मिथिलानगरीमा साहित्य चर्चा

कान्तिपुर संवाददाता

जनकपुर — सांस्कृतिक तथा अध्यात्मिक राजधानी जनकपुरधाम साहित्यमय बनेको छ । शुक्रबार सुरु भएको तीनदिने नेपाल लिटरेचर फेस्टिभलको जनकपुर संस्करणमा लेखक/साहित्यकार एवं चिन्तक जमघट भएका छन् । 

जानकी मन्दिरको खुला आकाशमुनि गणतन्त्र नेपालका प्रथम राष्ट्रपति डा.रामवरण यादव चन्दनको बिरुवा रोपेर महोत्सवको शुभारम्भ गरे । यद्यपि यस अघि जनकपुरमा साहित्य उत्सव नभएको होइन, मैथिली विकास कोष दुईपटक यस्तो उत्सवको आयोजन गरिसकेको छ ।

पूर्वीय दर्शन, मिमांशा तथा मैथिली भाषा, साहित्य, कला, संस्कृतिको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान दिने जनकपुरमा आयोजित यस उत्सवले प्राज्ञिक पुनर्जागरण आउने विश्वास सहभागीहरूको छ । राजनीतिक तथा सामाजिक विश्लेषक चन्द्रकिशोर यस आयोजनलाई ‘सृजनात्मक साझेदारी’ को संज्ञा दिनुहुन्छ, ‘यो देश जोड्ने उपक्रम हो । मुलुक भित्रका भूगोल, हावापानी, भाषा, साहित्य, कला, संस्कृतिसँगै विचार मन्थनगर्ने थलो हो ।’ साहित्यकार तथा पत्रकार नारायण वाग्ले साहित्य उत्सवलाई ‘प्राज्ञिक सत्संग’ को संज्ञा दिए ।

राजनीतिक तथा प्राज्ञिक रूपमा छुट्टै स्थान बनाएको जनकपुरमा पुन: वैचारिक मन्थनको शृंखला सुरु गर्न साहित्य उत्सवको जनकपुर संस्करण आयोजन गरिएको आयोजक बूक वर्म फाउन्डेसनका अजित बरालको कथन थियो । तीन दिवसीय जनकपुर साहित्य उत्सवको पहिलो दिन शुक्रबार उद्घाटन पूर्व राष्ट्रपति यादवसँगै साहित्यकार हरि शर्मा, रामभरोस कापडी, नेपाल पत्रकार महासंघ धनुषाका अध्यक्ष अनिल मिश्र तथा नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० प्रदेश २ का संयोजक मनीष झालगायतले सम्बोधन गरेका थिए । सन्ध्या रंगारंग सांस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजन गरिएको थियो ।मैथिली गीत, संगीत सुनेर सहभागी दंग परेका थिए ।

उत्सवको दोस्रो दिन शनिबार विभिन्न सात शीर्षकमा विमर्श हुने कार्यक्रम छ । राम जानकी विवाह मण्डपमा ‘चुरेको चिन्ता’ शीर्षकमा आयोजित हुने विमर्शमा पूर्वराष्ट्रपति डा. यादव र पूर्व प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालसँग चन्द्रकिशोर हुने छन् भने ‘मधेसको हिमाल’ शीर्षकमा कनकमणि दीक्षित, विराजभक्त श्रेष्ठ र डा. रामदयाल राकेशसँग धीरेन्द्र प्रेमर्षि हुने छन् । विवाह मण्डपमै आयोजित प्रदेश वा परदेश शीर्षकको सेसनमा प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतसँग कान्तिपुर दैनिकका प्रधान सम्पादक सुधीर शर्मा तथा मधेसको भोजन विषयक सेशनमा केदार शर्मा, इम्तियाज वफा र गायत्री शर्मासँग गणि अन्सारी हुने छन् ।

शनिबारै जनकपुर रेल्वे स्टेसनमा आयोजित हुने अध्यात्मको राजधानी शीर्षकमा चारु चढ्ढा, प्रदेश सभा सदसय रामाशीष यादव र जानकी मन्दिरका महन्त रामरोशन दाससँग नित्यानन्द मण्डल हुनेछन् । रेल्वे स्टेशनमै आयोजित कस्तो साहित्य कसको साहित्य शीर्षकको विमर्शमा राम भरोस कापडी, अन्तिका गिरी र मनु मञ्जिलसँग ब्रजेश खनाल हुने छन् भने स्वाभिमान, सम्मान र अभिमान विषयक विमर्शमा प्रदेश सभा सदस्य रानी शर्मा, नारायण वाग्ले र प्रदेश २ का मुख्यन्याधिवक्त दीपेन्द्र झासँग कांग्रेस सांसद गगन थापा हुने छन ।

उत्सवको तेस्रो दिन साहित्य र राजनीतिक विश्लेषक तथा सांसद प्रदीप गिरी जानकी मन्थन गर्ने छन् भने पर्ख राक्षस तथा केटा र हवेल विषयक विमर्शमा लिण्डे फास र मार्क यायेशनसँग राजीवघर जोशी ,साहित्यमा मधेसीपात्र शीर्षकको विमर्शमा सीमा आभास र नयनराज पाण्डेसँग चर्तुभुज केवरत, साहित्य सम्झना शीर्षकमा उमाशंकर, गोपाल अश्क तथा रोशन जनकपुरीसँग श्याम शशि रहनेछन् भने पूर्वीय दर्शन र जनकपुर विषयमा पूर्वमन्त्री रामचन्द्र झा र प्राध्यापक वाहुदेवलाल दाससँग प्राध्यापक डा.सुरेन्द्र लाभ तथा अन्तिम सत्रमा बहुभाषिक कविगोष्ठीको आयोजन गरिने स्थानीय आयोजक मनीष झाले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : कार्तिक २३, २०७६ १०:०२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निर्माणाधीन छाडेर नयाँ बनाउने तयारी

अगन्धर तिवारी

(पर्वत) — किसानको उत्पादन बाह्रै महिना संकलन गरी बजार पठाउने उद्देश्यसाथ निर्माण थालिएको चिस्यानकेन्द्र अलपत्र परेको छ । मोदी गाउँपालिका–२ देउपुरको पातीचौरमा निर्माणाधीन चिस्यानकेन्द्र ३ वर्षदेखि अलपत्र परेको हो । गाउँपालिकाले भने ५ करोड लागत मूल्यांकन गरेको निर्माणाधीन चिस्यान केन्द्र अलपत्र छाडेर अर्को नयाँ बनाउने तयारी थालेको छ । 

जिल्लाका किसानले उत्पादन गरेको आलु, सुन्तला, तरकारी, खाद्यान्न लगायत स्टोर गर्ने योजना अनुरूप तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालका पालामा ०७३/७४ मा निर्माण थालिएको थियो । कोल्डस्टोर बनाउन मोदी–२ देउपुरका खेमबहादुर हमालले जग्गा दिएपछि तत्काल ५ आना जग्गामा भवन निर्माण सुरु गरिएको हो । निर्माण समितिका अध्यक्ष गंगा तिमिल्सिनाका अनुसार सुरुको वर्ष ५० लाख विनियोजन भए पनि २४ लाख बजेट आयो । ‘बजेट विनियोजन भएपछि काम थाल्यौं,’ उनले भनिन्, ‘लागत मूल्यांकन अनुसार बजेट नआएपछि काम अघि बढेन । अपुग बजेट माग्ने दबाब पुगने ।’

दुईतले चिस्यानकेन्द्र निर्माणको काम एक वर्षमा सक्ने लक्ष्य थियो । तर, लक्ष्यअनुसार काम गर्न बजेट अभाव भएपछि निर्माणकै क्रममा एक ढलान गरिएपछि अलपत्र छ । अहिले भवनको भुई तल्लामा स्थानीयले घाँसपराल राखेर उपयोग गरिरहेका छन् । भवनको बाहिरी भागमा ठडिएका रड हिउँदे र वर्षे तरकारीका लागि थांक्राका रूपमा प्रयोग गरिएको छ । भवन बेवारिसे भएपछि ढलान र प्लास्टरसमेत काम नलाग्ने भएको छ । समयमै सम्पन्न भएको भए प्रयोगमा आइसक्ने भवन अलपत्र हुँदा उपयोग गर्न नपाएको गुनासो स्थानीयको छ । ‘हामीले कौडीका भाउमा सुन्तला बेच्नुपरेको छ,’ स्थानीय दाताराम चापागाईंले भने, ‘कोल्डस्टोर भैदिएको भए फागुन–चैतमा सुन्तला पठाउन हुन्थ्यो । त्यो बेला डेढ सय रुपैयाँ किलोमा बेच्न पाइन्थ्यो ।’ देउपुर जिल्लामै धेरै सुन्तला उत्पादन हुनेमा दोस्रो गाउँ हो । यहाँ बर्सेनि ३ करोडको सुन्तला उत्पादन हुन्छ । सिजनमा ३० देखि ४० रुपैयाँ प्रतिकिलोका दरले बिक्री गर्नुपर्ने सुन्तला चैतसम्म राख्नसके डेढसय रुपैयाँमा बिक्री हुने किसानले बताएका छन् ।

चिस्यान केन्द्रको निरन्तरताका लागि स्थानीयले वडा, गाउँपालिका, प्रदेश र केन्द्रसम्म गुहारेका छन् । तर, अहिलेसम्म बजेट निकासा हुने कतैबाट आशलाग्दो खबर नपाइएको वडाध्यक्ष विकास तिमिल्सिनाले बताए । ‘हामीले वडाबाट गाउँपालिका, प्रदेश हुँदै केन्द्रसम्म बजेट माग गरेका थियौं,’ उनले भने, ‘प्रदेसबाट बजेट छुट्टिएको भन्ने छ । त्यसैलाई निरन्तरता दिने या अर्को बनाउने टुङ्गो छैन ।’ मोदीका अध्यक्ष प्रेम शर्मा पौडेलले चिस्यानकेन्द्र अन्तै बनाउने तयारी भइरहेको बताए । ‘पहिला व्यक्तिको जग्गामा बनाइएको रहेछ, व्यक्तिले हामीलाई सुम्पेकै छैनन्,’ पौडेलले भने, ‘त्यहाँ जग्गा पनि पुगेको छैन । बजेट आएको छ । नयाँ ठाउँ खोज्दैछौं ।’ गाउँपालिका गठन अघिको भएकाले भवनबारे गाउँपालिकाले चासो दिन आवश्यक नभएको अध्यक्ष पौडेलले बताए । चिस्यान केन्द्रका लागि ५० लाख बजेट विनियोजन भएको उनको भनाइ छ ।

विज्ञले भने कोल्डस्टोरको न्यूनतम मापदण्ड समेत पूरा नगरी भवन निर्माण भएकाले सम्पन्न हुन समस्या देखिएको बताउँछन् । कृषि ज्ञानकेन्द्र पर्वतका प्रमुख एवं कृषि विज्ञ वासुदेव रेग्मीले भवनको क्षेत्रफल अनुसार क्षमता कम हुने बताउँछन् । ‘योजना ठूलो देखिन्छ,’ उनले भने, ‘कोल्डस्टोरको भवन अलि ठूलो क्षेत्रफलमा चाहिन्छ । यसले लक्ष्य पूरा हुनसक्ने देखिन्न ।’ ५ आना जग्गामा २४ फिट चौडाइ र ५२ फिट लम्बाइको भवनले जिल्लाभर उत्पादन हुने अन्न तथा फलफूल स्टोर गर्न असम्भव हुने उनले बताए । ‘कोल्डस्टोर जिल्लाकै सम्पत्ति हुनुपर्छ । अहिले किसानले सास्ती पाएका छन् । कोल्डस्टोरमा पोखराको विकल्प पर्वत हुनुपर्छ । यसमा सबै पालिकाले समान चासो राखेर बनाउँदा उत्तम हुन्छ,’ रेग्मीले भने । किसानले आलुको बिउ, सुन्तला, मकै, धानलगायत चिस्यान केन्द्रमा राख्न प्रतिक्विन्टल २ हजारसम्म भाडा तिरेर पोखरा लैजांने गरेका छन ।

प्रकाशित : कार्तिक २३, २०७६ १०:००
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT