इनार र गाउँलेको दोस्ती

शंकर आचार्य

पर्सा — मधेसमा २० वर्ष अघिसम्म इनारकै पानी खाइन्थ्यो । गाउँ–टोल सबैतिर इनार । डोरीले पानी तानेर इनारमा नुहाउने र कपडा धुनेको ताँती हुन्थ्यो । जमाना बदलयो । सँगसँगै पानीको पाइप भान्सा र बाथरुमसम्मै पुग्यो । धेरै इनार सुके । बचेका संरक्षण अभावमा मासिए ।

तर, पर्साको पटेर्वासुगौली ४ दापमा रहेको इनारसँग भने गाउँलेको गज्जबको दोस्ती छ । गुदर बाबा मन्दिरनजिकको त्यो इनार गाउँलेको श्रद्धा र विश्वासले रमणीय स्थल बनेको छ ।

गाउँलेले मन्दिर परिसर बाहिर सडकसँग जोडिएको यो इनारलाई छानो हालेर सफा–सुग्घर राखेका छन् । विगतमा काठको घेराबेरा रहेको इनारलाई स्थानीयले तीन दशकअघि पक्की पर्खाल लगाए । अझै पनि गाउँको अधिकांश घरधुरीले दैनिक यो इनारबाट पानी लगेर बिहान घरमा पुजाअर्चना गर्ने तथा खाना पकाउन पानी प्रयोग गर्छन् । परम्परागत शैलीको यो इनार करिब ५० फिट गहिरो छ ।

७६ वर्षीय सुभन राउत थारू गाउँघरमा हुने यज्ञ, हवन, वैवाहिक समारोहमा मात्र नभई दैनिक घरमा गरिने पूजाअर्चना तथा खाना पकाउन तथा पिउनका लागि समेत यसै इनारको पानी अधिकांश गाउँलेले प्रयोग गर्ने बताउँछन् । ‘इनारको पानी पवित्र रहेको हाम्रो विश्वास छ,’ उनले भने, ‘इनारको पानीले पकाएको खाना स्वादिलो हुने, धार्मिक अनुष्ठान सफल हुने र पूजा अर्चनामा वितरण गरिने प्रसादको भण्डार कहिल्यै नरित्तिने जनविश्वास पनि छ ।’

५२ वर्षीय विष्णु दास थारूले गाउँलेले साझा सम्पत्ति रहेको इनारलाई संरक्षण गरिएको बताए । इनारसँग गुदर बाबा नाम गरेका सिद्ध पुरुषको रोचक कथा पनि जोडिएको छ । परापूर्व कालमा गाउँमा गुदर नाम गरेका एक पुरुष थिए । उनी गाउँकै एक जमिन्दारको घरमा हली बसे । खेतमा हलो जोत्ने क्रममा उनले गोरुलाई हलोसहित खेतमा छोडिदिन्थे र आफू आरामले सुत्ने गर्थे । गोरु खेतमा आफैं हिड्थे र हलो पनि मानिसले चलाएजस्तो आफै चलिरहन्थ्यो ।

प्रत्यक्षदर्शीले जमिन्दारलाई यो आश्चर्य सुनाएपछि गुदरलाई हप्कीदप्की गर्‍यो । गोरु आफै हलो कसरी जोत्छ ? यो रहस्य खोल्न जमिन्दारले गुदरलाई बाध्य पारे । उनले आफू भारतको कुनै प्रसिद्ध मन्दिरको मठमा आउने साधु सन्तको सेवाटहल गर्ने काम विगतमा गरेको र त्यहाँ साधुसन्तलाई दही च्युरा खुवाउने काम गरेको बताउँदै आफ्नो हात देखाउँदा उनको हातमा दही लागेको देखेपछि जमिन्दारले सिद्ध पुरुष रहेको चाल पाए । त्यसपछि मठ बनाएर गुदर त्यहीं बसे ।
मठमा हाल अन्य देवी देउताको मन्दिर मात्र नभई गुदर बाबाको मूर्ति पनि छ । स्थानीयले उनलाई अभिभावक तथा ग्राम देउताका रूपमा पूजा–अर्चना गर्छन् । स्थानीयले घरपरिवारमा हुने विवाह, ब्रतबन्ध, विशेष धार्मिक अनुष्ठान अघि गुदर बाबाको पुजाअर्चना गरी आशीर्वाद लिने पनि गर्छन् ।

पछि गुदर बाबाको भारतको चित्रकुट नामक प्रसिद्ध धार्मिक स्थलमा समाधि लिएको र हाल पनि त्यहाँ उनको समाधि रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ १०:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दूषित ५ डेरी उद्योगमा शिलबन्दी

कान्तिपुर संवाददाता

सिरहा — दूध तथा दुग्धजन्य खाद्य पदार्थको स्वच्छतालाई बेवास्ता गरी मापदण्ड विपरीत उद्योग सञ्चालन गरेर मानव स्वास्थ्यमाथि खेलवाड गरेको भन्दै प्रशासन र खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण डिभिजन कार्यालयले सिरहाका ५ डेरी उद्योगमा शिलबन्दी गरेको छ ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय सिरहाका शाखा अधिकृत कमल आचार्य, खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण डिभिजन कार्यालय सप्तरीका प्रमुख सुरेशकुमार सिंह, घरेलु कार्यालयका नायव सुब्बा काजीमान लिम्बुसहित उपभोक्ता मञ्च, सञ्चारकर्मी सम्मिलित नेतृत्वको टोलीले जिल्लाका सिरहा नगरपालिका क्षेत्र, मिर्चैया, नरहा, चोहर्वा क्षेत्रका दूध डेरी उद्योगमा अनुगमन सुरु गरेको हो ।

बुधबार र बिहीबार दुई दिनसम्म गरेको अनुगमनका क्रममा दुध तथा दुग्धजन्य खाद्य पदार्थको स्वच्छतलाई बेवास्ता गरी मापदण्ड विपरीत संचालित जिल्लाका ५ वटा दुध डेरी उद्योगलाई टोलीले शिलबन्दी गरेको हो ।

टोलीले जिल्लाका १३ वटा दुध डेरी उद्योगमा अनुगमन गरिसकेको अनुगमन टोलीमा संलग्न जिल्ला प्रशासन कार्यालय सिरहाका शाखा अधिकृत कमल आचार्यले जानकारी दिए । उनका अनुसार तीमध्ये ५ डेरी उद्योगमा शिलबन्दी गरिएको छ । शिलबन्दी गरिएकामा अधिकांश दूध डेरी उद्योगले खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयबाट अनुमति लिएका छैनन् ।

टोलीले सिरहा नगरपालिका १५ स्थित लक्ष्मी डेरी उद्योग, सोही नगरपालिका ३ का बजरंग, १ नम्बर वडाका च्वाइस दही तथा आइसक्रिम उद्योगमा शिलबन्दी गरेको छ । त्यसैगरी नरहा गाउँपालिका ५ स्थित सुधा डेरी उद्योग र मिर्चैया नगरपालिका ६ स्थित जयरामनाथ डेरी उद्योगमा शिलबन्दी गरिएको छ । अन्य उद्योगलाई सचेत गराइएको छ ।

शिलबन्दी गरिएका अधिकांश उद्योगले खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयबाट अनुज्ञा पत्र नलिएको, उत्पादन स्थल अत्यन्त फोहोर तथा दुर्गन्धित भएको, उत्पादित खाद्य पदार्थमा लेवल नभएको र मानव स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष असर गर्ने अवैद्य स्किमड मिल्क पाउडर प्रयोग गरेको पाइएको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण डिभिजन कार्यालय सप्तरीका प्रमुख सुरेशकुमार सिंहले जानकारी दिए ।

‘उद्योगहरूले दुध तथा दुग्ध पदार्थमा खाद्य स्वच्छतासम्बन्धी निर्देशिका २०७५ बमोजिम न्यूनतम मापदण्ड पनि पूरा गरेको पाइएन,’ डिभिजन प्रमुख सिंहले भने, ‘यस्ता उद्योगबाट उत्पादित खाद्य पदार्थले मानव स्वास्थ्यमा हानि पुर्‍याउने भएकाले बेलैमा उद्योगमा शिलबन्दी गरी कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाएका हौं ।’

निर्देशिकामा दुध संकलन र बिक्री–वितरण गर्दा कम्तीमा एल्मुनियम वा स्टेनलेस स्टिलको भाँडो प्रयोग गर्नुपर्ने, भवन तथा भौतिक संरचना राम्रो हुनुपर्ने, उत्पादन स्थलमा टायल वा मार्वल प्रयोग गर्नुपर्ने, झ्याल ढोकामा जाली हुनुपर्ने, पानीको स्वच्छ तथा स्रोत राम्रो हुनुपर्ने, कामदारले एप्रोन, मास्क प्रयोग गर्नुपर्ने उल्लेख छ ।

त्यसैगरी निर्देशिकामा ढल नालाको व्यवस्था हुनुपर्ने, हातधुने सुविधा, भण्डारण सुविधा, प्रयोगशालाको उचित व्यवस्थापन, स्यानिटेशनबारे जानकारी हुनुपर्ने, उपकरण तथा प्रशोधन यन्त्रहरू फुड ग्रेडको हुनुपर्ने लगायत उल्लेख छ । तर अनुगमन गरिएका उद्योगमा उल्लेखित मापदण्ड पूरा गरेको नपाइएको डिभिजन प्रमुख सिंहले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ १०:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT