चिनी मिलले लक्ष्य भेट्टाएन

यो सिजनमा १ सय १३ दिनसम्म सञ्चालन भएको चिनी मिलले २८ लाख ३६ हजार ४ सय ६० क्विन्टल उखु क्रसिङ 
पवन यादव

सिमरा — ३५ लाख क्विन्टल उखु क्रसिङ गर्ने लक्ष्य लिएर सञ्चालन भएको बाराको श्रीपुरस्थित रिलायन्स सुगर एन्ड केमिकल इन्डस्ट्रिज प्रालिले यसपालि लक्ष्य भेटाएन । 

बाराको श्रीपुरस्थित रिलायन्स सुगर एन्ड केमिकल इन्डस्ट्रिज प्रालि बन्द भएपछि शनिबार सुनसान रहेको चिनी मिल । तस्बिर : पवन/कान्तिपुर 

मिलले अनुमान गरिएको लक्ष्यभन्दा करिब साढे ६ लाख क्विन्टल कम उखु क्रसिङ गरेको छ । यसपालि सञ्चालन भएको १ सय १३ दिनमा चिनीमिलले २८ लाख ३६ हजार ४ सय ६० क्विन्टल २८ किलो उखु माक्र त्रसिङ गरेको रिलायन्स सुगर एन्ड केमिकल इन्डष्ट्रिज प्रालि श्रीपुर बाराका उखु महाशाखा निर्देशक ओमप्रकाश शुक्लाले जानकारी दिए ।

पछिलो सिजनमा १ सय २८ दिनसम्म सञ्चालन भएको चिनी मिलले २९ हजार १ हजार क्विन्टल उखु क्रसिङ गरेको थियो । गत वर्षभन्दा यसपालि झन्डै एक लाख क्विन्टल उखु कम क्रसिङ्ग भएको उनले जानकारी दिए । गत वर्ष तुलनामा यसपाली झन्डै १५ दिन अगाडी नै चिनी मिल बन्द भएको उनले जानकारी दिए ।

गत वर्ष १० हजार ८ सय २५ विगहा क्षेत्रफल जग्गामा उखु खेती गरिएको थियो । उखु खेती ३ हजार ६ सय २७ विगहा क्षेत्रफल बढेर १४ हजार ४ सय ५२ विगहा क्षेत्रफलमा पुगे पनि यसपाली उत्पादन घटेको उनले जानकारी दिए । ‘बर्खाको पानी र रोगको प्रकोपले यसपाली खुट्टी उखु बिग्रेको थियो,’ उनले भने, ‘क्षेत्रफल बढे पनि प्रकोपको कारण उखुको उत्पादन घटिन गएको हो ।’ त्यसैले उखुको उत्पादन बढाउन भेराइ चेन्ज गर्न थालिएको र पुरानो जातको उखु खेती छाडेन किसानलाई प्रोत्साहन गर्न थालिएको उनले बताए ।

यसपाली एभरेजमा २५ हजार क्विन्टल उखु क्रसिङ्ग भएको उनले जानकारी दिए । यो सिजनमा कुनै कुनै दिन चिनीमिलले ३३ हजार क्विन्टल उखु क्रसिङ्ग गरेको उनले दाबी गरे । चिनीमिलले संचालन भएको केही दिन पछि किसानलाई उखुको भुक्तानी सुरु भएको उनले जानकारी दिए । चाँडै नै किसानको बक्यौता भुक्तानी पूरा गरिने उनले जानकारी दिए । नर्मली १ सय २० दिन सम्म चिनीमिल संचालन गर्ने क्यालेन्डर तय गरिएको थियो । यो सिजनमा गरिएको उखु खेती अनुकूल मौसमले समेत साथ नदिएको उनको जिकिर छ ।

उखुको उत्पादन बढाउन उखु खेती गर्न नयाँ प्रविधी भित्र्याउन किसानलाई प्रोत्साहन गर्न २ दिने अवलोकन भ्रमण समेतको आयोजना चिनीमिलले गरेको थियो । यहाँका किसानले गर्दै आएको परम्परागत उखु खेतीलाई आधुनिकीकरण गर्न र उखु खेती गर्न लाग्ने लागत खर्च घटाउन भित्रिएको ‘केन हार्वेष्टर’ उपकरणबारे किसानलाई सचेत गराउन अवलोकन भ्रमणको आयोजना गरिएको चिनीमिलका एडवाइजर डि.एन. पण्डेले जानकारी दिए ।

‘केन हार्वेष्टर उपकरणले उखु खेतीमा हुदै आएको ४० प्रतिशत खर्च बचत गर्छ,’ उनले भने, ‘भित्रिएको यो प्रविधीको फाइदाबारे किसानलाई विश्वास दिलाउन भ्रमणको आयोजना गरेका हौं ।’ किसानले प्रविधीबाट कसरी फाईदा हुन्छ र यसबाट हुने फाईदाबारे भ्रमणको क्रममा प्रत्यक्ष जानकारी किसानले पाएको उनले दाबी गरे ।

उनका अनुसार किसानले प्रविधी भित्रियाउन ईच्छा राखुपछि सहकारी संस्था गठन गरेर संस्था मार्फत प्रविधी भित्रियाउन चिनीमिलले पहलकदमी थाल्छ । समुह समुहमो उक्त उपकरण खरीद गरी राखिन्छ । यो उपकरणले एक दिनमा एउटा गाउको उखु काट्ने, ताछ्ने र काटिएको उखु आफै ढुवानी साधनमा लोड गरीदिने काम गर्छ । किसानले उखु खेती गर्न यो उपकरणको मद्दतले बहुउपयोगी
फाईदा लिने उनले जानकारी दिए ।

खुट्टी (पुरानो उखु) र मोरहन (नयाँ उखु) खेती गरी साढे १४ हजार विगहा क्षेत्रफलमा बारा र पर्सामा उखु खेती गरिएको चिनीमिलको केन शाखाले जनाएको छ । आउने सिजनमा समेत नयाँ भेराईटीका उखु खेती गर्ने किसान र खेतीको क्षेत्रफल बढने केन शाखाले अनुमान गरेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ३०, २०७६ ०९:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

तातोले हुरी पीडितलाई उकुसमुकुस

पवन यादव

भलुही (बारा) — बाराको फेटा गाउँपालिका १ भलुहीका हावाहुन्डरी पीडितहरू दिउँसोको प्रचण्ड घाम लागेको बेला टेन्टमा भेटिदैनन् । घरका पुरुषहरू काम गर्न शहर तिर लाग्छन् । महिला र बालबालिकाहरू मात्र गाउमा भेटिन्छन् । उनीहरू पनि टेन्टमा बसेको पाइदैन ।

हावाहुन्डरीले घर भत्काइदिएपछि बाराको पेटा १ भलुहीमा नेपाली सेनाले आश्रयका लागि गाडेको टेन्ट अगाडि सुतेका महिला बालबालिका र घाममा भिजेको गहुँ सुकाउँदै महिला । तस्बिर : पवन/कान्तिपुर 

शितल खोज्न सबै टेन्ट बाहिरै बसेका हुन्छन् । मध्यान्ह पछि सुर्यको किरण पश्चिम दिशामा ढल्न थालेपछि केही महिला र बालबालिका टेन्ट अगाडीकै छहारीमा सुतेको भने भेटिने गर्छन । स्थानीय ३० वर्षिया गायत्रीदेवी दास २ जना नाबालिका छोरीहरूसंगै टेन्ट अगाडीको छहारीमा सोमबार भेटिएकी थिइन ।

उनकी आमा ५५ वर्षिया चन्द्रीकादेवी दास बर्खाले भिजेको गहु टेन्ट अगाडी नै घाममा सुकाई रहेकी थिईन । उनको घरमा दिउसो बालबालिका र महिला बाहेका कोही पुरुष थिएनन । सबै रोजगारीका लागी शहरतिर गएका थिए । ६० वर्षिय भज्जु दास अटो चलाउन बीरगंज र ज्वाई रंगलाल दास पाल्दारी मजदुरी गर्न प्रसौनी बजारमा गएको चन्द्रीकाले बताइन ।

‘घरका पुरुषले कमाएर ल्याएपछि खान लाउन पुग्छ,’ उनले भनिन, ‘हामी महिला र बालबालिका मात्र दिउसो टेन्ट कुरेर बस्छौं ।’ हुरीले रुखहरू पनि ढालीदिएको छ । ढलेको रुखको छहारीमा बसेर दिन कटाउन परेको उनले बताईन । ‘घामले टेन्टमा बस्नै सकिदैन’ उनले भनिन, ‘घामले तातेर टेन्टभित्र तातो राप आउछ । तातो रापले टेन्टमा पस्नै सकिदैन । पसियो भने ढलेर बेहोस हुने अवस्था आउँछ । ’ टेन्ट अगाडी नै सुतेकी गायत्रीले टेन्टमा पस्न गाह्रो भएपछि बाहिर सुतेको बताईन ।

‘घर भत्केपछि धेरै कष्टपुर्ण दिन बिताईरहेका छौं,’ उनले भनिन, ‘भागी–भागी समय कटाउनु परेको छ ।’ सेनाले घरको नापजोख गर्ने काम गरीरहेको उनले बताईन । कहिले सम्म घर बन्ने हो र कहिले देखी घर बनाउने काम सुरु हुने हो आफुलाई कुनै जानकारी नभएको उनले सुनाईन । घर नभएपछि खेतको गहुबाली, खानेकुरा, लता कपडा सबै टेन्टमै कोचेर राखिएको र त्यसैमा राती उकुस मुकुस गरेर बस्नु परेको उनले जनाइन । उनको परिवारमा ४ जना बालबालिका र २ बृद्धबृद्धासहित ८ जना रहेका छन ।

चर्को घामले दिउसो टेन्टमा बस्नै नसक्ने अवस्था आएको पीडितहरूको भनाई छ । ‘टेन्टले यहाँको मुसलधारे बर्खालाई पनि छेक्न सकेको छैन,’ पीडितहरू भन्छन, ‘प्रचण्ड घामले त टेन्टमा बस्नै नसक्ने भएका छौं ।’

टेन्टमा भएको गर्मी सहन नसकेर बाराको सुवर्ण गाउपालिका ८ हर्दिया प्रसुरामपुरकी निसहारी देवी छिमेकीको बार्दलीमा पुग्ने गरेकी छन । उनी ५ महिनाको छोरी कुसुम र ३ वर्षिय छोरा रोबाकुमार यादवलाई लिएर गर्मी छल्न छिमेकीको बार्दलीमा पुग्ने गरेकी हुन ।
३ छोरी र एक छोरा सहित दिउसो घामबाट बच्न छटपटिएर भौतारिनु परेको उनले गुनासो गरिन् ।

‘१० बजे पछि टेन्टमा एक छिन पनि बस्न नसक्ने अवस्था हुन्छ,’ उनले भनिन, ‘टेन्टमा भएको गर्मीले दिएको पीडा भनी साध्य छैन ।’ उनी जस्तै टेन्टको गर्मी खेप्न नसकेर गाउकै अर्का हावाहुन्डरी पीडित जमिला खातुन पनि सासु र बुहारी सहित रुख नजिक बनाईएको टहरामा पुगेकी थिईन । गर्मीले रिंगटा लागेर लडने अनुभुती टेन्ट भित्र हुने गरेको उनले सुनाईन ।

उनी जस्तै टेन्टको गर्मी खेप्न नसकेर गाउकै अर्का हावाहुन्डरी पीडित जमिला खातुन पनि सासु र बुहारी सहित रुख नजिक बनाईएको टहरामा पुगेकी थिईन । गर्मीले रिंगटा लागेर लडने अनुभुती टेन्ट भित्र हुने गरेको उनले बताईन । ‘१० बजे पछि टेन्टमा पस्ने बित्तिकै फेन्ट भएर लडिन्छ जस्तो लाग्छ ।’ धेरै गाह्रो भएपछि टेन्ट बाहिर बस्न थालेको उनले जानकारी दिईन । हामी मात्र होईनौं । गाउका सबै हावाहुरी पीडितहरू दिनमा टेन्टमा बस्दैनन । उनीहरू पनि हामी जस्तै टहरा, छिमेकीको घारमो भारदलीमा बसेर दिन कटाउने गरेको उनले बताईन ।

टेन्टमा बस्न आफुहरूलाई समस्या भएकोले चाडो भन्दा चाडो घर निर्माण पुरा गर्नुपर्ने माग अर्का पीडित मजिरा खातुनको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २४, २०७६ १०:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×