अस्तव्यस्त अञ्चल अस्पताल

कान्तिपुर संवाददाता

(जनकपुर) — जनकपुर अञ्चल अस्पताललाई प्रदेश सरकारले प्रादेशिक बनाउने प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । प्रदेशको सुविधासम्पन्न अस्पताल बनाउन बजेट खर्चिएको अस्पतालको प्रयोगशाला (ल्याब) मा लापरवाही बढेको छ । रगत परीक्षण नै नगरी बिरामीलाई रिपोर्ट दिएको भेटिएको छ । 

एउटै समयमा एउटै रगत र पिसाब स्याम्पलको दुई फरक रिपोर्टसमेत अञ्चल अस्पतालले दिएको खुलेको छ । जनकपुरका संजय साहले अस्पतालको ल्याबमा पिसाब परीक्षणको दुई फरक रिपोर्ट पाएको बताए ।

‘स्याम्पल दिएको केही बेरमा रिपोर्ट लिन जाँदा रिपार्ट नभेटिएपछि स्वास्थ्यकर्मीले आफ्नै मनले अर्को रिपोर्ट बनाएर दिए,’ साहले भने, ‘ल्याबभित्रै गएर आफूले खोज्दा फाइलमा जाँच भएको अर्कै रिपोर्ट भेटियो ।’ यसअघि अञ्चल अस्पतालमा उपचार गराउन आएकी जनकपुरकी खुस्वु मिस्रको रगत परीक्षणको रिपोर्ट फरक दिइएको थियो ।

अञ्चल अस्पतालको रिपोर्टमा अप्रेसनका लागि रगत कम भएको देखाइयो भने ल्याबको रिपोर्टमा रगतको अवस्था ठीक भएको रिपोर्ट आयो । यस्ता फरक रिपोर्ट ल्याबले दिएको भए पनि अस्पतालले सुधार नगरेको स्थानीय कृष्ण यादबले बताए ।

अञ्चल अस्पतालको ल्याबमा सिकारु विद्यार्थीले भरिएको हुन्छ । ल्याबमा आएका सेवाग्राहीभन्दा सिकारु विद्यार्थीको भिड हुन्छ । तर, यहाँ कार्यरत स्वास्थ्यकर्मी हुँदैन । प्रयोगशालको परिक्षण रिपोर्टमा विद्यार्थीले नै स्वास्थ्यकर्मीको नक्कली हस्ताक्षर गरिरहेका हुन्छन् । संवेदनशिल प्रयोगशालामा व्यापक लपारवाही हुँदा अञ्चल अस्पतालको विश्वसनियतामाथि प्रश्न उठन थालेको छ । यहाँ कार्यरत कतिपय ल्याबका कर्मचारी अस्पतालको डयुटी छोडेर आफ्नो निजी ल्याबमा बस्ने गरेका छन् ।

डाक्टरको अटेरी
जनकपुर अञ्चल अस्पतालको ओपिडी अर्थो विभाग शुक्रबार १२ बजे सुनसान थियो । बिरामी ओपीडी कक्षअगाडि डाक्टरको प्रतीक्षारत थिए । अर्थो ओपीडी कक्ष हेर्ने जिम्मा डा. राजीवकुमार झा र डा. मनोज गुप्ताको थियो । दुवै जना डाक्टर अञ्चल अस्पतालमा हाजिरी गरेर थोरै बिरामी जाँचेर निजी क्लिनिकतिर हानिएका थिए ।

ओपीडीका पुर्जा लिएर आएका बिरामी डाक्टर खोज्न थालेपछि कार्यालय सहयोगी रामकिशोर पण्डितले बिरामीलाई अस्पतालअगाडिकै वेलफेयर फार्मेसीमा डा. झासँग भेट्न पठाए । खुट्टा मर्किएका जनकपुर उपमहानगरपालिका–४ का ५० वर्षीय साधुलाल मण्डलको उपचारका लागि अञ्चल अस्पतलकै पुर्जा लिएर छोरी आरती मण्डल डा. झालाई उनको निजी क्लिनिक वेलफेयरमा पुगे । क्लिनिकबाटै डा. झाको परामर्शअनुसार अञ्चल अस्पतालमा उनको उपचार सुरु भयो ।

जनकपुरकी ४५ वर्षीया बचिया देवी पनि अञ्चल अस्पतालको पुर्जा लिएर डा.झालाई उनको क्लिनिकमै भेटेर उपचार गराए । अर्थोका अर्का डा. गुप्ता पनि निजी क्लिनिकमा गएको कार्यालय सहयोगी पण्डितले बताए । डा.गुप्ता अस्पतालमा हाजरी गरी पेठिया बजार जाने बाटोमा रहेको क्लिनिकमा व्यस्त थिए । अर्थो विभाग उदाहरण हुन् । अञ्चल अस्पतालको नयाँ भवनको पहिलो तल्लामा शुक्रबार साढे १२ बजेपछि ओपीडीको सबै विभागमा कार्यालय सहयोगी मात्रै भेटिए ।

डाक्टरहरू सबै निजी क्लिनिकमा बिरामी जाँचिरहेका थिए । अञ्चल अस्पतालमा शुक्रबार १० विभागको ओपीडीमा २७ डाक्टर खटिएका थिए । अधिकांश डाक्टर दिउसो निजी क्लिनिकमा बिरामी जाँच्दै थिए । ‘अस्पतालको कमीकमजोरीका कारण बिरामी अस्पतालमा डाक्टर भेट्नै पाउँदैनन्,’ ओपीडीका एक कार्यालय सहयोगीले भने, ‘अस्पतालमा सस्तो उपचार गराउन आएका गरिब बिरामी डाक्टरकै कारण निजी क्लिनिकमा महँगो शुल्क बुझाउन बाध्य छन् ।’

ओपीडीका डाक्टर बिहान ९ बजेदेखि २ बजेसम्म अस्पताल बस्नुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्था रहेको ओपीडी इन्चार्ज डा.बाबुसाहेब यादवले बताए । ‘ओपीडी समयमा डाक्टर अस्पतालबाहिर जान पाउँदैनन्,’ इन्चार्ज यादवले भने, ‘भोक लागेको खण्डमा कार्यकक्षमै डाक्टरले चिया वा खाजा खान सक्ने व्यवस्था छ । १० बजे अस्पताल आएका डाक्टर १२ नबज्दै खाना खाने ब्रेक लिएर बाहिर जाने गरेको छन् ।’

अञ्चल अस्पतालमा खान खाने ब्रेकको व्यवस्था भने नगरिएको यादवले बताए । तर, निजी क्लिनकमा भेटिएका अर्थो विभागका डा. झाले आफू लन्च ब्रेकको समय सदुपयोग गरेको बताए । अस्पतालमा १ घण्टाको लन्च ब्रेकमा क्लिनिकमा काम गरेको उनले सुनाए । अस्पतालमा दिउसो १२ बजेदेखि २ बजेसम्म बिरामीको चाप हुन्छ । तर यो समय अञ्चल अस्पताल ओपीडीका डाक्टर निजी क्लिनिकमा दिने गरेको छ । अस्पतालमा बिरामीको चाप भएका बेला डाक्टर जबर्जस्ती ब्रेक लिने गरेको मेडिकल सुपरिडेन्टेड (मेसु) डा.नागेन्द्रप्रसाद यादवले बताए । ‘कडाइ गर्दा डाक्टर काम छोड्ने चेतावनी दिन्छन्,’ मेसु यादवले भने, ‘अस्पतालमा जनशक्ति कम छन् । यही डाक्टरबाट काम गराउनु छ । विकल्प नहुँदा कडाइ गर्न सकिएको छैन ।’

अस्पतालको भौतिक संरचना व्यवस्थित हुँदै गए पनि जनशक्ति अभावमा सेवा प्रभावकारी बनाउन कठिन भएको यादवले बताए । ‘समायोजनमा परेका कर्मचारी आउन नमान्दा समस्या भएको छ,’ डा.यादवले भने, ‘सम्बन्धित निकायमा जनशक्तिका लागि पटकपटक पत्रचार गरेका छौ । पहल हुनसकेको छैन ।’

आकस्मिकमा दिनदिनै भीड बढ्दा जनशक्ति अभावमा सिकिस्त बिरामी रेफर गर्नुको विकल्प नरहेको स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् । १७ बेड रहेको आकस्मिक कक्षमा दैनिक १ सयभन्दा बढी बिरामी आउँछन् । साँझको समयमा आकस्मिक कक्षमा बिरामी राख्ने ठाउँ नै हुँदैन ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पदाधिकारीकै मिलेमतोमा काटिँदै रूख

पर्वत पोर्तेल

(काँकडभिट्टा) — मेचीनगरको बाँसबारी सामुदायिक वनका अध्यक्ष शम्भु राजवंशीसहित समितिका २२ पदाधिकारी गत वर्ष असार २४ मा पक्राउ परे । सामुदायिक वनसँगै रहेको लोकनाथ दाहालको निजी आवादी रूख काटेको उनीहरूमाथि आरोप थियो ।

समितिले निर्णय गरेरै १५ थान टुना अर्थात् ८८.९२ क्युफिट काठ काटिएको थियो ।

त्यही वर्षको मंसिर १३ मा अदालतले आरोपी २२ जनालाई नै जनही एक/एक हजार धरौटी मागेर छाडेको थियो । गत साउन ४ मा झापा बुद्धशान्ति–५ को पाँचपोखरी सामुदायिक वन समितिका अध्यक्ष प्रदीप धिमालसहित २१ जना पक्राउ परे ।

अवैधानिक ढंगबाट सखुवा जातको रूख कटान गरेको भन्ने सूचनाका आधारमा डिभिजन वन कार्यालयको टोलीले उनीहरूलाई पक्राउ गरेको थियो । अध्यक्ष धिमाललाई त २१ दिनसम्म वनले हिरासतमै राखेर अनुसन्धान गरेको थियो ।

‘बिना इजाजत काठ, लकडी हटाएको’ शीर्षकमा उनीहरूलाई वनले आदालतमा मुद्दा दायर गरेको थियो । डिभिजन वन कार्यालयका प्रमुख डीएफओ विष्णु घिमिरेका अनुसार अनुमतिभन्दा २६ थान बढी सखुवा जातका गोलिया काटेको पुष्टि भएको थियो । गोलिया चिरान गर्दा ३ सय ७८ क्युबिक काठ निस्किन्छ । वन पदाधिकारीले ‘रूख लडेको’ भनी निर्णय नै गरी रूख काटेको अनुसन्धानवाट पुष्टि भएको पाइएको घिमिरेले बताए ।

‘वनलाई जानकारीबेगरै रूख काटेर बिक्री गर्ने काठमा मिसाइएको भेटियो,’ उनले भने, ‘त्यही भएर उनीहरू कारबाहीका भागीदार भए ।’ खासमा लडेका, पुराना रूख काट्न वन कार्यालयको इजाजत लिनुपर्ने कानुनी प्रावधान छ । वनले असार, साउन, भदौ र असोज चार महिना कुनै पनि रूख काट्ने अनुमति दिदैन । त्यही समयमा उनीहरूले रूख काटेको देखिन्छ ।

डिभिजन वन कार्यालय झापाले तोकेको संख्याभन्दा बढी टाँचाविहीन रूखका गोलिया शुक्रबार फेला परेपछि वन कार्यालयले काठ कब्जामा लिएर अनुसन्धान थालेको छ । कार्यसमितिको मिलेमतोमै अनुमतिभन्दा बढी रूख कटान गरिएको हुन सक्ने आशंका वन कार्यालयको छ ।
सहायक वन अधिकृत नथुनीप्रसाद यादवको संयोजकत्वको समितिले घटनाको अनुसन्धान गरेको थियो । अनुसन्धान प्रतिवेदनका आधारमा वन समितिकै मिलेमतोमा काठ काटिएको पाइएको हो । वनको दोस्रो घाटगद्दीमा टाँचा नलगाई राखिएको अवस्थाका गोलिया भेटिनु नै शंकास्पद रहेको अनुसन्धान अधिकृत यादवले जनाए । गत भदौ १० मा अदालतले सबै आरोपीलाई ८ लाख ४० हजार धरौटी मागेर छाडेको छ । अदालतले बरामद काठ लिलामी गर्नसमेत आदेश गरेको छ । उनीहरू छुटेकी दिन वन कार्यालयमा एउटा गोप्यसूचना आयो ।

सुराकीले दक्षिण झापाको जलथलस्थित मायालु सामुदायिक वन क्षेत्रमा ट्याक्टरमा गोलिया लोड भइरहेको जानकारी गराएपछि वनको टोली तत्काल त्यहाँ पुग्यो । नभन्दै सखुवाको गोलिया धमाधम लोड भइरहेको थियो । वन टोलीले काठ तस्करीमा संलग्न ८ जनालाई पक्राउ गर्यो । १५ थान गोलिया र ट्याक्टर बरामद गरेर ल्यायो ।

डीएफओ घिमिरेले भने, ‘अनुमतिबेगर रूख काटेर काठ तस्करी भइरहेको पाएकाले संलग्न सबैलाई ल्याइयो ।’ ८ जना आरोपीलाई वनले हिरासतमा राखेर अनुसन्धान गरिरहेको छ । वन कार्यालयका अनुसार सामुदायिक वनका पदाधिकारीको मिलेमतोबेगर काठ तस्करीको साहस कसैले गर्न सक्दैन । डीएफओ घिमिरे भन्छन्, ‘यो घटनामा पनि पदाधिकारीको मिलेमतोको गन्ध हामीले पाएका छौं ।’

झापाका सामुदायिक वनमा पदाधिकारीकै मिलेमतोमा काठ तस्करी हुने गरेका उदाहरण हुन् यी । विभिन्न बहानामा रूख काट्ने र बेच्ने काममा उनीहरूको संलग्नता देखिएको हो । झापामा ५४ सामुदायिक वनहरू छन् । अधिकांशमा पदाधिकारीकै मिलेमतोमा तस्करी हुँदै आएको छ । तर, कतिपय घटनाबाहिर आएका छैनन् ।

कार्यालयका अनुसार यो वर्ष मात्रै १३ वटा मुद्दा अदालतमा दायर भएका छन् । जसमा २८ जनालाई मुद्दा चलाइएको छ । ४ सय ७.९७ क्युफिट काठ बरामद गरिएको थियो । झापामा वन क्षेत्र बर्सेनि घट्दो छ । हाल १८ हजार ६५ हेक्टरमा मात्रै वन छ ।

अवैधानिक रूपमा रूख कटान गरिएको प्रमाणित भए वन ऐन २०४९, नियमावली २०५१ बमोजिम कारबाही हुनेछ । आरोपीलाई बिगो दाबीसहित अदालतमा मुद्दादर्ता हुनेछ । संलग्नहरू दोषी ठहरिए बिगोभन्दा दोब्बर जरिवाना र थुनासमेत हुन सक्ने कानुनी प्रावधान छ ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्