पाठेघर संक्रमण हुने धेरै- मधेस - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पाठेघर संक्रमण हुने धेरै

८२६ महिलाको जाँच गर्दा ३८ जनाको पाठेघरमा क्यान्सर, ३४६ मा संक्रमण
सुनिता बराल

महोत्तरी — बर्दिवासमा दुई दिनसम्म सञ्चालन भएको प्रजनन् स्वास्थ्यसम्बन्धी शिविरमा जाँच गर्ने अधिकांश महिलाको पाठेघरमा संक्रमण भएको पाइएको छ । पुस १२ र १३ मा सञ्चालन भएको शिविरमा ८ सय २६ महिलाले आफ्नो पाठेघरको जाँच गराएका थिए ।

जसमध्ये ३ सय ४६ जनाको पाठेघरमा संक्रमण देखिएको र ३८ महिलाको पाठेघरमा क्यान्सर भएको पहिचान भएको डा. रितु लामिछानेले बताइन् ।

शिविरमा प्रदेश २ का धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा र वाग्मती प्रदेशको सिन्धुलीबाट समेत महिलाहरू पाठेघरको जाँच गराउन आएका लायन्स क्लब बर्दिवासकी अध्यक्ष उषा ढकालले जानकारी दिइन् । ‘५ सय जना जति महिलाले जाँच गराउलान् भन्ने अनुमान थियो,’ ढकालले भनिन्, ‘टाढाटाढाबाट आएर धेरै महिलाले सेवा लिए ।’

सामुदायिक सेवा प्रतिष्ठान भक्तपुरको प्राविधिक सहयोगमा महिला रोग विशेषज्ञ चिकित्सकसहित ११ जना स्वास्थ्यकर्मीको टोलीले परीक्षण र उपचार गरेको प्रतिष्ठानका निर्देशक महादेव बाँनियाले जानकारी दिए । उनका अनुसार महिलाको पाठेघरमा हुने संक्रमणको पूर्व पहिचान गरी ज्यान जोगाउने योजनाअनुरुप आयोजना गरिएको शिविरमा भीआईए परीक्षण गरी पाठेघरको जाँच गरिएको थियो ।

संक्रमण देखिएका महिलालाई शिविरले निःशुल्क औषधि वितरण गरेको थियो । क्यान्सर देखिएका महिलाको शल्यक्रिया गर्नुपर्ने भएकाले प्रतिष्ठानले त्यसको बनेपाका केही अस्पतालमा निःशुल्क व्यवस्थापन गरेको जनाएको छ । क्यान्सरका बिरामीलाई अहिले थर्मो मेसिनबाट सामान्य उपचार गरी घर पठाइएको र पछि काठमाडौंमा निःशुल्क शल्यक्रियासहित उपचार गराइने निर्देशक बाँनिया बताउँछन् ।

महिलाहरूले आफ्नो प्रजनन् स्वास्थ्य समस्या लुकाएकै कारण र समयमै उपचार नगराएका कारण संक्रमण फैलिएर जटिल बनेको स्वास्थ्यकर्मीले बताए । ८ सयको परीक्षण गर्दा ४ सय जति महिलामा समस्या देखिनु असामान्य भएको उनीहरूको भनाइ छ ।

प्रकाशित : पुस १६, २०७८ १२:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मूल्य नतोक्दै उखु बिक्री

‘सरकारले मूल्य तोक्ला भनेर कुरेर बसौं खेतमै उखु सुक्छ, नकुरौं राम्रो पैसा पाइँदैन । बाध्य भएर मिललाई उखु दिएका छौं, अब मूल्य कति तोकिन्छ त्यो भगवान् भरोसा भयो ।’ 
शिव पुरी

रौतहट — बारीमै उखु सुक्न लागेको भन्दै रौतहटका किसानले चिनी मिललाई पुरानै दरमा उखु बेच्न थालेका छन् । सरकारले यो सिजनका लागि उखुको मूल्य तोक्न ढिलाइ गर्दा बाध्य भएर पुरानै मूल्यमा उखु बेच्न थालेको किसानहरू बताउँछन् । जिल्लाभर झण्डै ८ हजारको संख्यामा उखु किसान छन् ।

अधिकांश अहिले आफ्नो बारीको उखु धमाधम काटेर मिलमा पुर्‍याउँदै छन् । किसानले उखु ल्याउन थालेपछि कटहरिया नगरपालिका–९ डुमरिया टोलमा रहेको बाबा बैधनाथ चिनी मिलले बिहीबारदेखि उखु क्रसिङ गर्न समेत थालेको छ ।

आफूहरूलाई सस्तोमा उखु बिक्री गर्न बाध्य पार्ने गरी सरकारले अन्तिम घडीमा मात्रै मूल्य तोक्न लागेको भन्दै किसान रुष्ट छन् । जुनसुकै सिजनमा पनि समयमै सरकारले मूल्य तय नगर्दा मुख्य मार किसानलाई पर्ने गरेको महम्मदपुरका किसान हरदेव सहनीले सुनाए । ‘सरकारले मूल्य तोक्ला भनेर कुरेर बसौं खेतमै उखु सुक्छ, नकुरौं राम्रो पैसा पाइँदैन । सरकार र उद्योगीको ताल हेर्दा अचम्म लाग्छ,’ उनले भने, ‘बाध्य भएर मिललाई उखु दिएका छौं । अब मूल्य कति तोकिन्छ त्यो भगवान् भरोसा भयो ।’

सरकार, उद्योगी र किसानबीच उखुको मूल्य तय गर्न पटक–पटक बैठक बसे पनि अझै निष्कर्ष निस्किएको छैन । गत आर्थिक वर्ष ०७७/७८ मा सरकारले उखुको प्रतिक्विन्टल न्यूनतम मूल्य ५ सय ४४ रुपैयाँ ३३ पैसा तोकेको थियो । यो वर्ष ६ सय ५० रुपैयाँभन्दा बढी हुनुपर्ने माग किसानको छ । उखु उत्पादक संघ रौतहटका सचिव सत्येन्द्र यादवले सरकारले चाँडै उखुको मूल्य तय गर्नुपर्ने बताए । ‘अन्योल र चिन्ताबिच किसानले उखु मिल र खाडसरीलाई दिन थालिसके,’ उनले भने, ‘धेरैजसो किसान अहिले पनि मूल्य तय होला र उखु काटौंला भन्ने आशमा छन् ।’

मूल्य पनि कम पर्ने र बेचेपछि उद्योगबाट बेलैमा रकम नपाइने समस्याका कारण जिल्लामा पछिल्लो वर्षहरूमा उखु उत्पादनसमेत घट्दै गएको देखिन्छ । एक सिजनमा २५ लाख क्विन्टलसम्म उखु उत्पादन हुने रौतहटमा यो वर्ष मुस्किलले १० लाख क्विन्टलसम्म उत्पादन हुने आकलन यादवको छ । गरुडा नगरपालिकामा रहेको श्रीराम सुगर मिल बन्द भएपछि पनि उखु उत्पादन घटेको हो । बर्सेनि नोक्सान बढेको भन्दै गोल्छा समूहको स्वामित्वमा रहेको श्रीराम उद्योग गत वर्षदेखि सञ्चालनमा छैन ।

त्यसपछि किसानले बाबा बैधनाथ चिनी मिललाई उखु दिन थालेका हुन् । बैधनाथ चिनी मिलका अध्यक्ष बैजु साहले सरकारले तय गर्ने मूल्यअनुसार नै किसानलाई भुक्तानी दिने बताए । ‘किसानको एक पैसा पनि बक्यौता राखेका छैनौं । विगतमा भुक्तानीको झमेला खेपेकाले यस पटक किसानलाई १५ दिनमै भुक्तानीको व्यवस्था मिलाएका छौं,’ उनले भने, ‘यही कारण अहिले किसानले मिलमा उखु ल्याउन थालिसके । मूल्य तोक्ला भनेर सरकारको भर नपरी किसानले उखु दिन थालेका छन् ।’

२०७५ देखि सञ्चालनमा आएको यो चिनी मिलले दैनिक २० हजार क्विन्टलसम्म उखु क्रसिङ गर्ने लक्ष्य लिएको छ । एक सिजनमा २० लाख क्विन्टलभन्दा बढी क्रसिङ गर्ने क्षमता मिलको छ । गतवर्ष जिल्लामा उखु उत्पादन घटेपछि ५ लाख क्विन्टल मात्रै क्रसिङ गरेर मिल बन्द गरिएको अध्यक्ष साहले सुनाए । ‘किसानलाई उखु खेतीप्रति आकर्षण गर्न यस वर्ष आधुनिक केन हार्बेस्टर (उखु काट्ने मेसिन) खरिद गरेर ल्याएका छौं,’ उनले भने, ‘मजदुर लगाएर उखु काट्दा प्रतिक्विन्टल १ सय रुपैयाँ पर्छ । तर मेसिन लगाउँदा किसानलाई झण्डै ४०/५० रुपैयाँसम्म बचत हुन्छ ।’

बढ्दो महँगी, मलको अभाव, भनेको बेला मजदुर नपाउने लगायत समस्याको मारमा उखु किसान छन् । दुःखजिलो गरी उत्पादन गरेर बिक्री गरेको उखुको भुक्तानी समयमै नपाउने र भनेको जति मूल्य समेत नपाउँदा किसान निराश भएको सचिव यादव बताउँछन् ।

तराईका ११ वटा जिल्लामा उखु खेती व्यावसायिक रुपमा गरिँदै आएको कृषि मन्त्रालयकै तथ्यांक छ तर किसानहरूको हितमा मन्त्रालयले नै बेलैमा निर्णय लिन सकेको छैन । उखुको मूल्य तय गर्न कृषि मन्त्रालयको प्रस्ताव वाणिज्य मन्त्रालय पुगेपछि उसले सदर वा अर्को निर्णय गरी मन्त्रिपरिषद् बैठकमा पेश भएपछि मात्र सरकारले मूल्य निर्धारण गर्छ । तर अहिलेसम्म त्यसको सुरसार छैन । कृषि मन्त्रालयका सचिव गोविन्द शर्माले चाँडै उखुको मूल्य निर्धारण गर्ने बताए ।

प्रकाशित : पुस १६, २०७८ १२:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×