दलित बस्तीमा खानेपानी अभाव

भरत जर्घामगर

सिरहा — गर्मीयामसँगै सिरहाको दक्षिणवर्ती लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका ४ धन्छबारस्थित हरूवा चरुवा परिवारका दलित बस्तीमा खानेपानी समस्या सुरु भएको छ । 

गाउँ ब्लक र ऐलानी जग्गामा बसोबास गर्दै आइरहेको धन्छबारमा दुई सय घरपरिवार दलित सदाय मुसहर, दास र राम समुदायको बस्ती छ । दुई सय घर परिवारको बसोबास भएको बस्तीको मुसहरीमा केदार सदाय मुसहर, रामचन्द्र र सुवरन सदाय मुसहरको घरमा मात्र टयूवेल (चापाकल) छ । त्यसैगरी राम र दास टोलीमा ८ वटा टयुवेल छन् ।

बस्तीमा जडान एक दर्जन टयुवेलले दुई सय घर परिवारलाई जसोतसो पानी धान्दैआएपनि यसपटक पानी सुक्न थालेपछि उनीहरू पिरोलिएका हुन । बस्तीका अधिकांश अरूको घरमा हरूवा चरुवा र कृषि मजदुरीमा खटेर गुजारा चलाउँछन् ।

‘४५ घरपरिवार बसोबास रहेको मुसहरी टोलमा जम्मा ३ ट्युवेलबाट पालो बसेर पानी प्रयोग गर्दै आएका थियौं’ धन्छबार हरूवा चरुवा दलित बस्तीकी पचियादेवी सदाय मुसहरले भनिन्, ‘त्यत्ति घरपरिवारले पानी लिन पनि घण्टौं लाइन लाग्नुपर्थ्यौ, चैतदेखि त्यो ट्युवेलमा समेत पानी सुक्न थालेपछि झन समस्या बढेको छ ।’ दलित दास तत्मा र चमार बस्तीमा पनि न्यून जडान गरिएको टयुवेलमा पानी सुक्न थालेपछि समस्या थपिएको छ ।

‘भाडा वर्तन, लत्ता कपडा, नुहाउन सार्वजनिक र अरूको निजी पोखरी प्रयोग गरेपनि खानेपानीका लागि टयुवेलकैं पानी चाहिन्छ,’ दलित राम (चमार) बस्तीकी सुकनीदेवी रामले भनिन्, ‘पीउने पानीको जोहो गर्न समस्या भएकाले भाडा वर्तन, लत्ता कपडा र नुहाउन समेत पोखरीको धमिलो पानी प्रयोग गर्न बाध्य भएका छौं ।’

दिनभरी जनमजदुरीमा खटेर जसोतसो गुजारा चलाए पनि खानेपानी समस्याले थप पिरोलिएको सुकनीदेवीले गुनासो गरिन । बस्तीमा खानेपानीका लागि ट्युवेलको व्यवस्था गरिदिन गाउँका नेताहरूलाई आग्रह गरे पनि हरूवा चरुवा र त्यसमाथि दलित र आफूहरूलाई गरिबीकैं कारण सुनुवाई नभएको उनीहरूको दुःखेसो छ ।

उनीहरूका अनुसार एउटा ट्युवेल जडान गर्न न्यूनतम ३५ देखि ४० हजार रुपैयाँसम्म लागत लाग्छ । जिल्लामा हरूवा चरुवा सशक्तिकरणका लागि काम गरिरहेको संस्था सामुदायिक विकास मञ्चका अध्यक्ष विनोद चौधरीले धन्छबार हरूवा चरुवा दलित बस्तीमा खानेपानीको समस्या रहेको बताउँदै खानेपानीका लागि टयुवेल जडान गर्न संस्थाले वडा कार्यालय र प्रदेश सरकारसमक्ष पहल गरिरहेको जानकारी दिए ।

लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका ४ का वडाध्यक्ष विद्यानन्द साह सुडीले धन्छबार दलित बस्तीमा खानेपानीका लागि टयुवेल अभाव रहेकाले सामुदायिक विकास मञ्चको साझेदारीमा वडा कार्यालयबाट टयुवेल जडानका लागि पहल भइरहेको बताए ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ १०:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

ल्यावबिनाको प्रयोगशाला

भरत जर्घामगर

सिरहा — प्रदेश २ का ८ जिल्लाका किसानले लगाउने विभिन्न बालीनालीमा लाग्ने रोग र किराको पहिचान, व्यवस्थापनका लागि प्रत्यक्ष रूपमा प्रयोगशाला सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले सदरमुकाम सिरहामा खोलिएको बाली संरक्षण प्रयोगशाला बजेट र जनशक्ति अभावमा उपयोगविहीन भएको छ । प्रयोगशाला नहुँदा सेवा प्रभावित भएको छ ।

बजेट र जनशक्ति अभावमा प्रयोगशालाविहीन भएको सदरमुकाम सिरहास्थित बाली संरक्षण प्रयोगशाला कार्यालय ।तस्बिर : भरत/कान्तिपुर

प्रदेश २ का सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोत्तरी, रौतहट, सर्लाही, बारा, पर्सा क्षेत्रमा उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धिमार्फत खाद्य सुरक्षा र आय–आर्जनमा टेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले प्रदेश सरकार मातहतमा रहने गरी सदरमुकाम सिरहामा २०७५ कात्तिक ७ मा बाली संरक्षण प्रयोगशाला स्थापना गरिएको थियो ।

‘प्रयोगशाला स्थापनाका लागि ६० देखि ७० लाख लाग्ने भए पनि ४ लाख मात्र बजेट दिइएको छ,’ बाली संरक्षण प्रयोगशालाका कार्यालय प्रमुख अशोककुमार यादवले भने, ‘४ लाख रुपैयाँले एउटा माइक्रोस्कोप, किरा समात्ने उपकरण, सुकाउने र संकलन गरेर बाकसमा राख्ने सामग्री मात्र खरिद गर्न पुग्यो ।’

उनका अनुसार उपकरण पूरा नभएकाले नै प्रयोगशाला सुचारु गर्न सकिएको छैन । बाली संरक्षण प्रयोगशालालाई कृषकहरूको खेतबारीमा निरीक्षण गरी रोग किराको नमुना संकलन र तिनको संरक्षणमार्फत बालीनालीको क्षति न्यूनीकरणमा कृषकलाई सहयोग पुर्‍याउने जिम्मेवारी तोकिएको छ ।

त्यसैगरी कार्यालयले कृषिबाली उत्पादनमा नोक्सानी पुर्‍याउने शत्रु जीव र फाइदा पुर्‍याउने मित्र जीवबारे कृषक पाठशाला, स्थानीय जडिबुटीको प्रयोगबारे कृषकलाई जानकारी गराई एकीकृत बाली संरक्षण व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्‍याउने, हानिकारक रासायनिक विषादीको प्रयोगमा कमी ल्याउनमा सहयोग गर्नुपर्नेछ ।

त्यसैगरी प्रदेश २ मा उत्पादन हुने बालीनालीमा लाग्ने रोग र किराको पेस्ट म्याप तयार गर्ने, रोग र किराको संकलन तथा संरक्षण गरी पेस्ट म्युजियम स्थापना गर्ने र यसका माध्यमबाट रोग किराको पहिचान तथा व्यवस्थापन सेवा उपलब्ध गराउने लगायत १३ वटा महत्त्वपूर्ण जिम्मेबारी कार्यालयको भए पनि बजेटसँगै जनशक्ति र प्रयोगशाला अभावमा ती सेवा सञ्चालनमा समस्या भएको कार्यालयले जनाएको छ ।

कार्यालयमा प्रमुख यादवसहित एक जना बाली संरक्षण अधिकृत, प्राविधिक सहायक १, सहलेखापाल १ र १ कार्यालय सहयोगीसहित ५ कर्मचारी कार्यरत छन् । जनशक्ति अभाव र सवारी साधन एउटा जिपको भरमा प्रदेश २ का ८ जिल्लामा सेवा प्रवाह गर्न कठिनाइ भएको कार्यालय प्रमुख अशोक कुमार यादवले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १३, २०७६ ११:०७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्