गण्डकमा पानी आउन डेढसाता लाग्ने

शंकर आचार्य

पर्सा — ओरिया खोलाको भेल पसेर क्षति पुगेको गण्डक नहरमा पानी आउन एकदेखि डेढसाता लाग्ने भएको छ । नारायणी सिँचाइ व्यवस्थापन कार्यालयका प्रमुख इन्जिनियर राजेन्द्रप्रसाद साहले मर्मतमा कम्तीमा एक साता लाग्ने र त्यसपछि भारतले पानी छोडेपछि नेपाल आइपुग्न कम्तीमा पनि ३ दिन लाग्ने बताए ।

भारतीय पक्षले नहरमा नेपालतर्फ आउने पानीको रेगुलेटरको ढोका बन्द गरेपछि गण्डक नहरमा क्षति भएको हो । पर्सा र बारा जिल्लामा गरी ४ स्थानमा नहरको किनार फुटेर क्षति भएको छ । नहरको उत्तरी किनारमा क्षति भएकाले मर्मत गर्न अप्ठेरो नहुने साह बताउँछन् । तत्कालै नहरमा पानी प्रवाह गर्न नहरको किनारमा आली बनाएर पनि काम चलाउन सकिने उनले बताए । पछि बजेट प्राप्त भएपछि दीर्घकालीन मर्मत गर्न सकिने उनले बताए ।

हाल नहरको कमाण्ड क्षेत्रमध्ये पर्सामा ६० र बारामा करिब ५० प्रतिशत क्षेत्रमा रोपाइ हुन सकेको उनले बताए । हाल परेको पानीबाटै रोपाइ सम्भव भए पनि त्यसपछि धान बालीलाई सिंचित गर्न गर्न नहरमा पानी आवश्यक पर्छ ।

शुक्रबार दिउँसो करिब १ बजे भारतीय दोन कनाल कार्यालय प्रमुख शैलेन्द्रप्रसाद आफैं आई नेपाल तर्फको नहरको ढोका बन्द गरे लगत्तै त्यहाँस्थित ओरिया खोलाको पानी ओवरफ्लो भई गण्डक नहरमा प्रवेश गरेको थियो । अत्यधिक पानी प्रवाह भएर नहरमा बगेपछि त्यसले ४ ठाउँमा नहरमा क्षति गरेको छ ।

पर्साको मसिहानीमा २५ मिटर, डकैला बहुअरीमा १० मिटर, बाराको त्रिवेणीमा १५ मिटर र नकटुवामा करिब मिटर १५ नहरको किनार बग्नुका साथै नहरको सर्भिस रोडसमेत बगेको छ । भारतीय पक्षले आफ्नो भूभागमा नहरको संरचना जोगाउन नेपाल तर्फको नहरको ढोका बन्द गरेको थियो ।

ओरिया खोला नहरमा पसेपछि १ हजार १ सय देखि १ हजार २ सय क्युसेक पानी प्रवाह भएको उनले बताए । जुन नहरको क्षमताभन्दा करिब डेढ गुना बढी हो । नहरको क्षमता ८ सय ५० क्युसेक हो ।

प्रकाशित : असार ३१, २०७६ ०९:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पुल नचल्दा थुनिए ठोरीवासी

शंकर आचार्य

पर्सा — ठुटे खोलामा एक वर्षअघि नै पुल बने पनि सञ्चालनमा नआउँदा बर्खामा ठोरीवासी गाउँमै थुनिएका छन्  । भारतीय पक्षले एप्रोच सडक निर्माणमा अवरोध गरेपछि पुल प्रयोगमा नआएको हो  ।

वर्षाले ठुटे खोला उर्लिएपछि बुधबारदेखि ठोरीबाट सदरमुकाम वीरगन्ज चल्ने सवारीसाधन ठप्प छन् । बाघमोर्चासहितका खोलामा बहाव बढेपछि चितवनको माडी हुँदै नारायणघाटसम्म चल्ने सवारी पनि रोकिएका छन् । ठोरीबाट वीरगन्जसम्म दैनिक ३ बस, हेटौंडा हुँदै काठमाडौंसम्म २ वटा सुमो र माडीतर्फ दैनिक ८ देखि १० वटासम्म सवारी चल्थे ।

स्थानीय प्रकाश खनाल अहिले टापुमा बसेजस्तै अनुभव भएको बताउँछन् । ‘न आफ्नै सदरमुकाम जान सक्छौं न त छिमेकी जिल्लातर्फ,’ उनले भने । इलाका प्रहरी कार्यालय ठोरीका प्रमुख केदार पन्तले ठुटे र बाघमोर्चा खोला ठोरीवासीका लागि समस्या बनेको बताए । उनका अनुसार गाउँमा बाढी पस्ने सम्भावना उच्च छ । बाघमोर्चा खोला यसअघि जेसीबी लगाएर खारिएकामा भेलसँगै आएको ग्राभेलले फेरि पुरिसकेको छ ।

वडा नं. २ र ३ जोड्ने ठुटे खोला पुल एक वर्षअघि बनेको हो । तर पुलको पूर्वतर्फ एप्रोच सडक बन्न सकेको छैन । सीमापारि भिखना ठोरीका बासिन्दाले कुलो पुरेर एप्रोच सडक बनाउन नदिने भन्दै विवाद झिकेका छन् । भारतीय पक्षले नेपाली भूमिमा बग्ने ठुटे खोलाको मुहानबाट वर्षौंदेखि २ वटा कुलो सिँचाइमा प्रयोग गर्दै आएको छ । तीनवटा कुलो रहेकामा नेपाली पक्षले एउटा मात्र प्रयोग गर्छ ।

नेपाली पक्षले सडक बनाउन कुलो पुर्न दिन सहमति जनाए पनि भारतीय पक्षले मानेको छैन । कुलो सञ्चालन गर्न दिँदा पुल जोखिममा पर्ने भन्दै पुरेर एप्रोच रोड बनाउन स्थानीयले दबाब दिएका छन् । भारतीय पक्षले साबिक स्थानबाटै ह्युम पाइप राखेर पानी लैजान पाउनुपर्ने अडान राखेको छ ।

नेपाली पक्षले ह्युमपाइप राखेर कुलो प्रयोग गर्न दिँदा पुल जोखिममा पर्ने तर्क अघि सारेको छ । ठेकेदार कम्पनी अमर एन्ड मृत सञ्जीवनीले एप्रोच सडक निर्माण गर्न नेपाल सरकारको निर्णय कुरेको थियो । विवाद समाधान नभएपछि काम रोकेको छ । उसले ६ करोड ९७ लाख २१ हजार रुपैयाँमा ठेक्का पाएको हो ।

४ वटा स्पान रहेको १ सय २ मिटर लामो पुल ७ दशमलव २ मिटर चौडा छ । नेपाल–भारत सीमा सर्वेक्षण टोलीले २ वर्षअघि सीमा विवाद टुंगो लगाएसँगै पुल बनेको हो ।

प्रकाशित : असार ३०, २०७६ १०:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्