बेला छत चुहिएर ओत लाग्न पनि समस्या हुने गरेको छ । ‘शौचालय र खानेपानीको समस्यै छ, भवनको झ्यालढोकाहरू मक्किसकेका छन्,’ उनले भने, ‘वर्षाको बेला स्वास्थ्य चौकीमा बस्न सक्ने अवस्थै हुँदैन ।’

भवन पुरानै भएर सेवा दिन कठिनाइ भएपछि नयाँ भवन बनाउन वडाले पहल पनि नगरेको होइन तर राजनीतिक किचलोका कारण सफल हुन सकिरहेको छैन । यहाँ तीन वर्ष अघि निर्माण थालिएको स्वास्थ्य चौकीको भवन अलपत्र छ । उपभोक्ता समितिमा तत्कालीन मेयर र वडाध्यक्षबीचको किचलोले भवन बन्न सकेको छैन । स्वास्थ्य चौकी निर्माणका लागि आर्थिक वर्ष ०७७/०७८ मा १२ लाख २० हजार खर्चगरेर वडाले जग निर्माणको काम सकेको थियो । तर आर्थिक वर्ष ०७८/०७९ मा भवन बनाउनकालागि २० लाख विनियोजन गरिएकोमा वडाध्यक्ष मनोज मोहन सिंह र तत्कालीन मेयर अभयकुमार सिंहबीचको राजनीतिक टकरावका कारण कामै हुन नसकी रकम फ्रिज भयो ।

वडाध्यक्षले उपभोक्ता समिति बनाएर कामको सुरसार गर्न खोजेकोमा तत्कालिन मेयर अभय सिंहले आफूनिकट दलका कार्यकर्ता उपभोक्ता समितिमा हुनुपर्ने अड्डी कसेपछि कामले गती लिन सकेन । नागरिकले व्यवस्थित स्वास्थ्य चौकी खोजिरहेका बेला भवन निर्माण अलपत्र छ । वडाध्यक्ष सिंहले पालिकाको नेतृत्व परिवर्तन भएपछि यस वर्ष १० लाख विनियोजन गरी भवनको काम अगाडि बढाइने बताए । ‘गत वर्ष तत्कालीन मेयर सावले कामै गर्न दिनुभएन, जसले स्वास्थ्य संस्थाको भवन अलपत्र बन्यो,’ वडाध्यक्ष सिंहले भने, ‘अब नेतृत्व परिवर्तन भएको छ, यो वर्षदेखि अलपत्र भवनको काम सुरु हुन्छ ।’

यस्तै बलरा नगरपालिका–१० सुदामामा वडा कार्यालयको भवनमा दुईवटा सानो कोठाबाट स्वास्थ्य चौकी सञ्चालनमा छ । तर व्यवस्थित छैन । यहाँ पनि पर्याप्त मात्रामा औषधि उपलब्ध छैन । व्यवस्थित हुन नसकेको यो स्वास्थ्य चौकीमा कार्यालय सहयोगी र नर्सिङ स्टापको अभाव छ । ४ जना पारामेडिस्टको भरमा स्वास्थ्य चौकी चलिरहेको छ । बलरा–४ र ६ को स्वास्थ्य चौकी पनि वडा कार्यालयबाट नै सञ्चालनमा छन् । यहाँको अवस्था पनि सुदामा जस्तै छ । वडाले उपलब्ध गराएक् ोएउटा सानो कोठाबाट स्वास्थ्य चौकी सञ्चालन गर्नुपर्ने बाध्यता छ । जसले त्यहाँका बिरामीलाई स्वास्थ्य चौकीबाट सेवा लिन तथा कर्मचारीलाई काम गर्न कठिनाइ भोग्नुपरिरहेको छ ।

बलरा नगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा संयोजक बालकिशोर यादवले पालिकाका अधिकांश स्वास्थ्य चौकीहरू वडाको भवनबाट सञ्चालनमा आइरहेको जानकारी दिए । उनले यहाँका स्वास्थ्य चौकीहरूमा भवन र कर्मचारी अभाव रहेको जानकारी दिए । बलरा नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत उमेश महतोले औषधि खरिदको प्रक्रियामा रहेकाले तत्कालका लागि जिल्ला अस्पतालबाट औषधि मागेर काम चलाइरहेको बताए ।

बलरा नगरपालिकाका मेयर रामाशंकरप्रसाद कुशवाहाले स्थानीय तह गठनपश्चात् बलराका स्वास्थ्य संस्थामा जनप्रतिनिधिको ध्यानै नपुगेको जानकारी दिए । उनले पुराना नेतृत्वले स्वास्थ्यजस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा राजनीतिक स्वार्थ मात्र खोजेको आरोप लगाए । मेयर कुशवाहाले पालिकाको १० वटा स्वास्थ्य चौकी र एक प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको ब्यवस्थापनमा आफू जुटेको बताए । ‘पालिकाको स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई व्यवस्थित बनाउने प्रयासमा जुटेको छु, हरेक स्वास्थ्य चौकीको आनै भवन होस र व्यवस्थित होस् भन्ने मेरो योजना छ,’ उनले भने, ‘यस पटकदेखि बजेट छुट्याई योजनाअनुरूप काम अगाडि बढाएका छौं ।’

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०८:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अन्तरदेशीय व्यापारमा सकस

पर्वत पोर्तेल

झापा — २९ भदौमा राजस्व अनुसन्धान कार्यालय इटहरीको टोलीले मोरङको भाउन्नेमा चार भारतीय गाडीलाई नियन्त्रणमा लिएर कारबाही प्रक्रिया अघि बढायो । राजस्वका अनुसार प्रक्रिया नपुर्‍याई प्रवेश गरेका कारण गाडी नियन्त्रणमा लिइएको हो । राजस्व अधिकृत तीर्थराज खनालले भने, ‘भन्सार र पटके रुट परमिट नलिई दादागिरी शैलीमा प्रवेश गरेका कारण गाडी नियन्त्रणमा लिइएको हो ।’ 


सोही दिन पश्चिमबाट पूर्व आएका दुई भारतीय गाडी रोक्ने क्रममा सशस्त्र प्रहरीले चालकलाई दुर्व्यवहार गरेको थियो । सवारी नियन्त्रण र चालकमाथिको दुर्व्यवहारपछि भारतीय नाका पानीटंकीमा ३१ भदौको अपराह्न भारतीय चालकले नेपाली मालवाहक ट्रक र तेलका ट्र्यांकर प्रवेशमा अवरोध खडा गरे । ‘करिब ४० वटा इन्धनका ट्यांकर, अन्य मालवाहक ट्रक र कन्टेनर नाकामा रोकियो’, मेची भन्सार प्रमुख केशव ओलीले भने, ‘राजस्वको अनावश्यक गतिविधिले अन्तरसीमा व्यापारमै समस्या हुने सम्भावना बढेको छ ।’

राजस्वले पक्राउ गरेका भारतीय गाडी छाड्न झापाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी छवि रिजाल, मेची भन्सार र प्रहरीको समन्वयमा अनुरोध गर्ने भनिए पछि भारतीय चालकले अवरोध हटाएका थिए । राजस्वले शनिबार चार वटै गाडी छाडेको थियो । लाखौंको तरकारी गाडीमै कुहिएको व्यापारी बाबुराम बस्नेतले जनाए ।

राजस्व, भन्सार र सशस्त्र प्रहरीबीच तालमेल नहुँदा अन्तर्देशीय व्यापारमै समस्या उत्पन्न हुन सुरु भएको छ । यी घटना पछि दुवै देशका व्यवसायी चिन्तित देखिएका छन् । स्थानीय व्यवसायी बाबुराम बस्नेतले भने, ‘नेपाली गाडी भारत जानै रोक्ने र भारतबाट आएकालाई पनि प्रवेशमा अवरोध पुर्‍याउने घटनाले दुई देशको व्यापार र सम्बन्ध बिग्रिने सम्भावना देखिएको छ ।’ उनले राजस्व अनुसन्धानकै अत्याचारका कारण समस्या जटिल बनेको दाबी गरे ।

मेची भन्सारका एक कर्मचारीले नकलबन्दा र तिरिङ नाकाबाट महिनादेखि कपडाको तस्करी जारी भए पनि राजस्व अनुसन्धान, सशस्त्र, नेपाल प्रहरी जस्ता निकाय मूकदर्शक बनेको आरोप लगाए । ती नाकाबाट दैनिक ५ करोड रुपैयाँ बढीको कपडा तस्करी भइरहेको छ । राजस्व अनुसन्धान, प्रदेशका दुवै प्रहरी प्रमुखलाई ‘सेटिङ’ गरेको एक कपडा कारोबारीले जानकारी दिए । ३२ असारमा पूर्वपश्चिम राजमार्गको सशस्त्र प्रहरी चेकपोस्टले ५ लाख २१ हजार भारुसहित पाँच भारतीय यात्रीलाई नियन्त्रणमा लिएपछि राजस्व नियन्त्रणको जिम्मेवारीमा रहेका यी निकायबीच टसल सुरु भएको हो ।

त्यसअघि लालीगुराँस नामको एक व्यापारिक फर्मले प्रज्ञापन पत्र नक्कली बनाएर कर छली गर्न खोजेको आशंकामा सशस्त्रले त्यही चेकपोष्टबाट तीन ट्रक नियन्त्रणमा लिएको थियो । त्यो घटनामा सशस्त्रले भन्सारले ‘सेटिङ’ मा गाडी छाडेको आरोप लगाएको थियो । तर, वास्तविकता अर्कै रहेको भन्सार प्रमुख ओलीको जिकिर छ । ओलीले भने, ‘उक्त फर्मले नक्कली प्रज्ञापनपत्र बनाएको रहेछ ।’

यतिबेला भन्सार तिरेर पश्चिमतिर हिँडेका अधिकांश गाडीप्रति राजस्व र सशस्त्र प्रहरी बलले निगरानी गर्छन् । जसका कारण मेची भन्सारको राजस्व असुलीमा प्रत्यक्ष असर पुगेको भन्सारको भनाइ छ । ‘मेची भन्सारको कारोबार लगभग शून्य नै छ भन्दा पनि हुन्छ,’ प्रमुख ओलीले भने, ‘यो नाका प्रयोग गर्न व्यापारी डराउन थालेका छन् ।’ राजस्व असुली इन्धनले थेगेको थियो । त्यसमा पनि भारतीय अवरोध सुरु भएको छ । ‘अनावश्यक सास्ती र आतंकले यो रुटबाट व्यापारीले सामान मगाउनै छाडे,’ उनले भने । उच्च अदालतको आदेशमा जोरसिमलको चेकपोस्ट हटेपछि सशस्त्रले पूर्वाग्रही बनेको आरोप भन्सारको छ ।

यो चेकपोस्टले दैनिक १० लाख रुपैयाँ असुली गर्दै आएको थियो । चेकपोस्ट हटे पछि सशस्त्रले चलाउँदै आएको ‘लाइन’ बिग्रिएको र उनीहरू तिल्मिलाएको आरोप भन्सारको छ । ‘भन्सार प्रमुखकै पहलमा चेकपोस्ट हट्यो भन्ने सशस्त्रको बुझाइले तस्करी नियन्त्रणमा समस्या भइरहेको छ, राजस्वको स्टन्टले थप समस्या उत्पन्न गरेको छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०८:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×