विदेश छाडेर राँगा व्यापार

प्रत्येक हाटबजारमा ३० लाख मूल्य बराबरका २ सयदेखि ५ सयसम्म राँगाको कारोबार हुन्छ ।
रवीन्द्र उप्रेती

(महोत्तरी) — कृषि क्षेत्रमा गोरुको उपयोगिता कम भएसँगै यसको कारोबार घटदै गएका बेला राँगा व्यापार भने तराई–मधेसमा उच्च भएको छ । राँगाको माग बढेपछि यसको व्यावसायिक कारोबार सिरहादेखि रौतहटसम्म विस्तार भएको छ ।

महोत्तरीको गौशाला बजारस्थित बिहीबारे हाटमा राँगा किनबेच गर्दै व्यापारी । तस्बिर : रवीन्द्र/कान्तिपुर

चौपाया ठेकेदारका अनुसार हाट लागेको दिन महोत्तरीको गौशालाबाट ३० लाख रुपैयाँसम्मको राँगा कारोबार हुन्छ । राँगा व्यापारबाट मुनाफा पनि राम्रो हुन थालेपछि यसतर्फ अहिले युवा व्यवसायीको आकर्षण बढदो छ । राम्रो कमाई देखेर वैदेशिक रोजगारमा जाने सोच बनाएका दर्जनभन्दा बढी युवा यही व्यापारमा रमाएका छन् । ‘एउटा राँगाबाट १५ सयदेखि २ हजारसम्म फाइदा हुन्छ,’ गौशाला–९ भरतपुरका व्यापारी दीपक श्रेष्ठले भने, ‘गाउँघरमै काम र दाम पाइयो भने विदेश जाने कसलाई रहर हन्छ ?’

२५ वर्षीय श्रेष्ठ रोजगारिका लागि साउदीअरब गएका थिए । त्यहाँ ३ वर्ष बिताए । फर्किएपछि ४ जना साथी मिलेर राँगा व्यापार सुरु गरे । उनीहरूको ‘टिम’ पूर्व सिरहादेखि पश्चिम रौतहटसम्मका गाउँ पुगेर राँगा संकलन गर्छन् । महोत्तरीको गौशाला, सर्लाहीको बयलवास र धनुषाको सखुवाबजारको चौपाया हाटमा खरिद–बिक्री गर्छन् । बजार पुर्‍याएका राँगा पहाडतिरबाट झरेका व्यापारीले राम्रो मुनाफा दिएर खरिद गर्छन् । माग बढन थालेपछि महोत्तरीमा राँगा अपुग भएको छ । बिहीबारे हाटलाई लक्षित गरी श्रेष्ठले सिरहाको ग्रामीण भेगबाट १८ राँगा खरिद गरेका थिए । ‘खाडी मुलुकको कमाई यतै हुन थालेपछि अब विदेश जानुपर्ने आवश्यकता छैन,’ उनले भने ।

गौशालाको बिहीबारे हाटमा राँगा खरिद–बिक्री गर्ने बर्दिवास १२ विजलपुराका ३२ वर्षीय बारिक राइन पनि यसअघि मलेसिया गएका थिए । त्यहाँ ६ वर्ष गाडी चलाए । गतवर्ष घर फर्केपछि साथीभाइका कुरा सुनेर राँगा व्यापारमा हात हाले । त्यहाँदेखि उनले पछाडि फर्केर हेर्नु परेको छैन ।‘जहिलेदेखि यो व्यापारमा हातहालें त्यहाँ (मलेसिया) भन्दा राम्रो कमाई यही हुन थाल्यो,’ राइनले भने ।

गौशाला नगरपालिका ८ बेलगाछीका अर्का चौपाया व्यापारी ३५ वर्षे विनोद झाका अनुसार गौशालमा राँगा खरिद गर्न काठमाडौंतिरका व्यापारी आउँछन् । आफू आउन नसक्नेले यतैका कारोबारीलाई पारिश्रमिक दिएर राखेका छन् । काठमाडौंबाट फोन आए बमोजिम उनीहरूले यहाँबाट राँगाभैसी किनेर पठाउँछन् ।

गौशाला बजारका चौपाया ठेकेदार इजारुलका अनुसार गोरु कारोबारको मन्दीले सुनसान बनेको चौपाया बजारमा फस्टाउँदो राँगा व्यापारले रौनक फर्काएको छ । प्रत्येक हाटको दिन ३० लाख मूल्यबराबरका २ सयदेखि ५ सय राँगाभैंसी किनबेच हुन्छ । व्यापारीकाअनुसार फस्टाउँदो रागा व्यापारका कारण नै गौशालाको चौपाया बजार (खसीबाहेक) को ठेक्का पनि बढेको छ ।

गत आवमा ५४ लाखमा लागेको चौपाया बजारको ठेक्का बढाबढमा १७ लाखबाट बढेर चालु आव (०७६/७७) का लागि ७१ लाखमा सकार भएको छ । गौशाल बजारमा भने माईस्थान–गौशाला–समसी सडक कालोपत्रे भएपछि आवागमन सहज हुदा राँगा कारोबार बढेको कारोबारीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०९:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्यान कार्ड लिने बढे

कान्तिपुर संवाददाता

विराटनगर — व्यक्तिगत स्थायी लेखा नम्बर (प्यान) कार्ड पाएपछि सुनसरीको दुहवी–१० की ४५ वर्षीया चुल्हेन देवी थरुनी निकै खुसी भइन् । स्थानीय एक प्लाइउड कारखानाकी श्रमिक उनी विराटनगरस्थित आन्तरिक राजस्व कार्यालयबाट कार्ड बनाएकी हुन् ।

‘यो बेगर तलब नपाइने हुनाले बनाएकी हुँ,’ उनले भनिन्, ‘देशभरिमा जहाँबाट पनि बनाउन मिल्ने हुनाले नजिक भएर यो कार्यालय आएकी हुँ ।’

एक निजी विद्यालयका खेलकुद प्रशिक्षक विराटनगर–१३ का २३ वर्षीय मुकेश यादवले पनि प्यान कार्ड पाएपछि राहत महसुस गरे । ‘यो त आर्थिक परिचय कार्ड झैं हो,’ उनले भने, ‘दैनिक जीवनमा नागरिकता जतिकै अनिवार्य पनि भइसकेको छ ।’

सरोकारवाला निकायले ज्याला पारिश्रमिक भुक्तानी गर्दा र १ हजार रुपैयाँभन्दा बढीको खर्च गर्दा वा लेख्दा २०७६ देखि अनिवार्य लेखा नम्बर चाहिने प्रावधान सरकारले लागू गरेको छ । औपचारिक अर्थतन्त्रमा प्रवेश गर्न सरकारले ‘सबैका लागि प्यान नीति’ ल्याएको हो । मोरङबाट यो वर्षको साउनदेखि १३ भदौंसम्मको डेढ महिनाकै अवधिमा १९ हजार ८ सयले प्यान कार्ड लिएको उक्त कार्यालयले जनाएको छ ।

आयकर ऐन २०५८ को दफा २१ को उपदफा १ को खण्ड (घ १) अनुसार स्थायी लेखा नम्बर नभएका कर्मचारी तथा कामदारलाई वितरण गरेको पारिश्रमिक तथा ज्याला खर्च कट्टा गर्न नपाउने व्यवस्था छ । यो प्रावधानले गर्दा उद्योगप्रतिष्ठानले आफ्नामा कार्यरतलाई स्थायी लेखा नम्बर अनिवार्य लिन पठाइरहेको छ । केही संस्थाहरूले भने प्यानका लागि कर्मचारीको परिचय खुल्ने कागजातसहित एक मुष्ठ फाइल उक्त कार्यालयमा पठाएको देखिन्छ ।
दिनहुँ पाँच सयले प्यानका लागि आवेदन फाराम भरिरहेको उक्त कार्यालयका प्रमुख दिलिपकुमार गौतमले बताए । उनले भने, ‘आवश्यकता अनुरुप सेवाग्राहीले वर्षभरि जहिल्यै र जहाँबाट पनि प्यान लिन पाउँछन् ।’

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०९:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्