इनार र गाउँलेको दोस्ती

शंकर आचार्य

पर्सा — मधेसमा २० वर्ष अघिसम्म इनारकै पानी खाइन्थ्यो । गाउँ–टोल सबैतिर इनार । डोरीले पानी तानेर इनारमा नुहाउने र कपडा धुनेको ताँती हुन्थ्यो । जमाना बदलयो । सँगसँगै पानीको पाइप भान्सा र बाथरुमसम्मै पुग्यो । धेरै इनार सुके । बचेका संरक्षण अभावमा मासिए ।

ZenTravel

तर, पर्साको पटेर्वासुगौली ४ दापमा रहेको इनारसँग भने गाउँलेको गज्जबको दोस्ती छ । गुदर बाबा मन्दिरनजिकको त्यो इनार गाउँलेको श्रद्धा र विश्वासले रमणीय स्थल बनेको छ ।

गाउँलेले मन्दिर परिसर बाहिर सडकसँग जोडिएको यो इनारलाई छानो हालेर सफा–सुग्घर राखेका छन् । विगतमा काठको घेराबेरा रहेको इनारलाई स्थानीयले तीन दशकअघि पक्की पर्खाल लगाए । अझै पनि गाउँको अधिकांश घरधुरीले दैनिक यो इनारबाट पानी लगेर बिहान घरमा पुजाअर्चना गर्ने तथा खाना पकाउन पानी प्रयोग गर्छन् । परम्परागत शैलीको यो इनार करिब ५० फिट गहिरो छ ।

७६ वर्षीय सुभन राउत थारू गाउँघरमा हुने यज्ञ, हवन, वैवाहिक समारोहमा मात्र नभई दैनिक घरमा गरिने पूजाअर्चना तथा खाना पकाउन तथा पिउनका लागि समेत यसै इनारको पानी अधिकांश गाउँलेले प्रयोग गर्ने बताउँछन् । ‘इनारको पानी पवित्र रहेको हाम्रो विश्वास छ,’ उनले भने, ‘इनारको पानीले पकाएको खाना स्वादिलो हुने, धार्मिक अनुष्ठान सफल हुने र पूजा अर्चनामा वितरण गरिने प्रसादको भण्डार कहिल्यै नरित्तिने जनविश्वास पनि छ ।’

५२ वर्षीय विष्णु दास थारूले गाउँलेले साझा सम्पत्ति रहेको इनारलाई संरक्षण गरिएको बताए । इनारसँग गुदर बाबा नाम गरेका सिद्ध पुरुषको रोचक कथा पनि जोडिएको छ । परापूर्व कालमा गाउँमा गुदर नाम गरेका एक पुरुष थिए । उनी गाउँकै एक जमिन्दारको घरमा हली बसे । खेतमा हलो जोत्ने क्रममा उनले गोरुलाई हलोसहित खेतमा छोडिदिन्थे र आफू आरामले सुत्ने गर्थे । गोरु खेतमा आफैं हिड्थे र हलो पनि मानिसले चलाएजस्तो आफै चलिरहन्थ्यो ।

प्रत्यक्षदर्शीले जमिन्दारलाई यो आश्चर्य सुनाएपछि गुदरलाई हप्कीदप्की गर्‍यो । गोरु आफै हलो कसरी जोत्छ ? यो रहस्य खोल्न जमिन्दारले गुदरलाई बाध्य पारे । उनले आफू भारतको कुनै प्रसिद्ध मन्दिरको मठमा आउने साधु सन्तको सेवाटहल गर्ने काम विगतमा गरेको र त्यहाँ साधुसन्तलाई दही च्युरा खुवाउने काम गरेको बताउँदै आफ्नो हात देखाउँदा उनको हातमा दही लागेको देखेपछि जमिन्दारले सिद्ध पुरुष रहेको चाल पाए । त्यसपछि मठ बनाएर गुदर त्यहीं बसे ।
मठमा हाल अन्य देवी देउताको मन्दिर मात्र नभई गुदर बाबाको मूर्ति पनि छ । स्थानीयले उनलाई अभिभावक तथा ग्राम देउताका रूपमा पूजा–अर्चना गर्छन् । स्थानीयले घरपरिवारमा हुने विवाह, ब्रतबन्ध, विशेष धार्मिक अनुष्ठान अघि गुदर बाबाको पुजाअर्चना गरी आशीर्वाद लिने पनि गर्छन् ।

पछि गुदर बाबाको भारतको चित्रकुट नामक प्रसिद्ध धार्मिक स्थलमा समाधि लिएको र हाल पनि त्यहाँ उनको समाधि रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ १०:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हात्ती धपाउन हवाइफायर

शंकर आचार्य

पर्सा — पथलैया–अमलेखगन्ज सडक खण्डमा हात्तीको बथान धपाउन मंगलबार राति नेपाली सेनाले करिब ५० राउन्ड हवाइफायर गरेको छ । हात्तीको बथानले हेटौंडाबाट पथलैया आउँदै गरेको मालवाहक ट्रकलाई पल्टाउन खोजेपछि सेनाले हवाई फायर गरेर धपाएको हो ।

पर्सा निकुञ्जबाट निस्केको हात्तीको बथान निकुञ्जको आधाभारस्थित कार्यालयबाट करिब १ किमि उत्तरको सडक पुग्दा ट्रक पनि त्यहीँ पुगेको थियो । चालकले ट्रक रोकेपछि हात्तीको बथानले आक्रमण गरेको थियो ।

ट्रकमा रहेको चामल खान खोजेपछि सिद्धिबक्स गणबाट खटिएका सेनाका जवानले हवाई फायर खोलेका थिए । ट्रकमा चालक र सहचालक समेत सवार रहेको र उनीहरूको ज्यानमा क्षति पुग्न सक्ने भएकाले हात्तीलाई धपाउन हवाई फायर गरिएको निकुञ्जका सूचना अधिकृत अशोक रामले बताए ।

राति ८ देखि १० बजेसम्म करिब २७ वटाको संख्यामा रहेका हात्तीको झुण्ड राजमार्ग पार गरेर निकुन्जको पूर्वीभेगतर्फ जाने प्रयासमा थियो । त्यस क्रममा राजमार्ग करिब २ घन्टा अवरुद्ध भएको थियो । राजमार्गमा दक्षिण र उत्तरतर्फ झन्डै २ सय मालबाहक तथा यात्रुबाहक सवारीसाधन रोकिएका थिए ।

हात्ती धपाउने क्रममा सेनाका एक जवान घाइते भए । हवाई फायरपछि हात्तीको बथान पुन: राजमार्गको पश्चिमतर्फ फर्किएको रामले बताए । उक्त समूह हाल निकुञ्जको आधारभारस्थित कार्यालयभन्दा करिब ४ किमि उत्तर हात्तीडण्डी भन्ने स्थानबाट करिब २ किमि पश्चिममा रहेको रामले बताए ।

हात्तीको एउटा समूह आइतबार राति नै राजमार्ग पार गरेर पूर्वतर्फ लागेको उनले बताए । यो समूह हाल राजमार्गबाट करिब १८ किमि पूर्व हल्खोरिया दह क्षेत्रमा छ । मंगलबार रातिको हात्तीको बथानबाट एउटा हात्ती छुट्टिएर निकुन्जको अमलेखगन्जस्थित हात्तीसार क्षेत्रमा बसेको रामले बताए ।

उता, सर्लाहीमा करिब ६ महिनादेखि आंतक मच्चाइरहेको २ वटा हात्ती त्यहाँबाट पश्चिमतर्फ बारास्थित निकुन्जको हल्खोरिया दह क्षेत्रमा पुगेको छ । वाग्मती, सन्तपुर, जंगलसैया सामुदायिक वन, टांगियाबस्ती हुँदै ती हात्ती हल्खोरिया दह क्षेत्रमा पुगेको रामले बताए ।

यस वर्ष निकुन्जका हात्तीले ढिलो गरी राजमार्ग पूर्व जाने प्रयास गरेको हो । सामान्यतया निकुन्जका रैथाने हात्तीको समूहले असारको पहिलो साता त्रिभुवन राजपथ छिचोलेरपूर्व रौतहट हुँदै सर्लाहीसम्मकोयात्रा गर्थे । यस वर्ष मोतिहारी–रक्सौल–अमलेखगन्ज तेल पाइप लाइनको निर्माण कार्यका लागि हात्तीकै परम्परागत पदमार्गमा रुख काटिनुका साथै पाइप लाइन पनि ओछ्याइएको छ ।

यसका साथै राजपथभन्दा करिब २० किमि पूर्व निजगढ काठमाडौं द्रुत मार्गको निर्माण पनि जारी रहेको छ । यसरी हात्तीको परम्परागत मार्गमा एकै साथ २ वटा अवरोध भएकाले उनीहरूले यस वर्ष यात्रा नगरेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो ।

हात्तीको समूहले बर्सेनि निकुन्जको आधाभार कार्यालय नजिक करिब डेढ किमि उत्तर तथा हात्तीडण्डी भन्ने स्थानबाट राजपथ छिचोल्ने गरेको छ । हात्तीडण्डी निकुन्ज कार्यालयबाट करिब ४ किमि उत्तरमा रहेको छ । हात्तीले आवागमनका लागि बर्सेनि एउटै रुट प्रयोग गर्छ ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ १०:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×