पोखरी ठेक्कामा वडाध्यक्षको मनोमानी

पकहाँमैनपुर लहावरथकरीका २ पोखरीमा जनप्रतिनिधि निकटका मान्छेले माछाका भुरा हालेका छन् । स्थानीयका अनुसार जनप्रतिनिधिकै रोहवरमा माछा निकाल्ने र बिक्री वितरण गर्ने गरिएको छ । 
भूषण यादव

वीरगन्ज — पर्साको पकहाँमैनपुर–४ लहावरथकरीमा रहेका दुई ठूला पोखरी वडाध्यक्षले नियम मिचेर ठेक्कामा लगाएका छन् । सार्वजनिक पोखरी वडाध्यक्ष डेढी यादवले गैरकानुनी तरिकाले ठेक्कामा दिएको भन्दै स्थानीयले जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई ध्यानाकर्षणसमेत गराएका छन् ।

गाउँपालिकामा अवैध ठेक्काको बारेमा जानकारी गराउँदा कुनै सुनुवाइ नभएको स्थानीयको गुनासो छ । वडाध्यक्ष निकटका ठेकेदारले पोखरीमा माछाका भुरा हालेका छन् । वडाध्यक्ष यादवले भने आफूले ठेक्कामा नलगाएको दाबी गरेका छन् । ‘रेखदेखको जिम्मा मात्र दिएको हुँ,’ उनले भने, ‘ठेक्कामा लगाएको छैन ।’

एउटा पोखरीमा वैजनाथ र अर्का पोखरीमा चेतमन भन्ने ठेकेदारले माछाको भुरा हालेको त्यही वडाका सदस्य अनिल साह तेलीले जनाए । ‘कुन प्रक्रियाले पोखरीमा माछा हाल्न दिनुभयो भनेर वडा अध्यक्षलाई सोधेका थियौँ,’ पकाहाँमैनपुर गाउँपालिका ४ का वडा सदस्य तेलीले भने, ‘वडा अध्यक्षले भन्छन्, ‘दिएको छैन,’ तर माछाका भुरा हाल्नेले भन्छन्– ‘वडाध्यक्षको आदेशमा हालेका हौँ ।’

लाखौँ रुपैयाँ आम्दानी आउने सार्वजनिक पोखरी मनोमानी ढंगले आफू निकटका मान्छेलाई दिइएको उनले बताए । यसअघि ती पोखरी ठेक्कामा लाग्दै आएका थिए । उनका अनुसार साढे दुई बिघा क्षेत्रफलको एउटा पोखरी ३४ लाख रुपैयाँमा ५ वर्षका लागि ठेक्कामा लगाइएको छ । अर्को पोखरी १३ लाख रुपैयाँमा ठेक्का लगाइएको छ ।

स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि आएको झन्डै दुई वर्ष पुग्नै लाग्दा पनि आन्तरिक आम्दानीको बलियो स्रोतको रूपमा रहेको पोखरीलाई ठेक्कामा लगाउन सकेका छैनन् । यसले वार्षिक लाखौँ रुपैयाँ आम्दानी गुमिरहेको छ ।

पकाहाँमैनपुर गाउँपालिकामा १० वटा पोखरी छन् । गाउँपालिकाका अनुसार ती कुनैमा पनि ठेक्का लगाइएको छैन । जनप्रतिनिधि निकटका मान्छेले माछाका भुरा हालेका छन् । स्थानीयका अनुसार जनप्रतिनिधिकै रोहवरमा माछा निकाल्ने र बिक्री वितरण गर्ने गरिएको छ ।

गैरकानुनी रूपले पोखरी प्रयोग गरिरहेका छन् । पोखरीको आम्दानीबाहेक गाउँपालिकाको आन्तरिक आय स्रोत न्यून छ । मालपोत करबाट वार्षिक करिब ५० हजार रुपैयाँ मात्र आम्दानी हुने गरेको गाउँपालिकाले जनाएको छ । गाउँपालिका कार्यालय भवनबाट ५ सय मिटरको दूरीमा रहेको ३ बिघा क्षेत्रफलको मधुवनी पोखरीमा समेत ठेक्का लाग्न सकेको छैन ।

गत आर्थिक वर्षमा प्रदेश २ सरकारले उक्त पोखरी स्तरोन्नतिका लागि २५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरे पनि राजनीतिक खिचातानीका कारण काम हुन सकेन । गाउँपालिका प्रमुख विजयकुमार चौरसियाले प्रदेश सरकारले पठाएको बजेट मधुवनी र पकाहाँका गाउँलेबीचको खिचातानीका कारण खर्च हुन नसकेको बताए । ‘प्रदेश सरकारले बजेट पठाउँदा मधुवनी पोखरी वडा ३ लेखेर पठायो,’ गाउँपालिका प्रमुख चौरसियाले भने,‘ तर, पोखरी वडा २ मा पर्छ । यही विवादले काम हुन सकेन । वडा सच्याएर पठाउन पत्राचार गर्दा गर्दै आर्थिक वर्ष सकियो ।’

उनका अनुसार पोखरी ठेक्काबाट आएको आम्दानी वडामा जाने कि गाउँपालिकामा रहने बारेमा पनि विवाद छ । ‘१० वटा पोखरी ठेक्काबाट वार्षिक करिब एक करोड रुपैयाँ आम्दानी आउने देखिन्छ,’ गाउँपालिका कार्यालयका एक कर्मचारी भन्छन्, ‘ठेक्का लगाउन पटकपटक ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि जनप्रतिनिधिले चासो देखाएका छैनन् ।’

गाउँपालिका प्रमुख विजयकुमार चौरसियाले केही पोखरीको ठेक्का अवधि भर्खरै सकिएको बताए । ‘केही पोखरी पुरिएका पनि छन्,’ उनले भने, ‘आन्तरिक आम्दनी बढाउनका लागि चाँडै ठेक्का लगाउँछौं ।’ सार्वजनिक पोखरी व्यक्तिगत रूपमा दोहन भइरहेको जानकारी आफूलाई पनि आएको गाउँपालिका प्रमुख चौरसियाले बताए । ‘गैरकानुनी रूपले भइरहेको दोहन रोक्न पत्राचार गरेका छौँ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ १०:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हात्ती धपाउन हवाइफायर

शंकर आचार्य

पर्सा — पथलैया–अमलेखगन्ज सडक खण्डमा हात्तीको बथान धपाउन मंगलबार राति नेपाली सेनाले करिब ५० राउन्ड हवाइफायर गरेको छ । हात्तीको बथानले हेटौंडाबाट पथलैया आउँदै गरेको मालवाहक ट्रकलाई पल्टाउन खोजेपछि सेनाले हवाई फायर गरेर धपाएको हो ।

पर्सा निकुञ्जबाट निस्केको हात्तीको बथान निकुञ्जको आधाभारस्थित कार्यालयबाट करिब १ किमि उत्तरको सडक पुग्दा ट्रक पनि त्यहीँ पुगेको थियो । चालकले ट्रक रोकेपछि हात्तीको बथानले आक्रमण गरेको थियो ।

ट्रकमा रहेको चामल खान खोजेपछि सिद्धिबक्स गणबाट खटिएका सेनाका जवानले हवाई फायर खोलेका थिए । ट्रकमा चालक र सहचालक समेत सवार रहेको र उनीहरूको ज्यानमा क्षति पुग्न सक्ने भएकाले हात्तीलाई धपाउन हवाई फायर गरिएको निकुञ्जका सूचना अधिकृत अशोक रामले बताए ।

राति ८ देखि १० बजेसम्म करिब २७ वटाको संख्यामा रहेका हात्तीको झुण्ड राजमार्ग पार गरेर निकुन्जको पूर्वीभेगतर्फ जाने प्रयासमा थियो । त्यस क्रममा राजमार्ग करिब २ घन्टा अवरुद्ध भएको थियो । राजमार्गमा दक्षिण र उत्तरतर्फ झन्डै २ सय मालबाहक तथा यात्रुबाहक सवारीसाधन रोकिएका थिए ।

हात्ती धपाउने क्रममा सेनाका एक जवान घाइते भए । हवाई फायरपछि हात्तीको बथान पुन: राजमार्गको पश्चिमतर्फ फर्किएको रामले बताए । उक्त समूह हाल निकुञ्जको आधारभारस्थित कार्यालयभन्दा करिब ४ किमि उत्तर हात्तीडण्डी भन्ने स्थानबाट करिब २ किमि पश्चिममा रहेको रामले बताए ।

हात्तीको एउटा समूह आइतबार राति नै राजमार्ग पार गरेर पूर्वतर्फ लागेको उनले बताए । यो समूह हाल राजमार्गबाट करिब १८ किमि पूर्व हल्खोरिया दह क्षेत्रमा छ । मंगलबार रातिको हात्तीको बथानबाट एउटा हात्ती छुट्टिएर निकुन्जको अमलेखगन्जस्थित हात्तीसार क्षेत्रमा बसेको रामले बताए ।

उता, सर्लाहीमा करिब ६ महिनादेखि आंतक मच्चाइरहेको २ वटा हात्ती त्यहाँबाट पश्चिमतर्फ बारास्थित निकुन्जको हल्खोरिया दह क्षेत्रमा पुगेको छ । वाग्मती, सन्तपुर, जंगलसैया सामुदायिक वन, टांगियाबस्ती हुँदै ती हात्ती हल्खोरिया दह क्षेत्रमा पुगेको रामले बताए ।

यस वर्ष निकुन्जका हात्तीले ढिलो गरी राजमार्ग पूर्व जाने प्रयास गरेको हो । सामान्यतया निकुन्जका रैथाने हात्तीको समूहले असारको पहिलो साता त्रिभुवन राजपथ छिचोलेरपूर्व रौतहट हुँदै सर्लाहीसम्मकोयात्रा गर्थे । यस वर्ष मोतिहारी–रक्सौल–अमलेखगन्ज तेल पाइप लाइनको निर्माण कार्यका लागि हात्तीकै परम्परागत पदमार्गमा रुख काटिनुका साथै पाइप लाइन पनि ओछ्याइएको छ ।

यसका साथै राजपथभन्दा करिब २० किमि पूर्व निजगढ काठमाडौं द्रुत मार्गको निर्माण पनि जारी रहेको छ । यसरी हात्तीको परम्परागत मार्गमा एकै साथ २ वटा अवरोध भएकाले उनीहरूले यस वर्ष यात्रा नगरेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो ।

हात्तीको समूहले बर्सेनि निकुन्जको आधाभार कार्यालय नजिक करिब डेढ किमि उत्तर तथा हात्तीडण्डी भन्ने स्थानबाट राजपथ छिचोल्ने गरेको छ । हात्तीडण्डी निकुन्ज कार्यालयबाट करिब ४ किमि उत्तरमा रहेको छ । हात्तीले आवागमनका लागि बर्सेनि एउटै रुट प्रयोग गर्छ ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ १०:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्