ग्यासी फायर प्लान्ट अलपत्र- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

ग्यासी फायर प्लान्ट अलपत्र

विद्युत् उपभोग गरेभन्दा उठ्ने रकम तेब्बर खर्च हुन थालेपछि बन्द गरेको व्यवस्थापकको भनाइ
शिव पुरी

रौतहट — स्थानीय तहले आर्थिक सहयोगमा चासो नदेखाएपछि गुजरा नगरपालिका–३ स्थित सिम्री गाउँमा स्थापित विद्युत् निकाल्ने ग्यासी फायर प्लान्ट सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । लामो समयदेखि बन्द प्लान्टका उपकरणहरू कबाड बन्दै गएका छन् । नगरपालिकाले आफ्नो स्वामित्वमा राखेर प्लान्ट सञ्चालन गर्नुपर्ने स्थानीयले माग गरेका छन् ।

झारपात र काठ बालेर विद्युत् निकाल्ने प्लान्ट ६ वर्षदेखि बन्द छ । सिम्री गाउँका सय घरधुरीलाई विद्युत् आपूर्ति गर्दै आएको प्लान्ट आर्थिक अभावले बन्द भएको हो । २०६९ सालमा स्थापना गरिएको प्लान्ट सञ्चालनमा पछिल्लो समय आर्थिक अभाव भएको प्लान्ट व्यवस्थापक रामबहादुर लामाले बताए । ‘स्थानीय तहले प्लान्ट सञ्चालनमा चासो देखाउनुपर्ने हो । तर वास्ता नै गरेन,’ उनले भने, ‘अब रकमको जोहो नभएसम्म सञ्चालनमा आउने छाँट छैन ।’

नगरपालिकालाई प्लान्ट सञ्चालनमा पहल गर्न स्थानीयले भनेका थिए । विद्युत् प्राधिरणको लाइन बिस्तार भइसकेकाले नगरपालिका लगानी गर्नबाट पन्छिएको हो । प्लान्ट सञ्चालन हुँदा गाउँका सय घरमा विद्युत् सप्लाई गर्दै आएको थियो । सञ्चालनका लागि आर्थिक अभाव हुन थालेपछि बन्द भएको व्यवस्थापक लामाले सुनाए । लामाका अनुसार सय घरमा विद्युत् दिँदा ५ देखि १५ हजारसम्म रकम संकलन हुन्थ्यो । प्रतिमहिना ५० हजारभन्दा माथि आन्तरिक खर्च हुने हुँदा आर्थिक भार थेग्न नसकेपछि बन्द गर्नुपरेको हो । ३ सय घरधुरी रहेको सिम्रीमा एक सयले मात्र प्लान्टको विद्युत् उपभोग गरेका थिए । बाँकीले पछि जडान गर्ने तयारीमा थिए । तर विद्युत् प्राधिकरणले पोल गाडेर सेवा दिन थालेपछि प्लान्टको बत्ती उपभोग गर्न छाडेका हुन् ।

वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्र, तत्कालीन जिल्ला विकास समिति, साविक कनकपुर गाविस र नमस्ते सामुदायिक वनका उपभोक्ता समितिको आर्थिक सहयोगमा झारपात र काठ बालेर बिजुली निकाल्ने प्लान्ट स्थापना गरिएको थियो । सिंगो गाउँलाई विद्युत् सेवा दिन उद्देश्यले प्लान्ट जडान गरिएको हो । करिब ४० लाखको लागतमा २० केभीको विद्युत् उत्पादन हुने ग्यासीफायर स्थापनापछि स्थानीय खुसी थिए । प्लान्टबाट निस्कने विद्युत् जडानका लागि सामुदायिक वनले नै तार खरिद गरिदिएको थियो ।

प्लान्टको मुख्य डब्बामा दाउरा टुक्र्याएर राख्नुपर्छ । त्यसपछि आगो सल्काइन्छ । आगोको ज्वाला निस्केन भने जेनेरेटर चलाउनुपर्छ । त्यसले आगोको राप बढाउँछ र ग्यास निकाल्छ । केही समय झारपात राखेर चलाएको थियो । पछि दाउराबाट ग्यास निकाली विद्युत् उत्पादन गरिएको हो । एक टायर दाउराले ४/५ दिनसम्म चल्थ्यो । प्लान्ट सुचारु गर्दा दाउरा, मोबिल, पेट्रोल, डिजेलजस्ता चिजको आवश्यक पर्ने हुँदा आर्थिक संकटले खरिद गर्न नसके पछि बन्द गरिएको व्यवस्थापक लामाले बताए । सफलतापूर्वक सञ्चालनमा आएको भए यही ग्यासबाट २४ केभीए विद्यत् उत्पादन हुने लामाले सुनाए । महिनाको ३० हजारभन्दा बढी जेनेरेटरमा इन्धन खर्च हुन्थ्यो । त्यस्तै १ जना प्राविधिक र २ जना दाउरा राख्ने सहयोगी राखिएको थियो । उनीहरूले १५ हजारका दरले तलब माग्न थालेपछि समस्या आएको थियो । विद्युत् उपभोग गरेभन्दा उठ्ने रकम तेब्बर खर्च हुन थालेपछि धान्न नसक्ने अवस्था आएर बन्द गरेको व्यवस्थापकको भनाइ छ ।

नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत विनोद जैसवालले प्लान्ट सञ्चालन गर्न नगरपालिकाले कुनै बजेट नछुट्याएको बताए । ‘अब दाउरा, झारपात राखेर प्लान्ट सञ्चालन गरेर काम छैन,’ उनले भने, ‘घरघरमा विद्युत् प्राधिकरणले बत्तीको सुविधा दिएको छ । अब प्लान्टको बिजुली कसैले उपभोग गर्दैनन् ।’ केही समय सामुदायिक वनको आम्दानीले प्लान्ट सञ्चालन गरेको थियो । गाउँका स्थानीयलाई विद्युत् उपभोग गरेबापत प्रतियुनिट १० रुपैयाँका दरले रकम लिने गरिएको थियो । पछि प्राधिकरणले गाउँमा विद्युत् आपूर्ति गरेपछि ग्यास प्लान्टको बत्ती कसैले पनि प्रयोग गरेनन् । अब सरकारी खर्चबाट प्लान्ट सञ्चालन गरी सस्तो मूल्यमा विद्युत् उपभोग गर्न दिनुपर्ने स्थानीयको माग छ ।

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७८ ०९:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

३४ वर्षदेखि कुवाकै भर

बस्ती बसेदेखि नै शुद्ध खानेपानीको माग गरिरहेका लमाहावासीको बिलौना सरकारले अझैसम्म सुनेको छैन
शिव पुरी

रौतहट — उनीहरूले खानेपानीको माग गरेको झन्डै ३४ वर्ष बितिसक्यो । कुवाको घमिलो पानी पिउन बाध्य चन्द्रपुर–६ लमाहावासीले शुद्ध खानेपानीका लागि गुहार लगाएको यतिका वर्ष बिते पनि सरकारी निकायले चासो देखाएका छैनन् ।

रौतहटको चन्द्रपुर–६ लामाहाका बालक कुवाको पानी गाग्रीमा भरेर साइकलमा घरतर्फ लैजाँदै। तस्बिर : कान्तिपुर

बस्तीनजिकको लमाहा खोलाको डिलमा १४ परिवारले कुवा बनाएका छन् । उनीहरू लामो समयदेखि त्यही कुवाको पानी पिउँछन् । कुवामा संकलन हुने पानी एउटा गाग्रीमा भर्न करिब २५/३० मिनेट लाग्छ । एक परिवारले ३/४ वटासम्म गाग्रीमा पानी भरेर घर लैजान्छन् । दिनभरका लागि यही पानी प्रयोग गर्नुको उनीहरूसँग अन्य विकल्प छैन ।

कुवामा खोलाको पानी थिग्रिएपछि मात्र प्रयोग गर्न मिल्ने उनीहरू सुनाउँछन् । वर्षाको बेला कुवा बगाए छानाको पानी छानेर पिउँछन् । खानेपानीको धारा जडान गरिदिन वर्षौंदेखि हारगुहार गरे पनि सुनवाइ नभएको स्थानीय कान्छीमाया तामाङले दुःखेसो पोखिन् । ‘सरकारी निकायमा धेरैपटक धाइसक्यौं,’ उनले भनिन्, ‘अब कसलाई भन्न जाऔं ? चुनावको बेला खानेपानीको व्यवस्था हुन्छ भनेर आश्वासन दिन्छन्, पछि नेताहरू फर्किएरै आउँदैनन् ।’

३४ वर्षअघि बसेको यो बस्तीमा तमाङ समुदायको बसोबास छ । २०४४ सालमा मकवानपुरको डाङडुंगे गाउँबाट बस्ती हटाइएपछि अधिकांश यही जंगलमा झुपडी बनाएर बसेका थिए । बस्तीमा खानेपानीको समस्या त छँदै छ, विद्युत् सेवा पनि पुगेको छैन । उनीहरू अझै टुकीकै भरमा छन् । यसले बालबालिकालाई पढ्नमा समस्या हुँदै आएको छ । आफैंले भोट दिएर जिताएका जनप्रतिनिधिले आफूहरूको दुःख नदेखेकोमा यहाँका स्थानीयलाई पिरोल्छ । ‘बस्तीमा एउटा पनि धारा छैन । धमिलो पानी पिउनुपर्छ । हामीले पक्की घर मागेका होइनौं नि । शुद्ध पिउने पानी मात्र मागेका हौं,’ स्थानीय सुकमाया वाइबाले भनिन् ।

चन्द्रपुरबाट ७ किलोमिटर पश्चिम गएपछि लमाहा बस्ती पुगिन्छ । चन्द्रपुर नगरपालिकाले वनक्षेत्रको बस्ती भन्दै यहाँ विकास निर्माणको काम गर्न आँट गरेको छैन । नगर प्रमुख रामचन्द्र चौधरीले लमाहा बस्तीमा खानेपानी समस्या समाधानबारे अहिलेसम्म कुनै योजना नबनाएको बताए ।

‘जंगलमा बस्ती छ । वनले केही गर्न दिँदैन,’ उनले भने, ‘बस्तीलाई अन्यत्र स्थानान्तरण गर्नुबाहेक विकल्प छैन ।’ प्र्रदेश २ का कांग्रेस सांसद धनलाल ठोकरले लमाहामा खानेपानीको धारा (चापाकल) राख्न खोज्दा मुहान भेट्टाउन नसकेपछि पानीको समस्या सुल्झिन नसकेको दाबी गरे ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ १३:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×