गाउँ एक, देश दुई

दशगजाले दुई देशको सीमा विभाजन गरे पनि गाउँलेको मन भने कहिल्यै बाँडिएको छैन । मर्दापर्दा सबै एकजुट हुन्छन् । भारत सरकारले राहत बाँड्दा भने नेपालीहरू निराश हुन्छन् ।
शंकर आचार्य

(धोबियाटोला, पर्सा) — गाउँमा प्रवेश गर्दा लाग्छ यो ठाउँ पनि नेपालकै दूरदराजको एउटा गाउँ हो । तर, केही बेर गाउँ डुल्दा जो कोही पनि अचम्मित हुन्छन् । हाल पकाहामैनपुर गाउँपालिका वडा नं ४ मा पर्ने धोबियाटोला गाउँ त एउटै छ तर गाउँ भने दुई देशमा विभाजित छ । झट्ट हेर्दा कुन घर भारत र कुन घर नेपालमा पर्छ, छुट्याउन सकिँदैन । 

ZenTravel

Meroghar

परापूर्वकालदेखि नै नेपाल र भारतमा विभाजित छ यो गाउँ । गाउँमा झन्डै ९५ घरधुरी छन् । तीमध्ये डेढ दर्जन घरधुरी भारतीय क्षेत्रमा छन् । दसगजालाई स्थानीयले परापूर्वकालदेखि नै बाटाका रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन् । सीमास्तम्भहरू भारतीयका घरआँगनमै छन् ।

नेपाल र भारत दुवैमा रहेको यो गाउँमा मुस्लिम, यादव, लोहार, चमार जातिको बसोबास छ । दुवैतिरका भाषा, संस्कृति, रहनसहन, बोलाइ, लवाइ र खुवाइ पनि समान भएकाले स्थानीयको राष्ट्रियता छुट्याउन गाह्रो पर्छ । सोध्दा मात्र गाउँले आफैंले आफू कुन देशको नागरिक हो भनी बताउँछन् ।

खेतीपातीमा निर्भर यहाँका अधिकांश घरधुरी गरिबीको रेखामुनि छन् । दसगजाले दुई देशको सीमा विभाजित गरे पनि गाउँलेको मनमा भने कहिल्यै त्यस्तो फाटो नआएको बताउँछन् । ‘हामीबीच कहिल्यै कुनै न त विवाद भयो, न मनोमालिन्य नै भयो, हामीले बनाएर राखेको भाइचारा उदाहरणीय छ,’ स्थानीय ५५ वर्षीय नेपाली नागरिक गाजी मिया भन्छन्, ‘मर्दापर्दा दुवै तर्फकाले एकअर्कालाई सक्दो सहयोग गर्ने गरेका छौं ।’

अर्का नेपाली महम्मद मुराद सीमामा बसेकाले आफूहरू अभाव खेप्न बाध्य भएको बताउँछन् । बर्खायाममा भारतीय गण्डक नहरका कारण यो गाउँमा वर्षका करिब तीन महिना कष्टकर हुने गरेको उनले बताए ।

नेपालतर्फ रहेको एउटा प्राथमिक विद्यालय पनि बर्खा र बाढीका कारण प्रभावित हुने गरेको छ । यस वर्ष गाउँपालिकाले ढलान सडक बनाउन खोज्दा भारतीय प्रशासनले दसगजामा परेको भन्दै रोक लगाएपछि आफूहरू पक्की सडकको सुविधाबाट वञ्चित हुनु परेको उनले गुनासो गरे ।

भारतीय नागरिक कमरुद्दिन मिया आफूहरूलाई पनि नेपाली नागरिकले बिहेबारीदेखि लिएर सबै खाले सुख र दु:खमा सक्दो सहयोग गरेको बताउँछन् । ‘हामीले आपसमा कहिल्यै पनि एकअर्काका देशको खिल्ली उडाउने र आफ्नो देशको धाक लगाउने काम गरेका छैनौं,’ उनले थपे । दुवै देशमा रहेको यो गाउँमा एकअर्कालाई चेलीबेटी दिने परम्परा छ । अहिले गाउँकै मूल समस्या डुबान रहेको उनले बताए । डुबानका कारण दुवै देशका बासिन्दा उत्तिकै पीडित रहेको उनको भनाइ छ । ‘डुबानको समस्या समाधान भइदिए हाम्रो पीडा सदाका लागि अन्त्य हुने थियो,’ उनले भने, ‘पुर्खाको गाउँ, खेतीपाती भएको ठाउँ चटक्कै छोडेर कहाँ जान सकिन्छ ।’

राज्यले दिने गरेको रासन सुविधाका हकमा भने नेपालीभन्दा भारतीय भाग्यमानी छन् । भारतीयले आफ्नो सरकारले दिएको राहतको चामल र गहु ५—५ रुपैयाँमा पाउँछन् । नेपालीले भने भारतीय छिमेकीले पाएको सुविधा हेरेर मात्र बस्नु परेको छ । नेपालीले आफ्नो राज्यबाट त्यस्तो सुविधा पाएका छैनन् । नगद तिरेरै खरिद गर्नु पर्दा भारतीयको तुलनामा तिनै सामान चारदेखि छ गुनासम्म बढी मोलमा किन्नुपर्ने बाध्यता छ ।

प्रकाशित : आश्विन २, २०७६ १०:११
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

घर–जग्गाको लगत संकलन

शंकर आचार्य

पर्सा — व्यापारिक मार्ग विस्तार योजना वीरगन्ज–पथलैया सडक कार्यालयले वीरगन्ज–पथलैया सडकको दुवैतर्फ घर र जग्गाको लगत लिन सुरु गरेको छ । 

वीरगन्ज महानगरको मुख्य सडक विस्तारको जिम्मेवारी पाएको यो कार्यालयले जिल्ला प्रशासन पर्सा, सम्बन्धित वडा कार्यालय तथा वीरगन्ज महानगरपालिकाको कार्यालयसँग समेत समन्वय गरिरहेको कार्यालयका सूचना अधिकृत इन्जिनियर अशोक यादवले बताए । यस काममा नापी र मालपोत कार्यालयको पनि सहयोग लिइनेछ । त्रिभुवन राजपथको दायाँबाट रहेका घरको लागत संकलन भएपछि मार्किङ गरिनेछ ।

यसअघि कार्यालयले छठ पर्वसम्म राजपथको दायाँबायाँ आफ्ना घरटहरा लगायतका संरचना हटाउन सार्वजनिक सूचना जारी गरिसकेको छ । यादवले छठ पर्वसम्म सम्बन्धित घर जग्गा धनीले सडकको २५ मिटर दायाँबायाँआफ्ना संरचना नहटाएपछि कार्यालय आफैले छठपर्वको भोलिपल्टदेखि त्यस्ता संरचना भत्काउन थाल्ने बताए ।

बाराको जितपुर र परवानीपुर बजारमा सडक बिस्तार गरिएकै शैलीमा वीरगन्जमा पनि सडक बिस्तार गरिने इन्जिनियर यादवले बताए । त्यहाँ स्थानीयले सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा दायर गरेकोमा सर्वोच्चले सडक छेउका घर धनीको घरको लागत खडा गरेर निर्माणलाई जारी राख्ने आदेश दिएपछि सडक बिस्तारको काम निरन्तर चलेको उनले बताए । भविष्यमा सर्वोच्चले घरको हकमा क्षतिपुर्ति दिने आदेश पनि दिनसक्ने भएकाले यसरी लगत राख्नु उचित भएको उनले बताए ।

वीरगन्ज–पथलैया व्यापारिक मार्ग तथा परवानीपुर गण्डक सडक निर्माणको क्रममा राजमार्गको दायाँ–बायाँ २५–२५ मिटर सडक यसअघि नै बिस्तार भइसकेको छ । हाल त्यस सडक खण्डमा क्रमश ः ६ तथा ४ लेन सडक निर्माणाधीन छन् ।

हाल, आर्थिक नियमावलीमा भएको परिवर्तनअनुसार कुनै पनि ठेक्का लगाउनुअघि साइटको अवरोध हटाएर मात्र ठेक्का लगाउनुपर्ने हुन्छ । त्यस कारण वीरगन्जको हकमा पनि सडकको दुवैतर्फका २५/२५ मिटरमापर्ने घर भत्काएर मात्र सडक बिस्तारकोठेक्का लगाइनेछ ।

यसअघि सडक विभागबाट खटिएका कर्मचारीले करिब डेढ महिनाअघि वीरगन्ज महानगरको मुख्य सडकको दायाँबायाँ चिह्न लगाएका थिए । त्यति बेला कार्यालयले आफ्नो कार्यक्षेत्र अन्तर्गतका दुई राजमार्गको दायाँबायाँ सडक २५/२५ मिटर बिस्तार गर्ने १५ दिने सूचना यसअघि प्रकाशित गरेको थियो । त्यसअनुरूप वीरगन्जमा पर्ने त्रिभुवन राजपथको गण्डकदेखि वीरगन्ज भन्सारसम्मको राजमार्गको दुवैतर्फ चिह्न लगाएको थियो ।

५ वर्षअघि सडक बिस्तारको चर्चा चलेसँगै घरधनीहरूले सडक बिस्तार रोक्न संघर्ष समेत गरेका थिए । हाल पनि घरधनीले संघर्ष समिति गठन गरेका छन् । वीरगन्ज महानगरपालिकाको नगरसभाले गत वर्ष महानगरको मुख्य सडक १५/१५ मिटर बिस्तारका लागि नेपाल सरकारलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरेको थियो । वीरगन्ज महानगरका मेयर विजयकुमार सरावगीले यस अघि नै कुनै पनि हालतमा सडक विभागको सूचना र आदेश कार्यान्वयन नगरिने बताइसकेका छन् ।

कांग्रेस पर्साले पनि महानगरको मुख्य बजार क्षेत्रमा सडक बिस्तारको योजना स्वीकार्य नहुने र आवश्यक परे बजारका घर तथा जग्गा धनीहरूसँग संघर्ष गर्न तयार रहेको घोषणा गरिसकेको छ । मुख्य सडक बाहेकका अन्य महानगरबासीमध्ये अधिकांश सडक बिस्तारको पक्षमा रहँदैआएका छन् ।

त्रिभुवन राजपथ पथलैया, सिमरा, जितपुर, परवानीपुर हुँदै गण्डक, पावरहाउस चोक भएर महानगरभित्र प्रवेश गर्छ । हाल महानगरको मुख्य सडकका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको यो राजपथ घण्टाघर, माइस्थान चोक, आदर्शनगर चोक, अलखिया चोक, छपकैया हुँदै रक्सौल सीमामा पुगेर अन्त्य भएको छ ।

पावरहाउस चोकदेखि घण्टाघरसम्म त्रिभुवन राजपथको समानान्तर पश्चिमतर्फ महानगरपालिकाको कार्यालय अर्को २ लेन सडक निर्माण गरेको छ । तर घण्टाघरदेखि दक्षिणतर्फ त्रिभुवन राजपथ भने अझै पनि २ लेनमै सीमित छ ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ १०:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×