निर्माणाधीन सडकमा यात्रुलाई सकस

पानीपर्दा हिलो र सुक्खा हुँदा धुलोले सडक वरपरका बस्ती पीडित
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — पूर्व–पश्चिम राजमार्गदेखि सदरमुकाम मलंगवा जोड्ने मुख्य सडक कालोपत्रे गर्न पटक–पटक म्याद थपिए पनि कालोपत्रेको काम भने सकिएको छैन । 

सडक कालोपत्रे नहुँदा स्थानीयले हिउँदमा धुलो र वर्षामा हिलोले सास्ती खेप्न बाध्य छन् । ठेकेदारले कल्भर्टका लागि खनेको सडकमा सामान्य पानी पर्दा यातायातका साधन फस्ने गरेको छ । यातायातका साधन फस्दा यात्रुलाई सकस हुने गरेको छ ।
पहिलो चरणमा ठेक्का लागेको सडकमा कामै नगरी भारतीय ठेकेदार फरार बनेपछि २०७३ सालमा नेपाल सरकारले पुनः सडक कालोपत्रे गर्न दुई चरणमा ठेक्का लगायो ।

नवलपुरदेखि गैरसम्म र गैरदेखि मलंगवासम्म दुई खण्डमा छुट्टाछुट्टै कम्पनीले निर्माणको जिम्मा लिएका छन् । कालोपत्रेसहित सडक निर्माण सक्ने सम्झौता गत भदौ मसान्तमै सकिसकेको छ । समयमा काम हुन नसकेपछि सम्बद्ध कार्यालयले पुनः मंसिर १५ गतेसम्म म्याद थपेको थियो । दोस्रोपटक थपिएको म्यादमा पनि सडक कालोपत्रे भएन । त्यसयता ठेकेदारले सडकको म्याद थप्दै कछुवा गतिमा काम गर्दै आइरहेको छ ।

ठेकेदारले मंसिरमै तापक्रम नपुगेर छोडेको झण्डै ६ किलोमिटरको कालोपत्रेको काम असार बित्दा समेत पूरा गर्न सकेको छैन । यो समयमा करिब ३ किलोमिटर मात्र एक चरणको कालोपत्रेको काम सकेको छ । बाँकी सडकमा बेस बनाउने समेत काम गर्न सकेको छैन ।

अति व्यस्त सडकमा वर्षाको बेला कल्भर्ट खनेर त्यतिकै छाडेका कारण यातायातका साधन फस्ने गरेका छन् । यातायातका साधन फस्दा यात्रु तथा यातायातका साधनलाई सकस हुने गरेको छ । मलंगवा–नवलपुर सडकमा शनिबार सामान्य पानी पर्दा बाटो नै अवरुद्ध बनेको थियो । सडकमा कल्भर्टका लागि खनिएको खाल्टोमा गाडी फसेका कारण अतिव्यस्त सडक अवरुद्ध बनेको थियो । अवरुद्ध सडकलाई स्थानीय सशस्त्र प्रहरीको सहयोगमा आइतबार बिहान मात्र सडक सञ्चालनमा आएको थियो ।

२०७३ सालमा दुईचरणमा ठेक्का लागेको नवलपुर–मलंगवा २६ किमि सडक अन्तर्गत पहिलो चरणको ठेक्का हिम्दुंङ एन्ड थोकर/हिरा एन्ड नमिता जेभी काठमाडौंले लिएको छ । भण्डै ३ किमि सडकमा ठेकेदारले कामै नगर्दा हिउँदमा सडक छेउछाउका बस्ती नै ढाक्ने गरी धुलो उड्ने गरेको छ भने वर्षाको बेला यात्रु तथा यातायतका साधनले सास्ती खेप्न बाध्य छन् ।

सडकमा काम गर्ने ठेकेदारको लापारबाहीका कारण दैनिक यातायातका साधन फस्ने र आफूहरूले सास्ती खेप्न बाध्य भएको चालकहरूले बताएका छन् । ‘ठेकेदारले ठेक्का कबोल गर्ने तर काम नगर्दा समस्या बल्झिएको छ, ठेकेदारको लापारबाहीका कारण सडक कालोपत्रे हुन सकेको छैन,’ नवलपुर–मलंगवा सडकमा यातायातका साधन चलाउँदै आएका चालक रामबाबु यादवले भने, ‘सडक चाँडो बनाउन दबाब दिन सम्बन्धित निकाय पनि मौन देखिएको छ ।’

यस्तै उक्त सडकको दोस्रो चरणको ठेक्काको पनि पूर्ण रूपमा कालोपत्रेको काम सम्पन्न हुन सकेको छैन । उसले अन्तिम चरणको कालोपत्रेको काम गर्न बाँकी छ । दोस्रो चरणको यो सडक रमण/आश्रय जेभी काठमाडौंले ठेक्का लिएको छ । वर्षाका बेला सडक निर्माणको काम रोक्न भनिए पनि ठेकेदारले कल्भर्टका लागि सडक खनेको जानकारी आएपछि पुर्न लगाएको हुलाकी सडक आयोजनाका प्रमुख राजेन्द्र प्रसाद दासले बताए । उनले वर्षा सक्ने बित्तिकै काम सुरु हुने जानकारी दिए ।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७६ १०:१०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विशाखापट्टनमबाट आयात वृद्धि

शंकर आचार्य

पर्सा — ३ महिनायता नेपाली आयातकर्ताले कोलकाता भन्दा विशाखापट्टनम बन्दरगाहबाट समानको आयात बढाएको छ । सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाहको तथ्यांकले पनि यस्तै देखाउँछ । 

वैशाख महिनायता यो बन्दरगाहमा कोलकाताभन्दा विशाखापट्टनम बन्दरगाहबाट आएका रेल्वे र्‍याकको संख्या दोब्बर हुनुले पनि लामो समयदेखि कोलकाता बन्दरगाहबाट समस्या झेल्दै आएका नेपाली आयातकर्ता विशाखापट्टनम तर्फ आकर्षित भएको पुष्टि गर्छ ।

सुक्खा बन्दरगाह सञ्चालक कम्पनी हिमालयन टर्मिनल्सको तथ्यांक अनुसार अंग्रेजी महिनाको अप्रिलमा कोलकाताबाट १९ र विशाखापट्टनमबाट २० कन्टेनर रेल्वे र्‍याक आएका थिए । मे महिनामा कोलकाताबाट १५ र विशाखापट्टनमबाट २५, जुनमा कोलकाताबाट १५ र विशाखापट्टनमबाट ३२ र्‍याक आएका छन् । अप्रिल अघिका महिनामा विशाखापट्टनमभन्दा झन्डै दोब्बर र्‍याक कोलकाताबाट आउने गरेका थिए ।

नेपाली आयातकर्तालाई लक्षित गरी विशाखापट्टनम बन्दरगाहले सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह वीरगन्जका लागि २०१७ जुनबाट सेवा दिन सुरु गरेको थियो । यसले कोलकाता बन्दरगाहको नेपालमा रहेको एकलौटी व्यापारको अन्त्य गरेर उसलाई कडा चुनौती समेत दिएको छ ।

नेपाली आयातकर्ताले लामो समयदेखि सबैभन्दा नजिकको भारतीय बन्दरगाह कोलकाता बन्दरगाहमा झेल्दै आएको समस्याको कारण यस्तो परिणाम देखिएको वीरगन्ज उद्योग वाणिज्य संघका पूर्व अध्यक्ष प्रदीप केडिया बताउँछन् । ‘ढिलो चाडो यसो हुनु नै थियो, २ वर्षमा हुन गयो,’ उनले भने, ‘कोलकाता जत्तिक्कै लागत पर्ने र कोलकाता जस्तो कुनै पनि झन्झट विशाखापट्टनममा नहुने भएपछि आयातकर्ता विशाखापट्टनम जानु स्वाभाविक नै हो, भारतका अन्य बन्दरगाह पनि नेपालका लागि खुला गर्न सक्नुपर्छ ।’ विशाखापटनमा मर्क्स लाइन शिपिङ कम्पनीको मात्र एकाधिकार रहेकाले उसले बेलाबेलामा बढाउने करले समस्या पार्ने गरेको उनले बताए ।

कोलकाता बन्दरगाहको ढिलासुस्ती, कष्टम हाउस एजेन्टको मनोमानी, शिपिङ लाइन कम्पनीको चर्को शुल्क र अव्यवस्थाले आफूहरू पीडित रहेको गुनासो नेपाली आयातकर्ताले लामो समयदेखि गर्दै आएका थिए । तर विशाखापट्टनममा नेपाली महावाणिज्य दूतावास नहुनु तथा अन्य शिपिङ लाइन कम्पनी नहुनु त्यहाँका समस्या हुन् ।

हिमालयन टर्मिनल्सका सिइओ विष्णुकान्त चौधरी विशाखापट्टनममा मर्क्स कम्पनीको पकड रहेको र उसमा व्यासयिकता समेत रहेकाले नेपाली आयातकर्ता त्यता आकर्षित भएको हुन सक्ने बताउँछन् । ‘अहिले विशाखापट्टनम र कोलकाता बन्दरगाहबीच ७० र ३० को अवस्था छ, बिगतमा स्थिति ठीक विपरीत थियो,’ उनले भने, ‘६ महिनादेखि बिस्तारै परिवर्तनका संकेत देखिन थालेका थिए, अब नेपालका लागि अन्य बन्दरगाह पनि खुलाउन सक्नु पर्छ ।’

तुलनात्मक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बन्दरगाह पनि कोलकाताभन्दा विशाखापट्टनमबाट नजिक रहेको छ । यसले नेपाली आयातकर्ताले सिपिङ कम्पनीलाई दिने जहाज ढुवानी भाडा कम पर्न जान्छ । विशाखापट्टनमबाट सिंगापुर बन्दरगाह १ हजार ५ सय ७३ नटिकल माइल टाढा छ भने मलेसियाको केलङ बन्दरगाह १ हजार ३ सय ८५ नटिकल माइल टाढा छ ।

चेन्नइ बन्दरगाहबाट सिंगापुर बन्दरगाहको दुरी १ हजार ५ सय ८६ नटिकल माइल र केलङ बन्दरगाहको दूरी १ हजार ३ सय ९२ नटिकल माइल छ । कोलकाता बन्दरगाहबाट सिंगापुर बन्दरगाहको दुरी १ हजार ६ सय ५० नटिकल माइल र कोलकाताबाट केलङ बन्दरगाहको दूरी १ हजार ६ सय ५० नटिकल माइल छ । त्यसैगरी, मुम्बई बन्दरगाहबाट सिंगापुर बन्दरगाहको दुरी २ हजार ४ सय ३५ नटिकल माइल र केलङ बन्दरगाहको दुरी २ हजार २ सय ४६ नटिकल माइल छ ।

नेपाली आयातकर्ताले विशाखापट्टनम बन्दरगाह मार्फत मालवस्तु आयात गर्दा प्रतिकन्टेनर भारु १ लाख रुपैयाँ खर्च आउने र समुद्री मार्गको भाडा २ सयदेखि २ सय ५० अमेरिकी डलरसम्म बचत हुन जाने दाबी विशाखापट्टनम बन्दरगाह प्रशासनले गर्दै आएको छ । यसरी ढुवानीमा हुने समयको बचतबाट पनि नेपाली आयातकर्ताले लाभ लिन सक्ने दाबी उक्त बन्दरगाह प्रशासनको रहँदै आएको छ ।
समुद्रसँग जोडिएर २ लाख वर्गमिटरको क्षेत्रफल ओगटेको विशाखापट्टनम बन्दरगाहमा जुनसुकै मुलुकबाट आएका मदर भेसल्स (ठूला पानीजहाज) सोझै आउन सक्छन् । १६ दशमलव ५ मिटर तटिय जल गहिराई रहेको यो बन्दरगाहमा १० देखि १२ हजार कन्टेनर बोकेका ठूला पानी जहाज (मदर भेसल्स) आउन सक्छन् ।

पानीको गहिराईकै कारण यो बन्दरगाहमा चीन र दक्षिण कोरियाबाट अत्यन्त ठूला पानी जहाज सोझै बन्दरगाह तट सम्म आउने गरेका छन् । जसले गर्दा कन्टेनरलाई सोझै जहाजबाट झिकेर यार्डमा भण्डारण गर्न सकिन्छ ।

कोलकाता बन्दरगाह खोलामा निर्मित बन्दरगाह भएकाले त्यहा तटिय पानीको गहिराई केवल साढे ६ मिटर हाराहारी मात्र छ । यसले गर्दा त्यहा ठूला पानी जहाज ल्याउन सकिँदैन । ठूलाबाट साना पानी जहाजबाट कन्टेनर सारेर ल्याइन्छ । कोलकाता बन्दरगाहको जटिल भौगोलिक संरचनाको कारण हाल त्यहा श्रीलंका र सिंगापुरबाट मात्र जहाज आउन सक्छन् भने यहा सबै अर्न्तराष्ट्रिय बन्दरगाहबाट जहाज आउँछन् ।

सन् २००३ मा सेवा सुरु गर्दा बार्षिक ३ लाख कन्टेनर ह्यान्डलिङ गरेको विशाखापट्टनम बन्दरगाह टर्मिनलले हाल वार्षिक ७ लाख कन्टेनर ह्यान्डलिङ गरी रहेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७६ १०:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्