रौतहट पुग्यो गण्डकको पानी

शंकर आचार्य

(पर्सा) — गण्डक नहरको इतिहासमै सम्भवतः दोस्रोपटक रौतहटको बंकुल क्षेत्रसम्म पानी पुगेको छ  । नारायणी सिँचाइ व्यवस्थापन डिविजन कार्यालय बहुअरीका सूचना अधिकृत एवम् इन्जिनियर सुरेश साहका अनुसार हाल नहरको १३ नम्बर ब्लकको आधा भागसम्म पानी पुगेको छ  ।

यस कारण रौतहटको बंकुल क्षेत्रका किसान लाभान्वित भएका छन् । ‘झन्डै २ दशकपछि तथा नहरको इतिहासमा सम्भवतः दोस्रोपटक यति धेरै क्षेत्रमा नहरको पानी पुगेको हो,’ उनले भने, ‘यो हाम्रा लागि ठूलो उपलब्धि र प्रतिष्ठाको विषय पनि हो ।’ गत वर्ष पर्सा र बारामा नहरको सफाई गरिएपछि नहरमा पानीको निर्वाध प्रवाह सहज हुन थालेको उनले बताए ।

नहरका कुल १५ ब्लकमध्ये अब १४ र १५ ब्लकसम्म मात्र पानी पुग्न सकेको छैन । ती ब्लकमा लामो समयदेखि सफाई नभएको र नहरकै बीचमा झारपात र रूख समेत उम्रिएकाले त्यसको सफाइ नभएर ती ब्लकमा पानी पुग्न सहज नभएको उनले बताए ।

नहरको भौतिक अवस्था र भारतले दिने पानी समेतको आधारमा कार्यालयले बर्सेनि धान र गहुँ सिजनमा १० नम्बर ब्लकसम्म पानी प्रवाह गर्ने लक्ष्य हुन्छ । त्यसबाहेक ११ देखि १३ नम्बर ब्लकसम्म थोर बहुत पानी पुगे त्यो अतिरिक्त उपलब्धि मानिन्छ । हाल भारत नहरमा ७ सयदेखि ७ सय २५ क्युसेकसम्म पानी दिएको र यतिको पानी यो सिजनका लागि पर्याप्त रहेको उनले बताए ।

भारतमै नहरको संरचना कमजोर रहेकाले धेरै पानी छोड्दा नहर भत्कने सम्भावना रहेको बताउँदै नहरमा सन्तुलन मिलाएर पानी दिइरहेको छ । नेपाल र भारतबीचको गण्डक सम्झौताअनुसार नहरमा भारतले नेपालतर्फ ८ सय ५० क्युसेक पानी छाड्नु पर्ने हो । नवलपरासीको भैंसालोटनस्थित नेपाल भारत सीमामा निर्मित व्यारेजबाट भारतीय पक्षले पानी छोड्ने गर्छ । भारतसँगको सम्झौताअनुसार बर्सेनि धान सिजनका लागि असार १५ र गहुँ सिजनका लागि पुस १० देखि नहरमा पानी आइसक्नु पर्छ ।

सन् १९७५ र ७६ मा दुई चरणमा भारत सरकारले नेपाल सरकारलाई गण्डक नहर हस्तान्तरण गरेको हो । पर्साको जानकीटोलाबाट नेपाल प्रवेश गर्ने र रौतहटको वाग्मतीमा गएर मिसिने नहरलाई पूर्वी नहर भनिन्छ ।

८१ किमि लामो यो नहरले पर्सा, बारा र रौतहटको ३१ हजार ४ सय हेक्टर जग्गालाई सिंचित गर्ने लक्ष्य थियो । तर बर्सेनि कुनै न कुनै प्राविधिक समस्या देखाउँदै भारतबाटै पर्याप्त पानी नछोडिने भएकाले पर्सा र बाराका पूर्वी भेगसम्म मात्र पानी पुग्छ । रौतहटमा पानी पुग्दैन । रौतहटसम्म पानी लग्न हाल बारामा जमुनी सिँचाइ आयोजना निर्माणाधीन छ । जसबाट गण्डक नहरमा पानी झारिनेछ ।

प्रकाशित : आश्विन ९, २०७६ १०:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अन्त:शुल्क स्टिकर हिनामिना : उद्योग सञ्चालक दाजुभाइलाई ३२ करोड जरिवाना

शंकर आचार्य

पर्सा — अन्तःशुल्क स्टिकर हिनामिना गरेको कसुरमा आन्तरिक राजस्व कार्यालय वीरगन्जले पर्साको उदयपुर डिस्टिलरी प्रालिका सञ्चालक ओमप्रकाश कलवार र जयश्री धौलागिरी डिस्टिलरीका सञ्चालक शम्भुशरण प्रसाद कलवारलाई जरिवाना गरेको छ ।


कार्यालयले ओमप्रकाशलाई २६ करोड १५ लाख ७० हजार ३ सय ४७ र शम्भुशरणलाई ५ करोड ४७ लाख ५९ हजार ७ सय ३३ रुपैयाँ जरिवाना तोकेको हो।

प्रमुख राजस्व अनुसन्धान अधिकृत गोपीकृष्ण कोइरालाको इजलासले तोकिएको जरिवाना रकम बुझाउन नसके दुवैलाई ७/७ वर्ष कैद सजाय निर्धारण गरेको छ। कोइरालाको इजलासले दुई साताअघि उनीहरूसँग क्रमशः २६ करोड १६ लाख ७९ हजार ८ सय ४७ रुपैयाँ र ५ करोड ४८ लाख २९ हजार २ सय ८५ रुपैयाँ धरौटी मागेको थियो। धरौटी रकम बुझाउन नसकेपछि उनीहरू वीरगन्ज कारागारमा थुनामा बसेका थिए।

आन्तरिक राजस्व कार्यालयले जेठयता दुवै मदिरा उद्योगका सबै कागजात जफत गरी छानबिन गरिरहेको थियो। यी उद्योग आन्तरिक राजस्व कार्यालय वीरगन्जअन्तर्गत दर्ता छन्।

उदयपुर डिस्टिलरीले कार्यालयबाट खरिद गरी लगेका अन्तःशुल्क स्टिकरमध्ये नियमानुसार मदिरा उत्पादनमा खर्च जनाएको पनि नदेखिएको र स्थलगत रूपमा गरिएको भौतिक परीक्षण गणनामा मौज्दात पनि नदेखिएको पाइएको थियो। आव ०७१/७२ देखि ०७५/७६ सम्म ३६ लाख ६९ हजार ७ सय ४२ थान स्टिकर हिनामिना गरिएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

जयश्री धौलागिरी डिस्टिलरीले आव ०७४/७५ र ०७५/७६ सम्म खरिद गरी लगेका अन्तःशुल्क स्टिकरमध्ये ७ लाख ४५ हजार ६ सय १५ थान स्टिकर हिनामिना गरेको पुष्टि भएको छ।

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७६ २१:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्