डुबानले रोकियो रोपाइँ- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार

डुबानले रोकियो रोपाइँ

तीन वर्षदेखि किसानले बाली लगाउन पाएनन्, बस्ती नै डुब्ने जोखिम
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — सर्लाही मलंगवा नगरपालिका–५ भाँड्सरका अरुणकुमार यादवसँग डेढ बिघा खेतीयोग्य जग्गा छ । तर उनले तीन वर्षदेखि खेतमा धान रोपाइँ गर्न पाएका छैनन् । प्रत्येक वर्ष डुबानकै कारण उनले बाली लगाउन पाउँदैनन् । खेती किसानी पेसा भए पनि डुबान भएर आफ्नै खेतमा मिहिनेत गर्न नपाएको उनको गुनासो छ । रोपाइँ नभएर उब्जनी हुन नसकेपछि उनलाई चामल किनेर खानुपर्ने बाध्यता छ ।

सर्लाहीको मलंगवा नगरपालिका–५ भाड्सरमा जलमग्न खेत । तस्बिर : ओमप्रकाश/कान्तिपुर

मलंगवा नगरपालिका–५ भाड्सरमा सयौं बिघा खेतीयोग्य जग्गा यस वर्ष पनि डुबानमा परेको छ । गत वर्ष यो क्षेत्रमा लखन्देही खोलाको बाढी नै पसेको थियो । परार पनि डुबानकै कारण यस क्षेत्रमा रोपाइँ हुन सकेन । त्योभन्दा अगाडि वर्षाको समयमा सामान्य पानी पर्ने गरेकाले यादवले धान रोपाइँ गरेका थिए । ‘तीन वर्षदेखि खेत डुबानमा परेर रोपाइँ गर्न पाएका छैनौं, रोपाइँ नहुँदा आम्दानीको मुख्य स्रोत नै गुमेको छ,’ उनले भने ।

यादव जस्तै भाड्सरका सयौं किसान आयातित चामलमा भरमा छन् । सामान्य पानी पर्दा गाउँ नै डुबानमा पर्ने गरेको छ । किसानले राखेको धानको ब्याड पनि डुबानका कारण गलेर नष्ट भइसकेको छ । यहाँका किसानले वर्षाभन्दा पनि खडेरी राम्रो मान्दै आएका छन् । वर्षाका बेला डुबानका कारण रोपाइँ नहुने र खडेरीका बेला जसोतसो धान रोप्न पाइएको स्थानीय किसान समसुल हकले बताए । उनले डुबान समस्या समाधानका लागि जनप्रतिनिधिलाई आग्रह गरिए पनि काम हुन नसकेको जानकारी दिए ।

हकले लखन्देही खोलामा तटबन्ध भएपछि पानीको निकास रोकिएर डुबान भएको बताए । खोलामा तटबन्ध नहुँदा बाढीले रोपाइँ प्रभावित हुने गरेकोमा अहिले तटबन्ध भएसँगै पानीको निकास रोकिएको छ । ‘खोलामा तटबन्ध नहुँदा बस्ती जोखिममा थियो, तर ठूलो बाढी आएको वर्षबाहेक रोपाइँ प्रभावित भएको थिएन,’ उनले भने, ‘तटबन्ध भएपछि बस्ती जोगियो, तर वर्षाको पानीको निकास नभएर खेतबारीसहित बस्ती पनि डुबानमा छ ।’ मौसमविद्ले यस वर्ष ठूलै पानी पर्ने जनाएपछि उनीहरू यस वर्ष रोपाइँको कल्पनासमेत नगरेको जनाएका छन् । बर्सेर्नि डुबानकै कारण यहाँ भदौ अन्तिममा रोपाइँ हुँदै आएको हकले बताए ।

कृषी ज्ञान केन्द्रले सर्लाहीमा बर्सेर्नि ५ देखि १० प्रतिशतको हाराहारीमा रोपाइँ प्रभावित हुने गरेको जनाएको छ । भाँड्सरसहितको क्षेत्रमा डुबान तथा केही भागमा कहिलेकाहीं खडेरीका कारण रोपाइँ प्रभावित हुने गरेको कृषिको तथ्यांक छ । यस वर्ष जिल्लामा ४३ हजार हेक्टरमा धान खेती हुने अनुमान गरिएको ज्ञान केन्द्रका निमित्त प्रमुख कमलदेवप्रसाद कुशवाहाले जानकारी दिए । उनले दक्षिणी क्षेत्रका सय बिघाभन्दा बढी क्षेत्रफलमा डुबानका कारण रोपाइँ गर्न समस्या हुने बताए ।

७० प्रतिशत रोपाइँ

जनकपुर– धनुषाको कुल धान उत्पादन हुने भूमिमध्ये ७० प्रतिशतमा रोपाइँ सकिएको कृषि ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ । केन्द्रका बालीविद् प्रदीप यादवका अनुसार समयमा पानी परेकाले चाँडै नै धेरै क्षेत्रफलमा रोपाइँ भएको हो । धनुषामा कुल ५४ हजार हेक्टरमा धान खेती हुन्छ । त्यसमध्ये झन्डै ४० हजार हेक्टरमा रोपाइँ भइसकेको छ भने अरू रोपाइँ हुने क्रममै छ । कृषिविद् यादवका अनुसार रोपाइँका लागि असार १५ देखि साउन १५ सम्मको समय उपयुक्त हुन्छ । पानीको अभाव भएन भने यस वर्ष जिल्लाको शतप्रतिशत जग्गामा धान रोपाइँ हुने दाबी यादवको छ । समयमा पानी परेकाले धान उत्पादनमा पनि वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७८ ०९:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पालिकाको बजेट चुनाव केन्द्रित

ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — सर्लाहीका पालिकाहरूले चुनाव केन्द्रित गरेर आगामी आर्थिक वर्षका लागि धमाधम बजेट ल्याउन थालेका छन् । आर्थिक वर्ष २०७८/७९ हालका जनप्रतिनिधिको अन्तिम कार्यकाल रहेकाले उनीहरूले चुनावलाई केन्द्रित गरेर बजेट ल्याएका हुन् ।

पालिकाहरूले असार १० मा बजेट ल्याएर २५ गतेभित्र पारित गर्नुपर्ने प्रावधान छ । तर जिल्लाका कतिपय पालिकाले भने बल्ल बजेट ल्याउन थालेका हुन् । लालबन्दी नगरपालिकाले छैठौं नगरसभा बिहीबार सम्पन्न गर्दै चालु आर्थिक वर्षका लागि १ अर्ब ४ करोड ७९ लाख ५२ हजार ८ सय ८६ रुपैयाँ बराबरको बजेट पारित गरेको छ ।

नगरपालिकाले स्वास्थ्य सेवामा सुधार, शैक्षिक विकास, भौतिक पूर्वाधार, कृषि तथा पशुपन्छी विकास, वातावरण संरक्षण एवं विपद् व्यवस्थापन, रोजगारी सिर्जनालगायतलाई प्राथमिकता दिएको जनाएको छ । १७ वटा वडा रहेको लालबन्दीमा सबै वडामा समान हिसाबले अति आवश्यक क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिई बजेट विनियोजन गरिएको नगर प्रमुख मानबहादुर खड्काले जानकारी दिए । उनले गत वर्षहरूको जस्तै यस आर्थिक वर्षको बजेट ल्याइएको दाबी गरे ।

तर, अन्य दलका नेताले भने पालिकाको यसपटकको बजेट चुनाव केन्द्रित आएको आरोप लगाएका छन् । हालका जनप्रतिनिधिको अन्तिम बजेट भएकाले आफ्ना नेता तथा कार्यकर्तालाई हित हुने गरी बजेट आएको नेपाली कांग्रेस लालबन्दी नगर कमिटी अध्यक्ष प्रशान्त आचार्यले जानकारी दिए । उनले लालबन्दीका जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएपछि एकपटक पनि सार्वजनिक सुनुवाइ नगरेको तथा अहिलेसम्म कहाँ कुन कार्यक्रममा कति रकम खर्च गरेको भनेर स्पस्ट जवाफ दिन नसकेको बताए । पटक–पटक हर हिसाब सार्वजनिक गर्न अनुरोध गरे पनि जनप्रतिनिधिले बेवास्ता गर्दैर् आएको बताउँदै आचार्यले यसपटकको बजेट उनीहरूले चुनावी रणनीतिअनुसार ल्याएको आरोप लगाए ।

‘लालबन्दी नगरले अहिलेसम्म कुनै पनि हिसाब सार्वजनिक गर्न सकेको छैन, त्यसमा पनि यस पटकको बजेट पूर्णरूपमा आफ्ना नेता कार्यकर्तालाई लक्षित गरी ल्याएका छन्,’ उनले भने । बजेट आउनुपूर्व नगरपालिकालाई ज्ञापनपत्र बुझाएर बजेट जनमुखी र समावेसी बनाउन माग गरिएकोमा त्यसो हुन नसकेको आचार्यले जानकारी दिए । उनले यसपटकको बजेट आवश्यकतामूखी हुनुपर्नेमा व्यक्तिकेन्द्रित भएको आरोप लगाए । नगर प्रमुख खड्काले यस वर्षको मात्र हैन, प्रत्येक वर्षको बजेट चुनाव केन्द्रित नै हुने गरेको बताए ।

उनले जनताका लागि विकास गर्ने भएकाले जनाताकै कामका लागि बजेट छुट्याउने गरेको दाबी गरे । तर आफ्ना कार्यकर्तालाई लक्षित गर्दै बजेट ल्याएको आरोपविरोधी पार्टीले विरोधका लागि मात्र गरेको हुन सक्ने उनको भनाइ छ । ‘हामी निर्वाचित भएसँगै चुनाव केन्द्रित अर्थात् जनताका लागि नै बजेट ल्याउने हो, यसपटक पनि आफ्ना नागरिकका लागि नै बजेट ल्याएका छौं,’ उनले भने, ‘बजेट ल्याउँदा आफ्ना नेता तथा कार्यकर्ता देखेका छैनौं ।’

हरिवन नगरपालिकाले एक साताअघि नै पाँचौँ नगर सभा सम्पन्न गर्दै १ अर्ब ३ करोडको बजेट पारित गरेको छ । हरिवनले भौतिक पूर्वाधार, विपद् व्यवस्थापन, शैक्षिक विकास, स्वास्थ्य सेवामा सुधारलगायतलाई प्राथमिकतामा राखेर बजेट ल्याइएको नगरका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत खरुदेव चुडालले जानकारी दिए । ११ वडा रहेको हरिवनमा प्राथमिकताका आधारमा प्रत्येक वडामा जनताको आवश्यकतामूखी बजेट ल्याइएको नगर प्रमुख गणेश प्रसार्इंले जानकारी दिए । उनले बर्सेनिजस्तै यसपटक पनि सामूहिक हितका लागि बजेट विनियोजन भएको बताए । ‘चुनाव एउटा पाटो हो, बजेट अर्को पाटो हो, कुनै भेदभाव नै नराखी बजेट विनियोजन गर्दै विकास निर्माण गर्दै जाने हो भने जनता फेरि पनि चुनेर जिम्मेवारी दिइहाल्छन्,’ उनले भने, ‘तर हामी जनप्रतिनिधि पनि इमानदार भएर जनताको पक्षमा काम गर्नुपर्छ, हाम्रा लागि सबै नागरिक समान छन् ।’

बरहथवा नगरपालिकाले पनि बिहीबार छैटौं नगर सभा सम्पन्न गर्दै चालु आर्थिक वर्षका लागि १ अर्ब ६ करोड ५७ लाख रुपैयाँको बजेट पारित गरेको छ । नगरपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य, भौतिक पूर्वाधार, विपद् व्यवस्थापनलगायतलाई प्राथमिकता दिइएको जनाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७८ १२:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×