उखुको रकम अझै बाँकी- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार

उखुको रकम अझै बाँकी

सरकारले तोकेभन्दा कम भुक्तानी पाएको गुनासो
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — सर्लाहीको धनकौलस्थित अन्नपूर्ण चिनी उद्योगले अझै पनि किसानको पूरा रकम चुक्ता गरेको छैन । उद्योगले यस वर्ष २२ करोड भन्दा बढी रकम तिरिसके पनि पूरा भुक्तानी नपाएको किसानको गुनासो छ ।

उद्योग मन्त्रालयको पत्र अनुसार अन्नपूर्णले तोकिएको रकम भन्दा ५ करोड बढी भुक्तानी गरिसक्दा पनि किसानले पूरा भुक्तानी नपाएको गुनासो गरेका हुन् । उनीहरूले सरकारले तोकेको उखुको मूल्यमा प्रतिक्विन्टल १ सय १ रुपैयाँ कम पाएको बताए ।

गतवर्ष किसानका प्रतिनीधि र उद्योगीबीच भुक्तानीका लागि उद्योग मन्त्रालयमा भएको वार्तामा अन्नपूर्ण चिनी उद्योगमा किसानको बाँकी रहेको करिब १७ करोड रुपैयाँ भुक्तानी दिने सहमति भएको थियो । तर यकिन तथ्यांक उद्योगी र किसान प्रतिनिधिले उपलब्ध गराउन सकेका थिएनन् । त्यसैले सहमतिअनुसार तोकिएको भन्दा ५ करोड रुपैयाँ बढी भुक्तानी भइसक्दा पनि किसानले बक्यौता रहेको गुनासो गर्दै आएका हुन् ।

यसअघि अन्नपूर्णले सहमतिअनुसारको रकम नतिरेको भन्दै किसानहरूले ठगी आरोपमा उद्योगका सञ्चालक राकेश अग्रवालमाथि मुद्दा दायर गरेपछि उनलाई प्रहरी नियन्त्रणमा लिएको थियो । अग्रवाल पक्राउ परेपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय मुद्दा फाँटका एक प्रहरीलाई नै किसानको उजुरी लिन खटाइएको थियो । ती प्रहरीले किसानको उजुरीसँगै उद्योगमा बक्यौता रहेको प्रमाण संकलन गरेर उद्योगका लेखा शाखासँग रुजु गराई भुक्तानी गराएका हुन् ।

अग्रवालमाथि मुद्दा परेपछि जिल्ला प्रशाासन कार्यालयमार्फत ५ सय ७५ किसान र जिल्ला प्रहरीमार्फत ४ सय ४१ जना गरी १ हजार ५९ किसानले भुक्तानी दिलाइदिन उजुरी दिएका थिए । जसअनुसार किसानहरूको खातामा २२ करोड ३३ लाख ४ हजार ६६ रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । यसमध्ये केहीको बैंक खाताका कारण भुक्तानी रोकिएको छ । उनीहरूको पनि यस महिनाभित्र भुक्तानी गराइसक्ने जिल्लाका प्रहरी उपरीक्षक सन्तोषसिंह राठौरले बताए ।

सरकारले गतवर्ष उखुको प्रतिक्विन्टल ४ सय ७१ रुपैयाँ उद्योगले र ६५ रुपैयाँ भ्याट छुटबापतको रकम गरेर ५ सय ३६ रुपैयाँ मूल्य तोकेको थियो । तर अन्नपूर्णले उद्योगबाट किसानलाई ४ सय ३५ रुपैयाँ मात्र उपलब्ध गराएको छ । किसानले भने सरकारले तोकेको रकममा पनि मिल मालिकले प्रतिक्विन्टल ३६ रुपैयाँ कम दिएको गुनासो गरे । भ्याट छुटबापतको रकम प्रतिक्विन्टल ६५ रुपैयाँ पनि पाउन सकेका छैनन् । ‘हामीलाई सरकारले तोकेको रकम दिनुपर्छ,’ धनकौलका किसान सञ्जीव सिंहले भने, ‘किसानको पूरै भुक्तानी नभए उद्योग चल्न त परै जाओस्, हामी आन्दोलन गर्न बाध्य हुन्छौं ।’

उद्योग प्रशासनले भने सरकारले तोकेको मूल्यभन्दा प्रतिक्विन्टल ३६ रुपैयाँ कम दिने किसानहरूसँग सहमति भएको दाबी गरेको छ । सहमतिअनुसार नै चलान पुर्जीमा ४ सय ३५ रुपैयाँ उल्लेख भएको उद्योगले जनाउँदै आएको छ । चलानमा उल्लेख भएअनुसारको रकम किसानलाई भुक्तानी गराइएको प्रहरी उपरीक्षक राठौरले बताए ।

यस क्षेत्रमा किसानको संरक्षकको रूपमा प्रतिनिधित्व गरिरहेका राकेशकुमार मिश्रले अन्नपूर्ण चिनी उद्योग र सरकारका तर्फबाट गरी झन्डै चार करोड रुपैयाँ अझै बाँकी रहेको दाबी गरे । चार वर्षदेखि किसानसँग खरिद गरेको उखुको भुक्तानीमा झमेला भएको हो । यही कारणले कतिपय किसानले भुक्तानीमा झमेला भएपछि उखु खेती नै छाडेका छन् ।

केहीले हरिवनस्थित इन्दुशंकर चिनी उद्योग तथा बगदहस्थित महालक्ष्मी चिनी उद्योगमा उखु बिक्री गर्दै आएका छन् । किसानको बक्यौता राखेका अन्नपूर्ण भने दुई वर्षदेखि सञ्चालनमै आउन सकेको छैन ।

मिल मालिक अग्रवालले उद्योग बिक्री गरिसकेका छन् । तर भुक्तानी झमेलाकै कारण नयाँ सञ्चालकले मिल चलाउन सकेका छ्रैनन् ।

प्रकाशित : वैशाख २१, २०७८ ११:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बीपी र पुष्पलाल जन्मस्थलमा पार्क

राजनीतिक तीर्थस्थलका रुपमा विकास गरी पर्यटन प्रवर्द्धन गरिने
टीकाप्रसाद भट्ट

सिन्धुली — छानाका अधिकांश डाँडा–भाटा र भ्याल्सी मक्किएर झर्न लागेका छन् । ढुंगामाटोको जोडाइ रहेको घरको भित्ता जताततै चिरा परेर खण्डहरजस्तो देखिन्छ । तर उक्त संरचनासँग कांग्रेसका संस्थापक नेता तथा प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाको साइनो जोडिएको छ ।

कोइराला जन्मिएको सुनकोसी गाउँपालिकास्थित दुम्जा धरणीडाँडामा रहेको उक्त घरको अहिले भग्नावशेष मात्र बाँकी छ । जसको आसपास केही खेतीयोग्य जमिन र झाडी छ । यद्यपि कांग्रेस कार्यकर्ता तथा बीपीको विचार र साहित्य मन पराउनेका लागि भने त्यो घर प्यारो छ । बीपी राजमार्ग बनेपछि उक्त घर पुग्ने र फोटो खिच्नेको संख्या ह्वात्तै बढेको छ ।

माओवादी केन्द्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालसहितका नेताहरूको पनि यो ठाउँमा चासो बढेको छ । दाहाल दुईपटक दुम्जा पुगिसकेका छन् । उनकै नेतृत्वमा कांग्रेस सम्मिलित सरकारले कोइराला र नेपालमा कम्युनिस्ट पार्टीका संस्थापक पुष्पलाल श्रेष्ठ जन्मेको स्थानलाई पार्कको रूपमा विकास गर्ने निर्णय गरेको थियो । सरकारले बीपी पार्कको लागि जग्गा अधिग्रहण सकेर डीपीआरसमेत बनाएको छ ।

सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागले तयार गरेको डीपीआरबमोजिम बीपी पार्कको काम गत आवदेखि अघि बढेको हो । पार्कसम्म पुग्ने सडकको केही भाग निर्माण पूरा भइसकेको छ । सहरी तथा भवन निर्माण आयोजनाका प्रमुख नारायणप्रसाद भण्डारीका अनुसार पार्कमा बीपी र उनका पिता कृष्णप्रसाद कोइरालाको सालिक बन्नेछ । पार्कभित्र पिकनिक स्थल, हाइकिङ ट्रेल, बाल उद्यान, लभ पार्क, पुस्तकालय, बगैंचा, राजनीतिक संग्रहालय, पानी पोखरी, कभर्ड हल, हेलिप्याड, शौचालय, पार्किङ स्थललगायतका पूर्वाधार निर्माण हुनेछन् । ‘पार्क प्रवेश गर्ने सडकको काम सकिएको छ,’ भण्डारीले भने, ‘यही वर्ष पार्कभित्रको पूर्वाधार निर्माण आरम्भ गर्दैर् छौं ।’ उनका अनुसार पार्क निर्माण पूरा हुन झन्डै ४ वर्ष लाग्नेछ । उक्त कार्यका लागि संघीय सरकारले बहुवर्षे योजना स्वीकृत गरेको छ ।

त्यसैगरी, नेता पुष्पलालको जन्मथलो रामेछाप–८ भंगेरीमा पनि चिटिक्कको पार्क निर्माण हुँदै छ । सदरमुकाम मन्थलीभन्दा १२ किलोमिटर पूर्व–दक्षिणमा रहेको भंगेरी अबको केही वर्षपछि राजनीतिक तीर्थस्थलका रूपमा विकास हुने आशा गरिएको छ । पुष्पलाल जन्मेको घर भने अहिले छैन । घडेरी मात्रै छ । त्यही घडेरीमा ढुंगामा कुँदिएको पुष्पलाल र उनका दाजु गंगालाल श्रेष्ठको सालिक छ ।

यहाँ पार्क निर्माणका लागि सरकारले करिब ५० रोपनी जग्गा अधिग्रहण गरिसकेको छ । अधिग्रहण भएको क्षेत्रमा पार्क निर्माणका लागि डीपीआरको काम पूरा भएको छ । पुष्पलाल पार्कमा पानीको फोहोरा, स्विमिङ पुल, संग्रहालय, २ सय व्यक्ति अट्ने बहुउद्देश्यीय सभाहल, जुनार बगैंचा, पुष्पलालको सालिक, प्रदर्शनी स्थान, शौचालय, हेलिप्याड, पार्किङ स्थललगायत पूर्वाधार बन्ने निर्माण आयोजनाका इन्जिनियर टंकप्रसाद गौतमले बताए ।

दुवै पार्क राजनीतिक रूपले उच्च महत्त्वका छन् । नेकपाका केन्द्रीय सदस्य एवं पुष्पलाल स्मृति प्रतिष्ठान रामेछापका नेता देवशंकर पौडेललले यी स्थानलाई अब राजनीतिक तीर्थस्थलका रूपमा विकास गरी पर्यटक भित्र्याउनुपर्नेमा जोड दिन्छन् । बीपी र पुष्पलालका संघर्षका कथाहरू नयाँ पुस्ताले यिनै स्थानमा पुगेर बढीभन्दा बढी बुझ्न सक्ने संग्रहालयको विकास गर्ने योजना रहेको उनले सुनाए ।

प्रकाशित : वैशाख २१, २०७८ १०:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×