सशस्त्रका बीओपीमा सीसीटीभी क्यामेरा- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सशस्त्रका बीओपीमा सीसीटीभी क्यामेरा

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — सशस्त्र प्रहरीले जिल्लास्थित ७ वटा बोर्डर आउट पोस्ट (बीओपी) मा सीसीटीभी क्यामेरा जडान गरेको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयको लगानीमा वीरगन्ज भन्सार, सिर्सिया, अलौं, अमरपट्टी, भिस्वा, सुवर्णपुर र ठोरी बीओपीमा क्यामेरा जडान गरिएको हो । 

सशस्त्र प्रहरी जिल्ला कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक निर्मलकुमार थापाका अनुसार भन्सार बीओपीमा ४ वटा र अन्यमा ३/३ वटाको दरले क्यामेरा जडान गरिएको हो । जिल्लामा १७ वटा बीओपी छन् । ‘कतिपय स्थानमा केबलको अभावले समस्या भएको छ,’ थापाले भने, ‘मुख्य नाका तथा बढी मुभमेन्ट भएका नाकास्थित बीओपीलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं ।’

सबै बीओपीका क्यामेराको कनेक्सन जिल्लास्थित सशस्त्र प्रहरी उपरीक्षक नेतृत्वको कार्यालयसँग रहनेछ । सीमा अनुगमन र सीमामा हुने चोरी पैठारी नियन्त्रणका लागि यस्तो अभियान सुरु गरिएको थापाले बताए । भारतबाट नेपालतर्फ दैनिक उपभोग्य वस्तु र लत्ताकपडाको तस्करी हुने गरेको छ ।

प्रकाशित : चैत्र २६, २०७७ ०९:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हाडनाता करणीका घटना धेरै

सम्बन्धविच्छेदपछि पनि श्रीमान्‌बाट बलात्कृत, करणी गर्नेमा धेरैजसो पढेलेखेका नै
मातृका दाहाल

काठमाडौँ — उनी आठ वर्षकी छँदा आमाले दोस्रो विवाह गरिन् । आमासँगै बसेकी उनी केही समयबाटै सौतेनी बाबुको यौन शोषणमा परिन् । आमालाई शंका त लागेको थियो तर प्रत्यक्ष नदेखेकाले सिधै आरोप लगाउन सकिनन् ।

करिब सात वर्षपछि गत फागुनमा उनले शारीरिक र मानसिक रूपमा अशक्त छोरीलाई श्रीमान्ले बलात्कार गरेको आफैंले देखिन् । त्यसपछि उनी उजुरी लिएर प्रहरीकहाँ गइन् ।

ललितपुरको कुपन्डोलबाट गत चैत १ मा ती किशोरीका ५९ वर्षीय सौतेनी बाबु पक्राउ परे । १५ वर्षीया अर्की किशोरीलाई एक वर्षदेखि करणी गरेको आरोपमा बुधबार उनका सौतेनी बुबा उदयपुरका एक जना ललितपुरबाट पक्राउ परे ।

छोरीलाई करणी गरेको भन्दै पत्नीले उजुरी गरेपछि आरोपमा गत असोजमा डोटीमा एक जना पक्राउ पक्राउ परे । प्रहरीले अनुसन्धान गर्दा घरमा अरू मानिस नभएको मौका छोपेर उनले छोरीमाथि पटक–पटक बलात्कार गर्ने गरेको खुल्यो । जिल्ला अदालत डोटीले चैत पहिलो साता उनलाई दोषी ठहर गर्दै २५ वर्षको कैद सजाय सुनायो । उनी अहिले कारागारमा छन् । झापाको भद्रपुरमा गत माघमा ससुराबाटै बुहारी बलात्कृत भइन् । ससुराको धम्कीकै कारण ५ दिनसम्म घटना बाहिर आएन । अन्ततः पीडित प्रहरीकहाँ गइन् । ५९ वर्षीय ती आरोपित अदालतको आदेशमा पुर्पक्षका क्रममा कारागारमा छन् ।

हाडनाताभित्रकै र संरक्षक भनिएकै व्यक्तिबाट यौनशोषण भएका यी केही प्रतिनिधिमूलक घटना हुन् । हाडनाताकै व्यक्तिबाट त्यसमा पनि घरभित्रै बालिका र किशोरी बलात्कृत भएका घटना सार्वजनिक हुने क्रम पछिल्लो समय बढ्दै गएको छ । बाबुले छोरी, छोराले आमा, ससुराले बुहारी, दाजु/भाइले दिदीबहिनी, मामाले भान्जीलाई समेत बलात्कार गरेका घटना २०७४ साउनयता मात्र प्रहरी कार्यालयमा एक हजार वटाभन्दा बढी दर्ता भएका छन् । गुपचुपै राखिएका यस्ता घटना पनि उल्लेख्य हुन सक्ने प्रहरीको अनुमान छ ।

प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा १ हजार ४ सय ५३, २०७५/७६ मा २ हजार २ सय ३०, २०७६/७७ मा २ हजार १ सय १४ र चालु आर्थिक वषका ८ महिनामा १ हजार ६ सय ५३ वटा बलात्कारका उजुरी परेका छन् । यसले दिनमा करणीका घटना करिब ७ वटा हुने गरेको देखिन्छ । यो अवधिमा हाडनाता करणीका उजुरी मात्रै १ हजार ५० वटाभन्दा बढी छन् । भिनाजुबाट साली बलात्कार भएका उजुरी १२ वटा छन् । २०७४ साउनपछि प्रहरी अनुसन्धान र त्यसपछि अदालतमा पुगेका करणीसम्बन्धी मुद्दाको अभिलेखअनुसार बाबु/झड्केलो बाबुबाट छोरीको करणी भएको घटना संख्या २ सय ९१ छ ।

यसलाई मुलुकी अपराध संहिताले हाडनाता करणीमा राखेको छ । सम्बन्ध विच्छेदपछि श्रीमान्बाट १ सय ८९, दाजु/भाइले करणी गरेको संख्या १ सय ७२, काका–मामा–ठूलोबुबाबाट १ सय ६३, हजुरबुबाले नातिनी ७८, देवर/जेठाजुले ७१ र ससुराले ५५, छोरा/भदाले ३१ वटा बलात्कारका घटना भएका छन् । हाडनाता करणीमा बाबु/सौतेनी बाबु पीडक रहेको हिस्सा २७.४० प्रतिशत (२ सय ९१ वटा) छ ।

वरिष्ठ अधिवक्ता मीरा ढुंगाना महिलालाई घरभित्र र बाहिर मानिसका रूपमा नस्विकार्दा करणीसम्बन्धी अपराधले सीमा नाघेको बताउँछिन् । ‘महिलालाई मानवका रूपमा हेरिएन, भोगविलास र मनोरन्जनको साधन मात्रै ठानियो, सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने संवैधानिक हकअधिकार महिलाले प्रयोग गर्न पाएनन्, अझ हाडनाता भित्रैकाले भोगविलासको साधनका रूपमा हेरे,’ उनले भनिन् । घरभित्र हुने यस्ता अपराध बाहिर आउने सम्भावना न्यून रहेको र अपराध भित्रभित्रै लुक्दा पीडित न्यायबाट टाढै हुने गरेको उनले बताइन् । ‘हाडनाताभित्रैबाट हुने बलात्कारको ग्राफले महिला घरभित्रै सुरक्षित छैनन् भन्ने देखाउँछ । जब घरभित्रै सुरक्षित र सम्मानपूर्वक बाँच्न पाइँदैन, रगतको नाता भएकैबाट पाशविक व्यवहार हुन्छ भने महिलाले कहाँ गएर सम्मान र सुरक्षित रूपमा बाँच्ने ?’ ढुंगानाले कान्तिपुरसँग भनिन् ।

मुलुकी अपराध (संहिता) ऐन २०७४ ले हाडनाता र जबर्जस्ती करणीको कसुरमा कठोर सजायको व्यवस्था गरे पनि यस्ता अपराध घटेको पाइँदैन । अरू करणीमा हुनेभन्दा हाडनाता करणीबापतको सजाय थप हुन्छ । रातिभन्दा दिउँसो घटना बढी हुने गरेको पनि प्रहरी अनुसन्धानबाट देखिन्छ । बलात्कारका घटना सबैभन्दा बढी सार्वजनिक स्थल र जंगल/झाडीमा हुने गरेको पनि अनुसन्धानले देखाएको छ ।

मनोविद् गोपाल ढकाल बलात्कार र हाडनाता करणीमा लागूपदार्थ र मादक पदार्थ प्रयोगकर्ता, मानसिक रोगी र सानामा दुर्व्यवहारमा परेका पुरुष बढी संलग्न हुने गरेको बताउँछन् । कतिपयले प्रतिशोधमा यस्ता घटना गराउँछन् । ‘मादक पदार्थ/लागूपदार्थ सेवनबाट मानिसमा आवेग, उत्तेजना निम्तिन्छ, उत्तेजना र आवेगले विवेक गुम्छ, विवेक गुम्नेबित्तिकै नैतिकता र संयमता पनि हराउँछ,’ उनले भने, ‘अर्को कारण मानसिक रोगले पनि यो अपराधलाई बढावा दिन्छ । कतिपय मानिसमा यौनको लत धेरै हुन्छ, जति यौन सम्पर्क गर्दा पनि सन्तुष्ट हुँदैनन् र मौका पाउनेबित्तिकै अपराध गर्ने सोच बनाइहाल्छ ।’ उनका अनुसार यस्ता मानिसमा ‘साइको सेक्सुअल डिसअर्डर’ पनि हुन्छ । ‘बढी उमेरका पुरुषले कम उमेरका किशोरी/बालिका, बढी उमेरका महिलाले किशोर/बालक र आफूभन्दा कम उमेरका अन्य पुरुषसँग आशक्ति देखाउँछन्,’ उनले भने ।

ढकालका अनुसार करणी हुनुको अर्को कारण मेनिया अर्थात् उन्माद हो । मेनिया भएका पुरुषमा यौनचाहना र उन्माद बढेर आउने, सोचमा उत्तेजना र स्वभाव अस्वाभाविक देखिने, नैतिकता, हाडनाता सम्बन्ध, अपराधलाई केही पनि होइन भन्ने मैमत्ता मनोवृत्ति हुने उनले बताए । गतिविधि शंकास्पद हुन थाल्नेबित्तिकै पीडित पक्षले कानुनी उपचार खोज्नुपर्ने उनी बताउँछन् ।

प्रहरी प्रवक्ता वसन्तबहादुर कुँवर उजुरी परेपछिका करणीका घटनामा अनुसन्धान र कारबाही गर्न कुनै कसर बाँकी नराखिए पनि परिवारभित्र दबिएर रहेका अपराधमा सिधै हस्तक्षेप गर्न प्रहरीलाई कठिनाइ हुने गरेको बताउँछन् । ‘उजुरी परेपछि र संवेदनशीलता हेरेर प्रहरीले आफैं उजुरीकर्ता बनेर करणीसँग सम्बन्धित अपराधको अनुसन्धान र नियन्त्रणमा काम गरिरहेको छ, एकाधबाहेक अधिकांश मुद्दामा पीडितको पक्षमा फैसला भएका छन्,’ उनले भने, ‘परिवारका सदस्य सचेत हुने र अपराध भए कानुनी उपचारका लागि बाहिर निस्कने गर्नुपर्छ, परिवारको इज्जत/प्रतिष्ठा जोगाउने नाममा कसुर गर्नेलाई कहींकतैबाट उन्मुक्ति दिन कसैले सघाउनुभएन ।’

ढकालका अनुसार आर्थिक पक्ष बलियो नभएर अरूप्रति आश्रित कतिपय महिला तथा किशोरी करणीको सिकार हुने गरेका छन् । ‘यस्ता अपराधलाई निरुत्साहित गर्न यौनशिक्षालाई प्रभावकारी पार्न, महिलाको आर्थिक स्तर बढाउन आयआर्जनमूलक काममा इंगेज गराउन र पीडितलाई संरक्षण र पुनःस्थापनाका लागि सहज वातावरण तयार गर्न सरकारले पनि ध्यान दिनुपर्छ,’ उनले भने ।

समाजशास्त्री गणेश गुरुङ परिवारभित्रैका पुरुषले हाडनाता सम्बन्ध भएका महिलामाथि गरेका करणीका घटनाले समाज नै कलंकित हुने बाटोमा जाने खतरा बढाएको बताए । बाहिर यौनकुण्ठा पोख्न नपाएको आवेग, उत्तेजना र अविवेकी हर्कत परिवारभित्र देखिँदा यस्ता जघन्य अपराध बढ्दै गएको हुन सक्ने उनको भनाइ छ । किन यस्तो अपराध भइरहेको छ भनेर सूक्ष्म अध्ययन गर्न आवश्यक देखिएको उनले बताए । ‘जहाँ समाज हुन्छ, अपराध पनि स्वाभाविक रूपमा त्यहीं हुने हो, तर त्यो नियन्त्रण गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने महत्त्वपूर्ण हो,’ गुरुङले भने । उनले परिवार र समाजमा अस्वाभाविक रूपमा हुर्कंदै गएको यौनतृष्णा मेटाउने वैकल्पिक उपायबारे सरकारी तहबाटै यौनशिक्षा दिनुपर्नेमा जोड दिए ।

अधिवक्ता ढुंगाना जति नै कठोर कानुन आए पनि महिला भोगविलासका वस्तु हुन् भन्ने मानसिकता परिवर्तन नभएसम्म यस्ता अपराध निर्मूल र नियन्त्रणमा नआउने बताउँछिन् । ‘सरकारले यस्ता अपराध रोकथाम र नियन्त्रण गर्न विशेष रणनीति ल्याउनुपर्‍यो । त्यसलाई अन्य सरकारी, गैरसरकारीलगायत सबै क्षेत्रले पनि अपनत्व लिएर अपराधविरुद्ध अघि बढ्नुपर्छ,’ उनले भनिन् । समाजशास्त्री गुरुङ बलात्कार र हाडनाता करणीलगायत अपराधविरुद्ध परिवारभित्रैबाट खुला बहस गर्न आवश्यक भएको बताउँछन् । ‘अब अपराध सहेर बस्न हुँदैहुदैन,’ उनले भने ।

२०७४/७५ को तुलनामा २०७५/७६ मा करणीका घटना ५३.४७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । २०७५/७६ भन्दा २०७६/७७ मा ३.८५ प्रतिशतले कमी आएको छ तर चालु आर्थिक वर्षको ८ महिनाको तथ्यांक हेर्दा वर्षको अन्तिमसम्ममा यस्ता घटनाको संख्या २ हजार ४ सय ८० पुग्ने अनुमान छ ।

आनीबानीबारे जानकार रहेकाबाट करणीका घटना बढी हुने गरेको प्रहरी प्रवक्ता कुँवर बताउँछन् । बलात्कारको सबैभन्दा डरलाग्दो पक्ष प्रेमसम्बन्ध र त्यसपछिको शारीरिक सम्बन्ध देखिएको छ । ‘प्रेमसम्बन्धमा रहेको सामीप्यपछि यौनसम्बन्ध हुने र सम्बन्धमा क्रमशः मतभेद र विवाद हुँदा प्रहरीमा जबर्जस्ती करणीको उजुरीमा आउने गरेको पनि देखिन्छ, पीडित र पीडकका साविती बयानबाट पनि त्यसको पुष्टि हुन्छ,’ एसएसपी कुँवरले भने, ‘जबर्जस्ती करणीका केसमा असफल प्रेमसम्बन्ध प्रमुख कारणका रूपमा देखिन्छ ।’ प्रेससम्बन्धसँगै विवाहअघि नै यौनसम्पर्क गर्न झूटा प्रलोभन र आश्वासन दिने अनि स्वार्थ पूरा गरेपछि सम्पर्कविहीन हुने कारणले पनि करणीका उजुरी पर्ने गरेका छन् ।

२०७४ साउनदेखि २०७७ फागुन मसान्तसम्मको अभिलेखअनुसार करणीका ७ हजार ४ सय ८० वटा घटनामा ५९.७८ प्रतिशत (२४३२) घटना सार्वजनिक स्थलमा घटेको पाइएको छ । ३५.२१ प्रतिशत (२६३४) घटना बसोबास गरेकै घरकोठा र ३.१४ प्रतिशत (२३५) वटा होटल/रेस्टुराँ/लजमा भएको देखिएको छ । २९ वटा घटना सवारीसाधनभित्र र १ सय १० घटनाको स्थान पहिचान नभएको देखिएको छ ।

डरधम्की देखाएर ३ हजार ९ सय १५ वटा करणीका अपराध भएका छन् । खासगरी सगोल/नातागोता र एकाघरका व्यक्तिले कम उमेरका र हाडनाताका महिला, बालिका/किशोरीसँग यौनसम्पर्क गर्दा डर र धम्की दिने गरेको पाइएको छ । निर्दोष, अज्ञानता र ललाइफकाई अनुचित प्रभावमा पारेर करणी गरेको उजुरी प्रहरीमा दर्ता भएका छन् । २०७४ यता यो संख्या ३ हजार ३ सय ४४ पुगेको छ । यसबाहेक मादक पदार्थ सेवन गरी ८२, झारफुक बहानामा १०, औषधि सेवन गराएर १७, अन्य एक सय १२ वटा करणी भएका छन् ।

साढे ३ वर्षको तथ्यांक केलाउँदा १० वर्षमुनि उमेरका बालिका १ हजार ३१, ११ देखि १८ वर्ष उमेरका ३ हजार ८ सय ५१, १९ देखि २५ वर्षका १ हजार २ सय ८०, २६ देखि ५९ वर्ष उमेरका १ हजार ३ सय ४४ र ६० वर्षमाथिका ४९ तथा उमेर नखुलेका २ जनामाथि करणी भएको छ । यी अपराधमा संलग्नमध्ये ६ हजार ६ सय ६७ जना पक्राउ परेका छन्, यो संख्या ७८ प्रतिशत हो । अझै १ हजार ८ सय २५ फरार छन् । फरारमध्ये १ सय ६ बालक, २ महिला र १ हजार ७ सय १७ पुरुष छन् ।

कानुनले के भन्छ ?

मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को दफा २१९ मा १० वर्षमुनिका, बालिका, पूर्ण अशक्त/अपांगता र सत्तरी वर्षमुनिका महिलामाथि करणी भए जन्मकैदको सजाय हुने व्यवस्था छ । १० देखि १४ वर्षसम्मकालाई करणी भए १२ देखि १४, १६ देखि १८ वर्षसम्मका भए १० देखि १२ वर्षसम्म, १८ वर्षमाथिकालाई करणी गरे ७ देखि १० वर्ष सम्म र पतिले पत्नीलाई सहमतिबेगर करणी गरे गरे ५ वर्षसम्म कैद हुन सक्छ । मुलुकी अपराध संहिताको दफा २२० मा हाडनातामा करणी गर्न नहुने उल्लेख छ । हाडनाता (दफा २२०) र पशु करणी (दफा २२७) बाहेकमा पीडितलाई पीडकबाट मनासिब क्षतिपूर्ति भराइदिनुपर्ने व्यवस्था दफा २२८ मा छ ।

आमा–छोराबीच वा बाबु–छोरीबीच करणी भए जन्मकैद, सौतेनी आमा–छोरा, बाबु–छोरी, सहोदर दिदी–भाइ/दाजु–बहिनी, एकै हाँगाको ससुरा–बुहारी, हजुरबा–नातिनी/पनातिनी, एकै हाँगाका जेठाजु–बुहारी, देवर–भाउजूबीच करणी भए ४ वर्षदेखि १० वर्षसम्म कैद र ४० हजारदेखि १ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

प्रकाशित : चैत्र २६, २०७७ ०९:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×