अशक्तलाई घरमै नागरिकता - प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

अशक्तलाई घरमै नागरिकता 

कान्तिपुर संवाददाता

राजविराज — शारीरिक रूपमा अशक्त एक महिला र उनका श्रीमान्लाई जिल्ला प्रशासन कार्यालय सप्तरीले घरमै गएर नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि हस्तान्तरण गरेको छ ।

सप्तरीको रुपनी गाउँपालिका–५ बसविट्टीकी ७० वर्षीया श्रीमती दसनीदेवी खत्वे र उनका श्रीमान् ७४ वर्षीय मुसहरू खत्वेलाई प्रमुख जिल्ला अधिकारी जनार्दन गौतमले आइतबार बिदाकै दिन घरमा पुगेर नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि दिएका हुन् । प्रजिअ गौतमको टोलीमा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी नाथु साह र प्रशासकीय अधिकृत कल्पना मानन्धर पनि सँगै गएका थिए ।

दम र पक्षघातबाट पीडित दसनी हिँडडुल गर्न नसक्ने भएकाले आफूले घरमै पुगेर नागरिकताको प्रतिलिपि प्रदान गरेको प्रजिअ गौतमले बताए । अपाङ्गता भएकी र बिरामी ज्येष्ठ नागरिकलाई घरमै सीडीओ आएर नागरिकता प्रदान गरेकोमा खुसी लागेको उनकी बुहारी तारादेवीले बताइन् । द

सनी २० वर्षदेखि पक्षघात भई हिँडडुल गर्न असमर्थ रहेको र राजविराज पुगेर प्रतिलिपि निकाल्न नसक्ने भन्दै तारादेवीले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा आग्रह गर्दै आएकी थिइन् । तारादेवीले श्रीमान् उत्तिम खंगको १० वर्ष अघि मलेसियामा मृत्यु भएपछि सासूससुरालाई स्याहार गरेर बस्दै आएकी छन् । तारादेवीका दुई छोरा एक छोरीमध्ये जेठा छोरा पढाइ छाडेर काठमाडौंमा सिलाइकटाइको काम गरिरहेका छन् । अर्का छोरा कक्षा ८ मा र छोरी कक्षा ९ मा गाउाकै विद्यालयमा अध्ययनरत छन् ।

आर्थिक रूपमा गरिब र विपन्न खत्वे दम्पतीका अन्य तीन छोरा घर छाडेर बाहिर ज्याला मजदुरी गरिरहेको स्थानीयवासी मुसहरूले जानकारी दिए । पक्षघात भएपछि दसनीको उपचारको लागि धेरै खर्च गरे पनि निको नभएको मुसहरूले बताए । मुसहरूले २०३९ माघ २१ गते ३५ वर्षको हुँदा नागरिकता लिएका थिए । उनकी श्रीमती दसनीले २०३९ माघ २५ गते ३१ वर्षको हुँदा नागरिकता लिएकी थिइन् ।

तत्कालीन जिल्ला प्रशासन कार्यालयका कर्मचारीको लापर्बाहीले दुवै जनाको नागरिकता नम्बर एउटै भएकाले राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले कारोबार गर्न असमर्थता जनाएपछि उनीहरूलाई समस्या परेको थियो । सामाजिक सुरक्षा भत्ताबाट घर चलिरहेको बताउँदै तारादेवीले बैंकले पैसा दिन अस्वीकार गरेपछि रुदै कराउँदै जिल्ला प्रशासन कार्यालय धाइरहेको जनाइन् । नागरिकता नम्बरका कारण बैंकको खाता नम्बरमा समेत समस्या आएपछि मलेसियाबाट आउने पैसासमेत रोकिएको उनीहरूको भनाइ छ ।

अहिले नागरिकताको प्रतिलिपिमा नम्बर फरक पारेपछि मलेसियामा मृत्यु भएका छोरा कार्यरत कम्पनीबाट बिमाबापत पाउने सात लाख रुपैयाँ आउने बाटो खुलेको तारादेवीले बताइन् । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले मुसहरूको नागरिकता नम्बर ७९०३३१७५ र दसनीको ७९०३३१७६ बनाएर प्रतिलिपि हस्तान्तरण गरेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ४, २०७८ १२:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बालुवाको भरमा गुजारा

एलपी देवकोटा

जुम्ला — चन्दननाथ नगरपालिका–१ की ५८ वर्षीया बिजु कुलाल १७ वर्षीया छोरीसँगै हरेक बिहान ५ बजे नै तिला नदी किनारमा पुग्छिन् । नदी किनारमै खाना खाने उनी साँझ अबेर मात्र घरमा फर्किन्छिन् । उनका छिमेकी काले कामीको दैनिकी पनि नदी किनारमै बित्छ । उनले बालुवा बेचेरै ४ जनाको आफ्नो परिवार पालिरहेका छन् ।

चन्दननाथ, तिला, तातोपानीलगायत स्थानीय तहका विपन्न नागरिकको आयआर्जनको मेलो नै अहिले बालुवा संकलन बनेको छ । उनीहरू बिहान सबेरैदेखि साँझ अबेरसम्म तिला नदीको बालुवा निकाल्छन् र बिक्री गरी घर खर्च टार्छन् । ‘अरू काम पाइँदैन,’ कामीले भने, ‘५ वर्षयता हामीहरूको सबै खर्च बालुवाले नै धानेको छ ।’ खलंगा बजारमा पक्की घर र अन्य संरचना निर्माणको काम बढेपछि बालुवाले सजिलै बजार पाएको उनले बताए ।

सिंजाको हिमा नदीमा पनि अहिले बालुवा संकलन गर्नेको भीड लाग्छ । बालुवा किन्नका लागि ठेकेदार नदीमै आउने गरेको सिंजाकी विनीता हमालले बताइन् । उनले दिनभरिमा १५ बोरासम्म बालुवा संकलन गर्ने गरेकी छन् । उनका अनुसार नदी किनारमै ५० रुपैयाँ प्रतिबोरा बालुवा बिक्री हुने गरेको छ । नदीको तीरमै प्रतिबोरा ५० रुपैयाँमा बिक्री गर्ने गरेका छौं । ‘विद्यालय चलेको बेला बिहान–बेलुका बालुवा निकाल्छौं,’ कक्षा ९ मा अध्ययनरत उनले भनिन्, ‘अहिले स्कुल बन्द भएकाले दिनभर बालुवा निकाल्ने गरेका छौं ।’

बालुवाबाट आएको पैसाले दैनिक खर्च र पढाइ खर्च धानिरहेको उनले बताइन् । दुवै नदी किनारमा कति श्रमिकले दैनिक बालुवा निकाल्छन् भन्ने तथ्यांक स्थानीय तहसँग छैन । गाउँगाउँमा हुने विकासे योजनाका लागि बालुवा तिला र हिमा नदीकै बालुवा प्रयोग हुने कुलालले बताइन् । उनका अनुसार कालीकोट, मुगुलगायत जिल्लामा निर्माणाधीन ठूला आयोजनाका लागि पनि जुम्लाबाटै बालुवा जाने गरेको छ । ‘विकासे योजनाले बालुवा बिक्री धेरै हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘पहिले रोजगारीका लागि भारत जानेहरूले अहिले गाउँमै रोजगारी पाएका छौं ।’ उनका अनुसार चौधबिस क्षेत्रदेखि रारालिहीसम्म तिला नदीमा बालुवा निकाल्नेको भीड लाग्ने गरेको छ ।

तिलाको तीरमा दानसाधुदेखि छिनासाधुसम्ममा १८ ठाउँमा बालुवा निकाल्ने गरिएको स्थानीय असोजे सार्कीले बताए । ‘धेरै ठाउँमा बालुवा निकाल्ने महिला र बालबालिकाकै समूह हुन्छ,’ उनले भने, ‘सबै समूहमा १० देखि २० जनासम्म श्रमिक हुन्छन् ।’

प्रकाशित : आश्विन ४, २०७८ १२:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×