अमलेखगन्जवासीलाई खोलाकै पानीको भर- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

अमलेखगन्जवासीलाई खोलाकै पानीको भर

लक्ष्मी साह

अमलेखगन्ज, बारा — चुरेको फेदमै छ अमलेखगन्ज गाउँ, जहाँ करिब १० हजार जनाको बसोबास छ । तर उनीहरू वर्षौंदेखि खोलाकै पानी पिउन बाध्य छन् । हाल मोदन र बिजौरी खोलाका ५ स्थानबाट ल्याइएको पानी गाउँभरि वितरण गरिएको छ । वितरण गर्दा प्रशोधन नगरी खोलाबाट आएको धमिलै पानी घरघरमा पुग्ने गर्छ ।

जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिका–२१ र २२ को यो गाउँका २० परिवारमा त यही खोलाको पानीसमेत पुगेको छैन । उनीहरू भने पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जबाट बग्ने खोलाको पानीबाटै गुजारा धानिरहेका छन् ।

साबिक अमलेखगन्ज गाविसका तत्कालीन अध्यक्ष ५५ वर्षीय भरत घलेका अनुसार राणा प्रधानमन्त्री देवशमशेरको पालामा यहाँ २४ लाख लिटर पानी अटाउने ट्यांकी निर्माण गरिएको थियो । सवा सय वर्ष भइसक्दा पनि पानीका लागि अहिले पनि यही ट्यांकीकै भर हो । ‘भारतको मोतिहारीबाट रक्सौल हुँदै जमिनमुनि पाइप राखेर ६९ किमि पर अमलेखगन्जमा इन्धन आयो । तर ७ किमि दक्षिणमा पर्ने छिमेकी गाउँ पथलैयाबाट पिउने पानी पाइपबाट ल्याउन सकिएको छैन,’ घलेले भने ।

बर्खा र पहिरोले खोलाको पाइप बगाउने समस्याले कहिलेकाहीँ वितरण भइरहेको पानीसमेत नआउँदा हाहाकार हुने गरेको उनले बताए । ‘अब डिप बोरिङको विकल्प छैन, यो तालले हाम्रा पनाति खलकले पनि जमिनमुनिको पानी पिउलान् भन्ने आश छैन,’ उनले भने, ‘तुइन हटाउन, ठुल्लठूला भवन र पूर्वाधार बनाउने सरकारले अमलेखगन्जमा डिप बोरिङ गाडेर बाँच्ने आधार पानीको व्यवस्था गर्न गरेन ।’

अमलेखगन्जस्थित सैनिक शिक्षालय, नेपाल आयल निगम प्रदेश २ को प्रादेशिक कार्यालयमा समेत यही पानी पुग्छ । निगमको प्रादेशिक कार्यालय प्रमुख प्रदीप यादवले भने, ‘खर्च र काम गर्ने योजना ल्याउन सके हजारौं अमलेखगन्जवासीले बोरिङको पानी पिउन सक्छन् ।’

मोदन खोलाको पानी आपूर्ति हुँदै आएको सैनिक शिक्षालयमा पनि पिउने पानीको बिजोग छ । स्थानीय मुन्नेकाजी मगरका अनुसार सैनिक शिक्षालयका अधिकारीहरूले बोरिङ गाड्न गाउँलेलाई गुहार्दै आएका छन् । ‘सरकारले अमलेखगन्जवासीलाई बोरिङको पानी पिउने सपना कहिले पूरा गर्छ, ठेगान छैन,’ उनले भने, ‘अमलेखगन्ज, गाउँबाट उपमहानगर भएर आफैं स्थानीय सरकार भइसक्यो तर यहाँ पानी आएन ।’

केही वर्षयता आर्थिक रूपमा सम्पन्न परिवारले अन्तैबाट ट्यांकर र जारको पानी ल्याएर प्रयोग गर्दै आएका छन् । अमलेखगन्जकै स्थानीयसमेत रहेकी प्रदेश २ की प्रदेशसभा सदस्य सीता गुरुङले पथलैयाबाट पानी ल्याउने योजना प्रदेश सरकारबाट पारित गराउने प्रयास भइरहेको बताइन् । ‘डिप बोरिङका लागि प्रयास गरे पनि सम्भव भएन,’ उनले भनिन्, ‘पानीको सतह धेरै गहिरो भएकाले बोरिङ गाड्न सम्भव भएन । १ सय ५० फिटसम्म पानी भेटिएन ।’

खानेपानी तथा सरसफाइ कार्यालय बाराका प्रमुख जकी अहमदले भौगर्भिक तथा जलवायुसम्बन्धी विज्ञबाट पानीको सम्भाव्यता अध्ययन भइरेहको दाबी गरे । ‘तर पूरा भइसकेको छैन । यहाँ सफल नभए पथलैयाबाट पाइप तानेर पानी लैजाने प्रदेश सरकारको योजना छ,’ उनले भने, ‘यो योजनाको टुंगो अबको २ महिनाभित्र लाग्छ ।’

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७८ १२:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माछापालनले धानिएको गाउँ

‘माछा गाउँ’ मा ३ सय परिवारले ६ सय पोखरीबाट बर्सेनि झन्डै १५ हजार मेट्रिक टन माछा उत्पादन गर्दै आएका छन् 
लक्ष्मी साह

बारा — माछाको हब मानिने बाराको एउटै गाउँमा बर्सेनि ८० करोड रुपैयाँ बराबरको माछा उत्पादन हुने गरेको छ । गाउका ३ सय परिवारले ६ सय पोखरी (३ सय हेक्टर क्षेत्रफल) बाट बर्सेनि झन्डै १५ हजार मेट्रिक टन माछा उत्पादन गर्दै आएका छन् । यसै कारण कोल्हवी नगरपालिका–५ बोधवन रामवन गाउँलाई ‘माछा गाउँ’ भन्ने गरिएको हो ।

जिल्लाको पूर्वी उत्तर चारकोसे जंगलसित जोडिएको यस गाउँका बासिन्दाको मुख्य आय स्रोत माछा नै हो । गाउँमा घरैपिच्छे पोखरी छ । दुई दशकदेखि माछापालन गर्दै आएका उनीहरूको जीवनस्तर पनि यही पेसाले उकासिएको छ । जिल्लाभर बर्सेनि ३६ हजार मेट्रिक टन माछा उत्पादन हुने गरेको छ, जसबाट ३ अर्ब रुपैयाँ बराबर कारोबार हुने गरेको कृषि ज्ञान केन्द्रको तथ्यांक छ ।

केन्द्रका अनुसार जिल्लाभर ४ हजार ७ सय परिवार माछा पालन गर्छन् । यसैगरी जिल्लामा साना–ठूला गरी ६ हजार ६ सय पोखरी (३७ सय हेक्टर क्षेत्रफल) छन् । सबै पोखरीमा कमन ग्रास, रोहु, नैनी, भाकुर, ग्रासकाट जातका माछा पालन हुने गरेको छ । माछाको मूल्य प्रतिकेजी २ सयदेखि ६ सयसम्म छ । सरकारले यहाँ माछा सुपरजोन परियोजना लागू गरेको छ ।

स्थानीय माछापालन व्यवसायी जंगबहादुर साहका अनुसार अन्य खेतीभन्दा माछापालनमा खर्च कटाएर तीन गुणा बढी फाइदा हुने गरेकाले गाउँलेहरू यस व्यवसायतर्फ आकर्षित भएका हुन् । जिउँदो माछा व्यवसायी संघका केन्द्रीय अध्यक्षसमेत रहेका अध्यक्ष साहले माछापालनबाट गाउँवासीको जीवनस्तर निकै सुधार आएको बताए । ज्ञान केन्द्रका प्रमुख जितेन्द्र यादवका अनुसार गाउँमा उत्पादित माछाहरू काठमाडौं, पोखरा, मुग्लिन, नारायणगढलगायत सहरहरूमा आपूर्ति हुँदै आएको छ ।

नेपाल मत्स्य व्यवसायी संघका केन्द्रीय वरिष्ठ उपाध्यक्ष मधुसुदन अधिकारीका अनुसार नेपालमा बर्सेनि ९३ हजार मेट्रिक टन माछा उत्पादन हुने गरेको छ, जसमा माछा गाउँको पनि महत्त्वपूर्ण योगदान छ । देशभर १ लाख ६० हजार मेट्रिक टन माछा माग रहेको उनले बताए । स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले माछा स्वास्थ्यवर्द्धक भएकोले यसको माग बढ्दै गएको र बजारको समस्या पनि नभएकोले बोधिवनका स्थानीय माछा पालनतिर आकर्षित भएको उनको भनाइ छ ।

‘पानीको स्रोत घटने गरेकाले कहिलेकाहीँ व्यवसाय प्रभावित हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘खोलाको पानीको मुहान कहिलेकाहीँ सुक्न गर्छ । बर्खाको बेलामा पनि ट्युबवेलको सहारा लिनुपर्ने हुन्छ ।’ हिउँदको बेलामा पानी अभावको समस्या हुने गरेको अधिकारीले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७८ १२:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×