मकैले सजिएको घर

महादेवडाँडामा धान खेती हुँदैन । मकै दुई बाली हुन्छ । स्थानीयहरु बार्दली, रेलिङमा मकैका घोगा झुन्ड्याउने गर्छन् । यसले मकै छिटो सुक्ने र घर सुन्दर देखिन्छ ।
शिव पुरी

रौतहट — चन्द्रपुर नगरपालीका– ३ महादेबडाँडाका घरहरू यतिखेर पहेंलै देखिन्छन् । यहाँ रंग लगाएर सुन्दर दृश्य देखिएको होइन । अधिकांशको घरमा मकैको घोगा झुन्ड्याइएको छ । यसले घर पनि सजिएको छ ।

गाउँमा धान खेती नभएपछि सबैले मकै लगाउँछन् । मकै पाकेर घर भित्र्याउने बेला खोस्टा फालेर घोगा सजाएर राख्ने चलन छ ।

महादेवडाँडाका स्थानीय दिलबहादुर गोलेको घरमा चारैतिर मकै झुन्ड्याइएको छ । ५ कट्ठा खेतमा लगाइएको मकैले सिंगो घर ढाकेको छ । उनको घर पहेंलै देखिएको छ । बाहिर बार्दली, रेलिङमा समेत सजाएर राखिएको छ । चुरे क्षेत्र भएकाले यहाँ पानीको स्रोत छैन । बालैटे जमिन भएकाले धान फल्दैन । सबैले मकै खेती गर्छन् । मकैको सिजन सकिए पछि सबैको घरमा घोगा सजाएर राख्ने चलन रहेको गोलेले बताए । ‘सम्पत्ति भनेकै मकै हो,’ उनले भने, ‘यसैलाई सजाएर राख्छौं ।’

चुरे पहाड भएकाले बस्तीका मानिस मकैको ढिँडो खान मन पराउँछन् । यस वडाको महादेवडाँडा, भोलनटार, इपिलघारी, गैंडाटार लगायतको क्षेत्रका स्थानीयले मकैलाई घरमा सजाएर राख्छन् । अग्लो डाँडा जमिन, त्यहीमाथि सधैं सुक्खा हुने गरेकाले यहाँ धान खेती हुँदैन । १० वर्षदेखि मकै बाली लगाउँदै आएको गोलेले सुनाए । त्यस क्षेत्रमा झन्डै एक हजार बढी घरधुरी छन् ।

धान खेतीयोग्य जमिन नभएकाले सबैले मकै लगाउँछन् । केहीले मकै बेचेर चामल किन्छन् । उनीहरूले अहिलेसम्म चामलको भात नखाएको बताउँछन् । चुरे क्षेत्र अतिक्रमण गरी बसेपछि उनीहरूले त्यहीं घरखेत जोडे । त्यस क्षेत्रमा तामाङको बाहुल्य छ । यहाँ वर्षमा २ बाली मकै हुन्छ । अधिकांश अर्काकोमा ज्यालादारी गर्न जान्छन् ।

मकैको सिजनमा डाँडाभरि हरियाली हुन्छ । सबैले धेरथोर खेतमा मकै लगाउँछन् । वन मासेर खेतीयोग्य जमिन बनाएकाले यहाँ उब्जनी त्यति हुँदैन । त्यस क्षेत्रका अधिकांशको जमिन सुक्खा भएकाले धान बाली लगाउँदैनन् । सुरुमा केहीले लगाएका थिए । तर सबै सुकेर क्षति भए पछि लगाउन छाडेका हुन् । दुई बाली लगाए पछि खेत बाझै छाड्ने गरेका छन् ।

खेत नजिक धेरैको पशु बाँध्ने गोठ छ । रोजगारीको अभाव यो गाउँमा देखिएको छ । गरिबी उत्तिकै छ । महादेवडाँडादेखि पश्चिम क्षेत्रको भोलनटार र इपिलघारी बस्तिको हालत पनि उस्तै छ । नगरपालिका भएर पनि यो बस्ती मानवीय सेवाको पहुँचबाट टाढा छ ।

यहाँ एउटा पनि विद्यालय, स्वास्थ्य चौकी, खानेपानी, विद्युतको सुविधा छैन । चुरे क्षेत्र अतिक्रमण गरी २०४४ सालदेखि यहाँ बस्ती बसेको हो । यहाँका स्थानीय सबै बेरोजगार जस्तै छन् । हुनेखाने अधिकांशले जंगलबाट काँचो साल काटेर घर बनाएका छन् । नहुने गरिबको झुपडी छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७६ ०९:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

यातायात सेवा कार्यालय : सेवाग्राहीलाई सधैं सास्ती

कान्तिपुर संवाददाता

महोत्तरी — बर्दिवासस्थित यातायात व्यवस्था सेवा कार्यालयको सर्भरले काम नगर्दा सेवाग्राहीले सधैं सास्ती भोग्नु परेको छ । सर्भर नचलेकै कारण सेवाग्राही र कर्मचारीबीच दिनहुँ विवाद र भनाभन हुने गर्छ । 

सवारी लाइसेन्स फारम दर्ताका लागि पुगेका सिन्धुली लदाभीर–३ का प्रेमवहाद्रु भट्टराई र सर्लाही कौडेना–७ का सद्दाम हुसैन छटपटीमा थिए । लाइनमा अगाडि बसे छिटै काम हुने आसमा बिहान साढे ९ बजेतिरै सेवा कार्यालय पुगेका उनीहरू अपराह्न २ बजिसक्दा पनि फाराम दर्ता नभएपछि आक्रोशित बने ।

फारम दर्ताका लागि कार्यालय परिसरमा प्रतीक्षारत सयभन्दा बढी सेवाग्राही भट्टराई र हुसेनकै अवस्थामा देखिन्थे । सवारी लाइसेन्स नवीकरणका लागि सोही सेवा कार्यालय पुगेका गौशाला–९ भरतपुरका सुनिल प्रधानको समस्या पनि उस्तै थियो । यस्तो अवस्थामा सेवाग्राहीलाई मानवीय समस्यासमेत पर्ने गरेको उनले गुनासो पोखे ।

‘पर्खौं कतिन्जेल पर्खने जाऔं भने लगत्तै सर्वर चलिदियो भने पालोमा फेरि पछि परिने,’ उनले समस्या सुनाए, ‘यो दुविधाले हामी सेवाग्राहीलाई भोक तिर्खा, शौचालयजस्ता समस्या सहन बाध्य पारेको छ ।’ सेवाग्राहीको छटपटीको कारण अर्को पनि थियो – त्यस दिन साउन २९ गते परेको । सोही दिन काम नभए निवेदन दर्ता कहिले हुने हो अनिश्चित थियो ।

भोलिपल्ट जनैपूर्णिमाको बिदा पर्सिपल्ट शुक्रबार फेरि शनिबार परेकाले निवेदन दर्ताकै लागि कहिलेसम्म धाउनुपर्ने हो सेवाग्राही अन्योलमा थिए । सेवा कार्यालयले अपराह्न ३ बजे सूचना टाँस्यो । ‘सिस्टमले काम नगरेका कारण भदौ ५ सम्मका लागि सवारी फारम दर्ता स्थगित गरिएको छ,’ सूचनामा उल्लेख गरिएको छ ।

कार्यालय प्रमुख शशी यादवका अनुसार यातायात व्यवस्था विभागको ‘इलेक्ट्रोनिक ड्राइभिङ लाइसेन्स सिस्टम’ मा खराबी आउँदा सेवा प्रवाहमा समस्या देखिएको हो । सिस्टम (सर्वर) फेल भएपछि सवारी अनुमति पत्रको बायोमेट्रिक दर्ता, सवारी चालक अनुमतिपत्र नवीकरण जस्ता काम रोकिने हुँदा सेवाग्राहीमा असन्तुष्टि बढेको उनले जनाए । विभागको सर्वरले सबै दिन एकनासले काम नगर्ने अन्य कर्मचारीको गुनासो छ । कहिले दिनभर नै काम गर्दैन भने कहिले केहीबेर पछि काम गर्न थाल्छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७६ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्