कपडा बैंकले विपन्न लाभान्वित

शंकर आचार्य

(पर्सा) — वीरगन्ज १० का २८ वर्षीय गणेश साह पेसाले रिक्सा चालक हुन्  । कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण उनी आफ्नो र परिवारका अन्य सदस्यलाई नयाँ लत्ताकपडा किन्न सक्दैनन्  । तर, पछिल्लो समय उनको समस्या टरेको छ । वीरगन्जका विभिन्न स्थानमा सञ्चालन भएका कपडा बैंकमा उनी रोजीरोजी कपडा लिन पाउँछन् । त्यो पनि निःशुल्क । ‘हामी जस्ता विपन्नलाई कपडा बैंक बरदान भएको छ,’ उनले भने, ‘यो अत्यन्त सह्रानीय काम हो ।’

गणेश जस्ता थुप्रै महानगरबासी यहाँ सञ्चालित कपडा बैंकबाट लाभान्वित हुँदैछन् । ‘जोसँग बढी छ, दिएर जानुस्, जोसँग छैन, लिएर जानुस्’ । यो नारा अचेल वीरगन्ज महानगरमा निक्कै चर्चामा छ । विभिन्न संघसंस्थाले सञ्चालन गरेका कपडा बैंकमा यस्ता नारा लेखिएका हुन्छन् । बैंकमा कपडा दिन र लिन आउने दुवै थरी हुन्छन् । जसको घरमा कपडा बढी र प्रयोग विहीन अवस्थामा हुन्छन् उनीहरूले खुसीखुसी यस्ता बैंकमा आएर कपडा दान गरेर जान्छन् । कपडा नहुने विपन्न वर्ग बैंकमा आएर मन परेका कपडा त्यहीं लगाएर पनि जान्छन् ।

महानगरमा एक महिना ३ वटा संघसंस्थाले यस्तो बैंक सञ्चालन गरेका छन् । ग्रिन सिटी सामुदायिक आदर्शनगर, व्यवस्थित वीरगन्ज अभियान र उमेन्स क्रिएसनले महानगरमा पहिलो कपडा बैंक सञ्चालनमा ल्याएका छन् ।ग्रिन सिटी सामुदायिकका अध्यक्ष जयप्रकाश खेतानले ‘सबको हात सबको साथ’ नारासहित महानगरका विपन्न तथा असहायलाई लक्षित गरी सञ्चालन गरिएको कपडा बैंकबाट लक्षित र्व्ग लाभान्वित भएको बताए । उनले यो बैंकलाई निरन्तरता दिइने बताए । व्यवस्थित वीरगन्ज अभियानका संयोजक दिलिपराज कार्कीले ‘हुने खाने र हुँदा खाने’ बीचको खाडल पुर्न यो पहल गरिएको बताए । मुलुकका अन्य सहरमा पनि यस्तो बैंक सञ्चालनमा रहे पनि वीरगन्जमा भने बढी सफल भएको उनी दाबी गर्छन् ।

उमेन्स क्रिएसनकी अध्यक्ष नूतन सरावगीले महानगरका सम्पन्नका घरमा थुप्रै कपडा प्रयोग नगरी राखिने तर विपन्न वर्गले अर्थ अभावमा कपडा खरिद गर्न नसक्ने समस्याको आफूहरूले अन्त्य गरेको बताइन् । बैंकमा महानगरबासीले आआफ्नो घरमा प्रयोगमा नआएको पुराना तथा समाजसेवीहरूले नयाँ कपडा समेत खरिद गरेर दिएको सरावगी बताउँछिन् ।वीरगन्ज कपडा बैंक मूल समारोह समितिले पनि एक महिना यता कपडा बैंक सञ्चालनमा ल्याएको छ । अर्को कपडा बैंक लिंक रोडमा सञ्चालित छ । बैंकका संयोजक वृजेश्वर चौधरीले छोटो समयमा बैंकले गतिलो सेवा दिएको दाबी गर्छन् । बैंकमा दैनिक कपडा दिन र लिन आउनेहरू ठूलो संख्यामा रहेको उनले बताए ।

हिउँद याम आउन लागेकाले यो अभियानलाई हिउँदसम्मै निरन्तरता दिइने उनले बताए । कपडा नहुँदा गरिबले गर्मी छल्न सक्छन्, तर जाडो छल्न नसक्ने भएकाले जाडो याममा यस्तो बैंकको महत्त्व झन् बढी हुने उनले बताए ।मिम वीरगन्ज र वनशक्ति युवा क्लबले पनि यस्तो बैंक सञ्चालनमा ल्याएको छ । सामाजिक अभियन्ता प्रकाश थारू कपडा बैंकबाट विशेष गरी विपन्न तथा मजदुर वर्ग लाभान्वित भइरहेको बताउँछन् ।

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७६ ११:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

महिनावारी हुँदा पढाइबाट वञ्चित

विद्यालयमा छात्रामैत्री शौचालय अभाव र स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था नहुँदा पेट दुख्यो भनेर घर फर्किन बाध्य
कान्तिपुर संवाददाता

(सर्लाही) — कविलासी नगरपालिकास्थित श्री माध्यमिक विद्यालयको कक्षा–१० मा अध्ययनरत छात्रा प्रियंका गुप्ता बुधबार कक्षाको पहिलो घण्टीमै पेट दुख्यो भनेर घर फर्किन्  । चार दिनअघि उनकै सहपाठी रोशनी साह पेट दुख्यो भनेर घर गएकी अझै विद्यालय आउन सकेकी छैनन्  ।

विद्यालयमा गुप्ता र साह मात्र होइन महिनाबारी भएका बेला छात्राहरू पेट दुख्यो भनेर घर फर्कने गरेका छन् । विद्यालयमा छात्रा मैत्री शौचालय र स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था नहुँदा छात्राहरू पढाइ छाडेर घर फर्कनु पर्ने बाध्यता छ । यसरी उनीहरू महिनाको कम्तीमा पाँच दिन पढाइबाट वञ्चित हुँदै आएका छन् । ‘महिनावारी हुन केही बेर अगावै पेट दुख्छ, यो संकेत पाउनासाथ हामी घर फर्किन्छौं, घर फर्किएन भने रगतै रगतले लत्पतिन्छ, कक्षामा लाज पनि हुन्छ,’ गुप्ताले भनिन्, ‘विद्यालयमा स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था छैन, शौचालय पनि छात्रामैत्री छैन, बाध्य भएर कक्षाको पढाइ छोडेर घर फर्कन्छौं, पाँच दिनसम्म विद्यालय जाँदैनौं ।’

महिनावारी भएका बेला पढाइतिर ध्यानै नजाने गरेको छात्राहरू बताउँछन् । चाहेर पनि विद्यालय जान नसक्ने र गए पनि बीचमै पढाइ छोड्नुपर्ने बाध्यताले उनीहरूको पढाइ प्रभावित हुनेगर्छ । महिनावारीका बेला विद्यालय जान नपाएपछि पढाई छुटेर तनाव हुने गरेको छात्राहरूको भनाइ छ ।

जिल्लामा श्री माध्यमिक विद्यालय मात्र हैन अधिकांश विद्यालय छात्रामैत्री छैनन् । विद्यालयहरूमा स्यानेटरी प्याड र जीर्ण शौचालयका कारण छात्राहरू पढाईबाट वञ्चित हुनु परेको छ । केही विद्यालयमा भने दाताहरूको सहयोगमा स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था भएपछि त्यहाँका छात्राहरू विद्यालय नियमित भएका छन् ।

बरहथवा नगरपालिकाको हजरियास्थित सरस्वती माविको कक्षा ९ मा अध्ययनरत पुष्पा यादवको यसअघि महिनावारी भएका बेला पढाई छुट्थ्यो । विद्यालयमा स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था नहुँदा उनलाई लाजकै कारण विद्यालय जान समस्या भइरहेको थियो । कक्षा १० मा अध्ययनरत अनिसा साहको पनि महिनावारीका बेला विद्यालय जाँदैनथिन् ।

विद्यालयमा स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था भएपछि उनीहरू मात्र होइन, कक्षा ८, ९ र १० का सम्पूर्ण छात्राको पढाइ अब नियमित भएको छ । प्याड पाएपछि महिनावारीकै कारण पढाइबाट वञ्चित हुनुपर्ने बाध्यताको यहाँ अन्त्य भएको छ । विद्यालयमा नेपालकै चर्चित हास्य कलाकार जोगिन्दर पानवाला भनिने शिवशंकर रिजालले दाताको सहयोगबाट स्यानेटरी प्याड प्रदान गरेपछि छात्राहरूको पढाइ नियमित भएको हो । ‘पहिला महिनावारीकै कारण महिनाको ५ दिन पढाइ छुट्थ्यो, कुनैबेला विद्यालयमा पढ्दा पढ्दै घर फर्किनु परेको थियो,’ यादवले भनिन्, ‘विद्यालयमै स्यानेटरी प्याडको व्यवस्था भएपछि हाम्रो पढाई नियमित भएको छ ।’

हजरियाका स्थानीय समेत रहेका कलाकार रिजालले सरस्वती माविमा स्यानेटरी प्याडसँगै १ लाख ११ हजार १ सय ११ रुपैयाँ र जनता आधारभूत विद्यालय प्रिपाभित्तामा ५१ हजार रुपैयाँको अक्षय कोष स्थापना गरी जेहेन्देर तथा गरिब विद्यार्थीलाई बर्सेनि छात्रावृत्ति प्रदान गर्ने घोषणा समेत गरेका छन् । विद्यालयका नाममा जम्मा गरिएको अक्षय कोषको रकमबाट प्राप्त ब्याजले बर्सेनि दुवै विद्यालयमा जेहेन्दार एवं अतिविपन्न एक जना छात्र र एक जना छात्रालाई छात्रावृत्ति प्रदान गरिनेछ । सरस्वती माविका प्रअ भरत महतोले अध्ययन गरेर गएका विद्यार्थीमध्ये कलाकार रिजालले आफू पढेको विद्यालयलाई सम्झिएर गरेको सहयोग प्रशंसनीय रहेको र त्योभन्दा पनि ठूलो प्रशंसाको काम छात्राहरूलाई नियमित पढ्ने व्यवस्था मिलाइदिएकोमा बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७६ ११:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्