वन्यजन्तुले किसान हैरान- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार

वन्यजन्तुले किसान हैरान

कान्तिपुर संवाददाता

रौतहट — पाँच वर्षदेखि जिल्लाको दक्षिणी भेगमा जंगली बँदेल र नीलगाईले किसानको बालीमा क्षति पुर्‍याउने क्रम रोकिएको छैन । वन्यजन्तु गाउँ पस्न थालेपछि किसानलाई समस्या परेको हो । बालीमा क्षति पुगेपछि किसानले स्थानीय प्रशासन गुहारेका छन् । 

जिल्लाको दक्षिण पश्चिम भेगका झन्डै आधा दर्जन बढी गाउँका किसान वन्यजन्तुको मारमा परेका छन् । उनीहरूले लगाएको बाली खाइदिने गरेपछि समस्या भएको बताउँछन् । यस भेगका नदी छेउको खरघारीभित्र नीलगाई, बँदेललगायतका जनावर आएर बस्ने गर्छन् । यहाँको कटहरिया, देबाही, लालबकैया, विजयपुर, मौलापुरलगायतका किसानको नदी किनारमा खेत छ ।


यो क्षेत्रमा वन्यजन्तुले दुःख दिन थालेको पाँच वर्ष बढी भइसकेको छ । वन्यजन्तुले उनीहरूको मकै, धान, उखु, आलु, गहुँ, केरा, धनियाँलगायतको बालीमा क्षति पुर्‍याउँदै आएको छ । बुनियाद, भसेढवा, लक्ष्मीनिया, गमहरिया, मर्यादपुर, कर्कचकर्मैया, टिकुलिया इनरवारी लगायतका गाउँमा पनि बाली खाइदिने गरेको स्थानीयले बताए । टिकुलियाका किसान रामएकवालले दिनहुँ वन्यजन्तु आएर बाली सखाप पार्न थालेको सुनाए । ‘सधैं रखवारी गर्न पनि सकिँदैन,’ उनले भने, ‘वन्यजन्तुबारे पहिले नै जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई जानकारी गराइसकेका छौं ।’


तत्कालीन प्रजिअ गोविन्दप्रसाद रिजालको पालामा क्षतिबाट जोगाउने पहल थालेका थिए । उनले राष्ट्रिय निकुञ्ज र विभागमा जानकारी गराएका थिए । धेरै बाली क्षति भएका किसानलाई राहतको पहल थालेका थिए । त्यसैबेला उनको सरुवा भयो । अहिले दिनहुँ नीलगाई र बँदेलले अन्नबालीमा नोक्सानी पुर्‍याउने गरेका छन् । गत वर्ष बाली खाँदै गर्दा स्थानीयले घेरा हालेर एउटा नीलगाई मारे । पछि वनले थाहा पाएर ल्याएको थियो ।


लालबकैया नदीको दुवै किनारमा रहेका खरघारी र उखुबारीको आडमा लुकेर ठूलो संख्यामा नीलगाई र बँदेल बस्छन् । दिउँसो बाहिर निस्केर बालीमा चर्छन् । स्थानीयहरू वन्यजन्तुबाट बाली जोगाउन खेतनजिक र नदी छेउमा मचान बनाएर बस्न थालेका छन् । प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण थापाले वन्यजन्तुको क्षतिबारे गाउँका किसानसँग यथार्थ बुझ्ने बताउँछन् । ‘बालीनालीमा क्षति पुगेको भन्ने जानकारी आएको छ,’ उनले भने, ‘हामीले पहिले पनि त्यस क्षेत्रको स्थलगत हेरेका छौं ।’ समस्या समाधानका लागि माथिल्लो निकायमा जानकारी गराइने उनले जनाए ।

उत्तरी भेगमा सिकारीको चलखेल बढ्न थालेपछि केही समय वन्यजन्तु दक्षिणी भेगका नदीछेउको खरघारी र त्यसैको आसपास बस्न थालेका थिए । उनीहरू सुरक्षित मानेर त्यस्ता बासस्थान रोज्ने गर्छन् । त्यही क्षेत्रमा आहार खोज्ने क्रममा बालीमा चर्न थालेका हुन् । जंगलबाट बाहिरिएका वन्यजन्तुले बालीमा क्षति पुर्‍याउन थालेको भन्ने किसानले जानकारी गराएको डिभिजन वन अधिकृत विनोद सिंहले बताए ।


‘जंगलमा धेरै थरीका वन्यजन्तु बढेका छन् । उनीहरू यताउता जान्छन् । बासस्थानको खोजीमा गएका बेला खेतमा पुग्छन्,’ उनले भने, ‘सकेसम्म नियन्त्रणको प्रयासमा छौं । यसको जानकारी विभागमा गराएका छौं ।’ उनले वन्यजन्तुलाई कुनै किसिमको क्षति नपुर्‍याउन अनुरोध गरे ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतीय माछाको आयात घट्यो

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — माछामा आत्मनिर्भरतासँगै भारत तथा तेस्रो मुलुकबाट माछा आयात घटेको छ । माछा आयात हुने मुलुककै मुख्य नाका वीरगन्जबाट अघिल्लो आवको तुलनामा गत आवमा ताजा माछाको आयात अढाई गुणा बढीले घटेको छ । 

पशु क्वारेन्टाइन कार्यालय वीरगन्जको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्षमा यो नाका हुँदै भारतबाट १ सय ८३ टन ताजा माछा आयात भएको छ । अघिल्लो आवको यसै अवधिमा भारतबाट ४ सय ८३ टन माछा आयात भएको थियो । गत आवमा थाइल्यान्ड र भियतनामबाट गरी २ सय २९ टन बोनलेस फ्रोजन माछा आयात भएको छ ।

अघिल्लो आवमा गत आवको यसै अवधिमा ५ सय २३ टन बोनलेस माछा आयात भएको थियो । सिध्रा माछाको आयात भने बढेको छ । पशुपन्छीको दानामा पोसिलो वस्तुका रूपमा प्रयोग हुने सिध्रा गत आवमा १ सय टन आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा ६९ टन सिध्रा आयात भएको थियो ।

स्वदेशमा जीवजन्तुको दाना बनाउने प्रयोजनमा ठूलो परिमाणमा सिध्रा उत्पादन नहुने भएकाले उद्योगहरूले भारतबाट यसको आयात गरेको हुन सक्छन् । क्वारेन्टाइन कार्यालय प्रमुख डा. हरेराम यादव पछिल्लो केही वर्षयता सरकारले माछामा मुलुकलाई आत्मनिर्भर बनाउन गरेको प्रयासकै कारण माछाको आयात घटदो क्रममा रहेको बताउँछन् ।

तराईका विभिन्न जिल्लामा माछा सुपरजोन कार्यक्रममार्फत किसानलाई अनुदान दिई माछा पोखरी खन्न प्रोत्साहित गरेको र किसान पनि उत्साहजनक रूपमा माछा पालन गर्नतर्फ आकर्षित भइसकेकाले स्वदेशी माछाको उत्पादन बर्सेनि बढदो क्रममा रहेको उनले बताए ।

फागुनको अन्तिम सातादेखि नाकाबाट भित्रिने राँगा, भैंसी तथा माछाको आयातमा स्वास्थ्य उत्पत्तिको भारतीय क्वारेन्टाइनको सिफारिस अनिवार्य गरिएकाले यिनको आयात केही नियन्त्रित भएर स्वदेशी उत्पादन प्रोत्साहित हुँदै गएको उनले बताए ।

पशु स्वास्थ्य सेवा ऐन २०५५ र त्यसको नियमावली २०५६ मा विगतमा नै रहेको यस्तो प्रावधानलाई हाल कडाइका साथ लागू गरिएको उनले बताए । पशु क्वारेन्टाइन महाशाखाको निर्देशनअनुसार नाकाबाट राँगा, भैंसी तथा माछाको आयात गर्दा स्वास्थ्य उत्पत्तिको भारतीय क्वारेन्टाइनको सिफारिस अनिवार्य गरिएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×