१५ वर्षमा ७३ को ज्यान गयो- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

१५ वर्षमा ७३ को ज्यान गयो

अवधेशकुमार झा

राजविराज — मानव ज्यान लिनेदेखि बालीनाली र घर क्षति गर्दै हात्ती अहिले प्रदेश २ का आठ जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रका लागि ठूलो समस्या भएको छ ।

सप्तरीको हनुमाननगर बजारमा डेढ वर्षअघि प्रवेश गरेको हात्ती । उक्त हात्तीको आक्रमणबाट २ जनाको मृत्यु भएको थियो । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

‘राज्यले हात्ती मार्न पनि नसक्ने, हामीलाई मार्न पनि नदिने तथा प्रभावकारी नियन्त्रणको उपाय समेत गर्न नसक्दा जंगली हात्ती ज्यानमारा मात्रै होइन उठिबासै गराउने विपत्तिको रूपमा सृजना भएको छ,’ सप्तरीको अग्नीसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकाका अध्यक्ष परसुराम चौधरीले भने ।


हात्तीबारे विद्यावारिधि गरिरहेको पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत अशोककुमार रामअनुसार पछिल्लो १५ वर्षमा हात्तीको आक्रमणबाट प्रदेश २ का ८ वटै जिल्लामा गरी ७३ जनाको ज्यान गएको छ । यो अवधिमा कयौं घाइते भएका छन् । मृत्यु हुनेमध्ये सबभन्दा बढी सप्तरीबाट १५ छन् । पुस ४ गते पनि जंगली हात्तीको समूहले सप्तरीको कञ्चनरूप नगरपालिकामा एक महिलाको ज्यान लिएको थियो ।


यसैगरी बारामा १३, सिरहामा ११, पर्सा र रौतहटमा ८–८, धनुषामा १०, सर्लाहीमा ७ र महोत्तरीमा १ जनाको ज्यान हात्तीको आक्रमणबाट भएको छ । मुलुकभरिकै तथ्यांक हेर्ने हो भने १५ वर्षको अवधिमा हात्तीको आक्रमणबाट २ सय ४ जनाको ज्यान गएको छ । मुलुकभरिमै १५ वर्षको अवधिमा झापा र बर्दियामा सबभन्दा बढी ३७–३७ जनाको ज्यान गएको छ ।


यो अवधिमा हात्तीले सयौंवटा घर भत्काएर क्षति पुर्‍याएको छ भने करोडौं रुपैयाँ बराबरको बालीनाली क्षति गरेको छ । पछिल्लो एक वर्ष यता हात्तीको आक्रमणबाट मृत्यु हुनेलाई सरकारले क्षतिपूर्ति बापत १० लाख रुपैयाँ र घाइतेको उपचार खर्च दिने गरेको छ । ‘अहिले त दैनिक रूपमा हात्तीको आक्रमणबाट पीडित हुनेको संख्या बढ्दै गएको छ,’ सप्तरीको अग्नीसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकाका अध्यक्ष परसुराम चौधरीले भने, ‘पछिल्लो ३ महिनामा मात्र हाम्रो गाउँपालिका क्षेत्र भित्र ३५ वटाभन्दा बढी घर भत्काइसकेको छ ।’


हात्ती नियन्त्रण गर्न र सर्वसाधारणलाई हात्तीको आक्रमणबाट जोगाउनु अहिले सबैभन्दा ठूलो चुनौती भएको सप्तरीको रूपनी गाउँपालिकाका अध्यक्ष हरेराम यादवले बताए । जंगली हात्तीले दैनिक रूपमा घर भत्काउन थालेपछि सप्तरी जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रका जनता पछिल्लो पटक आतंकित भएका छन् ।


प्रदेश २ का महेन्द्र राजमार्ग छेउछाउका बस्तीका बासिन्दा पनि सप्तरी जस्तै हात्तीको आतंकका कारण आतंकित छन् । जंगली हात्तीले दैनिक रूपमा घर भत्काउने, बालीनाली नष्ट गर्ने र सर्वसाधारणमाथि आक्रमण गर्ने खालका घटना दोहर्‍याउन थालेपछि स्थानीयहरू आतंकित भएका हुन् । जिल्लाको सप्तकोसी नगरपालिका, कञ्चनरूप नगरपालिका, खडग नगरपालिका, शम्भुनाथ नगरपालिका, सुरुंगा नगरपालिका, रूपनी गाउँपालिका र अग्नीसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकामा हात्ती आतंक बढेको हो ।


ती सबै स्थानीय तहहरूमा कम्तीमा चार वटादेखि बढीमा ६ वटासम्म घर हात्तीले पछिल्लो एक महिनाको अवधिमा भत्काइसकेको छ । ती गाउँहरूमा हालसम्म दुई दर्जन परिवार घरवार विहीन भई बिस्थापित भएर छिमेकी वा आफन्तको घरमा शरण लिन बाध्य छन् । ‘साँझ पर्‍यो कि सबैका निन्द्रा हराउँछन्,’ हात्तीले घर भत्काएपछि छिमेकीको घरमा बास लिइरहेका सप्तरीको अग्नीसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकाका बलबहादुर राइले भने, ‘बस्तीका बासिन्दाहरू समूहमा जम्मा हुने, आगो बाल्ने र टिन ठटाउँदै हात्ती धपाउने कार्य नै अहिलेको दैनिकी भएको छ ।’


कति छन् जंगली हात्ती

सहायक संरक्षण अधिकृत रामका अनुसार नेपालका पूर्वी, मध्य र पश्चिमी भागमा गरी कुल २ सय ३४ वटा हात्तीले बितण्डा मच्चाउँदै आएको छ । जसमध्ये प्रदेश नम्बर २ मा ५४ वटा हात्ती रहेका छन् । पर्सामा मात्र ४३ वटा, सप्तरीमा ६ वटा र बारामा २ वटाको संख्यामा जंगली हात्ती ओहोरदोहोर गर्छन् ।


कहाँबाट आउँछन् मानव बस्तीमा

सर्वसाधारणका घर भत्काउने, आक्रमण गरी ज्यान लिने र करोडौं रुपैयाँ बराबरको बालीनाली क्षति गर्ने हात्ती कुनै आरक्ष वा निकुञ्जमा राखिएका हात्ती भने होइनन् । ती हात्तीहरू जंगली रहेको पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत रामले बताए । उनका अनुसार भारतको पश्चिम बंगाल र आसाम राज्यबाट झापा हुँदै नेपाल प्रवेश गर्ने हात्तीहरू सुनसरी–सप्तरी र उदयपुरमा फैलिएको कोसी टप्पु बन्यजन्तु आरक्ष हुँदै प्रदेश २ को पर्सासम्म पुग्ने गरेका छन् ।

प्रकाशित : माघ १६, २०७५ ११:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सरकार भेनेजुएलाको कित्तामा !

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ‘अमेरिकाद्वारा सरकारको धारणा माग’ कान्तिपुरमा प्रकाशित समाचार पढियो ।

यो समाचार सार्वजनिक भएपछि वास्तवमा कहीं नभएको जात्रा हाँडीगाउँमा भनेझैं सत्तापक्षका अध्यक्षद्वयका पृथक–पृथक धारणा सार्वजनिक भएको देखियो । राजनीतिक माहोल तातेको छ ।

केही दिनअघि भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मडुरोको समर्थन गर्दै अमेरिका लगायत पक्षधर राष्ट्रहरूको विरोधमा नेपालको सरकारी नेतृत्व तहबाट नै जारी भएको विज्ञप्तिलाई ‘नोटिस’मा लिएको अमेरिकाले उल्लेखित विषयमा नेपाल सरकारको आधिकारिक धारणाबारे आग्रहसहित कारण माग गरेको छ । अहिले भेनेजुएला आर्थिक रूपमा जर्जर र राजनीतिक रूपमा अप्ठ्यारो परिस्थितितिर ढलपल हुँदै कहालीलाग्दो अवस्थामा पुगेको छ । त्यस मुलुकमा विकसित संकटलाई लिएर विश्व महाशक्तिराष्ट्रहरू दुई कित्तामा विभाजित भएका छन् ।

एकातिर अमेरिका र उसका समर्थक मुलुकहरूले त्यहाँका राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष जुवान गुइडोले निर्वाचित मडुरोलाई अपदस्थको शैली अपनाई आफूलाई अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेकामा समर्थन जनाएका छन् भने निर्वाचित मडुरोको समर्थन गर्दै अमेरिकी हस्तक्षेपको विरुद्ध नेपालको सरकारी पक्ष उभिएपछि वास्तविकता बुझ्न नेपालस्थित अमेरिकी दूतावासले सरकारका नाममा पत्राचार गरेको हुनुपर्छ भन्ने बुद्धिजीवीहरूको बुझाइ छ ।

यद्यपि भेनेजुएलामा जे राजनीतिक माहोल बनेको छ, त्यसमा बोल्नु र विरोध गर्नुपर्ने/नपर्ने जस्ता सवाल भए पनि लहड र कुनै स्पष्ट कारण नभई एकजना सांसदकै लहड र मजाकमा सरकारी कित्ताबाट विज्ञप्ति प्रकाशित गरी बोलिहाल्नु उपयुक्त होइन ।
–श्यामसुन्दर कुइकेल, हाडीगाउँ, काठमाडौं

प्रकाशित : माघ १६, २०७५ ११:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×