वैकल्पिक योजना नहुँदा पढाइ ठप्प- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

वैकल्पिक योजना नहुँदा पढाइ ठप्प

कान्तिपुर संवाददाता

बारा — कोभिड महामारी सुरु भएयता गत शैक्षिक सत्रमा ८ महिना विद्यालय बन्द रह्यो । चालु सत्रमा तीन महिनादेखि विद्यालय बन्द छन् ।

यस अवधिमा यहाँका १६ पालिकाले तीन/तीन पटक नगर र गाउँ सभा गरिसके । सभाबाट पारित गरेर प्रत्येक पालिकाले लाखौं लगानीमा विद्यालय भवन निर्माण गरेका छन् । तर, बालबालिकालाई अध्यापन गराउन भने कुनै योजना ल्याउन सकेका छैनन् । विद्यालय सञ्चालन र अध्यापनको वैकल्पिक योजना अभावमा विद्यार्थीले पढ्न पाएका छैनन् । शिक्षक पनि घरमै बस्न बाध्य छन् ।

निजी विद्यालयले जसोतसो अनलाइन कक्षा सञ्चालन गरेर ‘कोर्स’ पूरा गराइरहे पनि सामुदायिक विद्यालय ठप्प छन् । शिक्षा विकास समन्वय इकाइ प्रमुख बृजकिशोरप्रसाद साहका अनुसार जति चासोको साथ पालिकाहरूले बर्सेनि विद्यालय भवन र पर्खाल निर्माणमा बजेट लगानी गर्दै आएका छन्, त्यसको केही अंश मात्र बालबालिकाको अध्यापनको योजनामा लगानी गरेको भए पढाइ रोकिने थिएन । ‘शिक्षामा भौतिक क्षेत्रमा लगानी बढ्दो छ, गुणस्तर घट्दो छ,’ उनले भने, ‘हुन त विद्यालयको भौतिक संरचना बनाउन पनि आवश्यक छ । अहिलेको आवश्यकता भवन निर्माण मात्र होइन, विद्यार्थीका लागि अनलाइन वा सञ्चार माध्यमबाट कक्षा सञ्चालन गर्नु हो ।’

१६ पालिकाहरूमध्ये निजगढ नगरपालिकाले एक महिनादेखि युट्युब, स्थानीय एफएम रेडियो र अनलाइनमाध्यमबाट कक्षा सञ्चालन गरेको छ । ‘कोभिड कालमा विद्यार्थीहरू घरभित्रै बस्न बाध्य भए, यस्तो बेला अध्यापनको निरन्तरताका लागि बजेट खर्चिनुपर्थ्यो,’ नागरिक समाजका अध्यक्ष उमेशलाल दासले भने, ‘त्यतातिर कसैले ध्यान पुर्‍याएनन्, कमिसन लिन र विकासको प्रतिस्पर्धा देखाउन लाखौं/करोडौं रुपैयाँ भवनमा खर्च गरेको देखिन्छ ।’

अध्यापन निरन्तर हुन नसक्दा विद्यार्थी शैक्षिक क्षमतामा ह्रास आएको कचोर्वा माविका शिक्षक विद्यानन्द यादवले बताए । ‘वैकल्पिक योजना ल्याउन नसकेका कारण बालबालिका शिक्षामा पछाडि परे,’ उनले भने, ‘बालबालिकमा मानसिक असर पनि देखिएको छ ।’

इन्टरनेटकै अभावका कारण पढाइको वैकल्पिक व्यवस्था गर्न नसकिएको जनप्रतिनिधिको भनाइ छ । ‘प्रत्येक वडा र घरमा इन्टरनेटको पहुँच र प्रत्येक बालबालिकासित मोबाइल उपलब्ध नभएकोले यतातिर हामीले ध्यान दिएनौं,’ परवानीपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष हरिनारायण साहले भने, ‘इन्टरनेट कम्पनीले आफ्नो लाइन सबै ठाउँमा विस्तार पनि गर्न सकेको छैनन् ।’ कोभिडले अब पनि विद्यालय बन्द रहने अवस्था रहिरह्यो भने अन्य माध्यमबाट कक्षा सञ्चालनमा ध्यान दिइने उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७८ ०९:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ग्रामीण भेगमा पढाइ भएन

इन्टरनेटको पहुँच नहुँदा विद्यार्थी पढ्नबाट वञ्चित
राजबहादुर शाही

मुगु — सोरु गाउँपालिका–४, भादगाउँका शिवराज बुढा घरबाट अनलाइन कक्षा पढ्न गमगढी आएका छन् । नेपालगन्जमा फार्मेसी प्रथम वर्षमा अध्ययनरत उनी गाउँमा इन्टरनेट सुविधा नभएपछि अनलाइन कक्षाकै लागि बजरामा डेरा लिन बाध्य भएका हुन् ।

मुगुको सोरु गाउँपालिकास्थित फोतु गाउँका बालबालिका पढाइ नभएपछि खेल्दै। तस्बिर : राजबहादुर/कान्तिपुर

‘उता कलेजमा अनलाइनबाट पढाइ भइरहेको छ, हाम्रो गाउँमा नेट लाग्दैन,’ उनले भने, ‘त्यही भएर बजारमा आएर पढ्नु परेको हो ।’ कोरोनाको डरले एक महिनाअघि घर आएर पनि घरमा बस्न नपाएको उनले बताए ।

अहिले कोरोना महामारीको कारण विभिन्न विद्यालय र कलेजले वैकल्पिक शिक्षाका रूपमा अनलाइन कक्षा चलाइरहेका छन् । तर मुगुका ग्रामीण क्षेत्रमा इन्टरनेटको पहुँच नहुँदा विद्यार्थी पढ्नबाट वञ्चित भइरहेका छन् । त्यस्तैमध्येका अर्का एक विद्यार्थी खत्याड गाउँपालिका–८ का निराजन भण्डारीले कोरोना महामारीमा वैकल्पिक शिक्षाको थालनी भए पनि आफूहरूलाई झन् सास्ती हुने गरेको बताए । काठमाडौंको एक निजी विद्यालयमा ८ कक्षामा अध्ययनरत उनले घरमा इन्टरनेट नभए पनि गमगढीमा डेरा लिएर बस्नुपरेको बताए । ‘उता पढाइ सुरु भइहाल्यो, पढिएन भने पछाडि परिन्छ, कोर्स अघि बढिसक्छ,’ उनले भने, ‘त्यही भएर दोहोरो खर्च भए पनि पढ्नुपरेको छ ।’

इन्टरनेटको पहुँच भएका सहरतिरका विद्यालय र कलेजले अहिले अनलाइन कक्षा सुरु गरेका छन् । ती ठाउँमा अध्ययनरत दुर्गमका विद्यार्थी भने सास्तीमा छन् । विद्यालय बन्द भएको मौकामा घर आएको र त्यही बेला अनलाइनबाट पढाइ सुरु हुँदा समस्या भएको बुढाले बताए । उनका अनुसार सहरमा कोरोको दोस्रो लहर सुरु भएपछि त्यसबाट जोगिन धेरै विद्यार्थी घर आएका थिए । अहिले कोरोना लहर कम नभए पनि विद्यालय र कलेजले भने अनलाइनबाट पढाइ सुरु गरिसकेका छन् । ‘उता (सहर) तिर जाउँ भने कोरोनाको डर छ, घरमा नेटको सुविधा छैन,’ उनले भने, ‘अब महँगै भए पनि सदरमुकाम बसेर पढ्नुको विकल्प छैन ।’ नेपालगन्जतिर जाने तयारी भए पनि कोरोनाको कहर झन् बढ्ने त्रासले यतै रोकिएको उनले बताए ।

सहरतिर पढ्न गएका अधिकांश विद्यार्थी कोरोनाको डरले गाउँ फर्केका छन् । तीमध्ये केही विद्यार्थी सदरमुकाममा आएर पढे पनि धेरैजसो विद्यार्थी गाउँमै बसिरहेका छन् । घरको काम गर्ने, गाईभैंसी चराउने काममै दैनिकी बितिरहेको छ । मुगुमकार्मारोङ गाउँपालिका माग्रीगाँका छिरिङ तामाङले गमगढीमा आफन्त नहुँदा पढाइ छुटे पनि गाउँमै बसिरहेको बताए । ‘अरु साथीहरूले कोर्स धेरै अघि बढिसक्यो भन्छन्, आफू त गाउँमै खाली हात बस्नुपरेको छ,’ उनले भने, ‘कोरोना कम भयो भने जानुपर्ला, नत्र पढाइ यस्तै भयो ।’

मुगुका विद्यालयमा भने अनलाइनबाट पढाइसमेत भएको छैन । यसले अभिभावकलाई चिन्तित तुल्याएको छ । सोरु गाउँपालिका–४ का बिर्खबहादुर शाहीले २ वर्षदेखि बालबच्चाको पढाइ बिग्रिएको गुनासो गरे । ‘पढाइ भन्ने कुरा त बिर्सिसके होलान् जस्तो छ, घरमा पनि पढ्ने कुरा भएन,’ उनले भने, ‘यस्तै हो भने त छोराछोरीको भविष्य अँध्यारो हुने भयो ।’ पढाइ नहुँदा छोराछोरीहरू वनमा ऐसुल टिप्ने, गाईभैंसी चराउने काममा व्यस्त हुने गरेका उनले बताए ।

जनज्योति माविका प्राधानाध्यापक सुवास रावलले इन्टरनेटको सहरका विद्यालयमा भर्ना भएका, तर गाउँमा इन्टरनेटको पहुँच नभएका क्षेत्रका विद्यार्थी थप मारमा परेका बताए । जिल्लाका विद्यालयमा अध्ययनरतहरू भने सबैका अवस्था उस्तै भएको भन्दै चित्त बुझाउने गरेका उनको भनाइ छ । ‘सहरका विद्यालयले २–४ जना दुर्गममा बस्ने विद्यार्थीको लागि पढाइ रोक्ने कुरा भएन, सँगैका विद्यार्थी धेरै अघि बढिसकेका हुन्छन्,’ उनले भने ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७८ ०९:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×