चिनी मिल सञ्चालक सम्पर्कविहीन

अमन कोइराला

सर्लाही — उखुको रकम भुक्तानी दिन बाँकी राखेर चिनी मिल सञ्चालक सम्पर्कविहीन भएका छन् । सञ्चालकलाई बोलाई छलफल गरेर भुक्तानीको व्यवस्था मिलाउन जिल्ला प्रशासनले पत्र काटे पनि काम अघि बढेको छैन ।

उखु खरिद बापत किसानलाई एक पैसा नदिएको धनकौलस्थित अन्नपूर्ण सुगर एन्ड जनरल इन्डस्ट्री प्रालिका सञ्चालक राकेश अग्रवाल र ज्ञानप्रसाद भट्टर्राईसँग सम्पर्क हुन नसकेको प्रशासनले जनाएको छ ।

उद्योग सर्लाहीमा भए पनि दुबै सञ्चालक काठमाडौंमा बस्छन् । फोन बन्द भएकाले झिकाउन नसकिएको प्रशासनका अधिकारीले बताएका छन् । अन्नपूर्णले किसानलाई चालु वर्षको मात्र करिब ५० करोड भुक्तानी दिनुपर्ने बाँकी छ । विगतका वर्षमा पनि भुक्तानी नदिएको किसानले बताएका छन् । वर्षभरिको उत्पादन मिललाई दिएका किसान भुक्तानी नपाएपछि बिचल्लीमा छन् । उखुकै पैसा लिएर दैनिक घर व्यवहार चलाउनुपर्ने किसान धेरै छन् ।

चिनी मिलले स्थानीय अगुवा र नेतालाई हातमा लिएर गरिब किसानको पैसा रोक्ने गरेको हो । नेताका आफन्त र दलालको मात्र भुक्तानी दिने गरेको स्थानीय बताउँछन् । जनप्रतिनिधिले आफ्ना समस्यालाई ध्यान नदिएको आरोप किसानले लगाए । ‘गरिब किसानको पक्षमा कुनै दल, नेता, सांसद, स्थानीय तहको प्रमुखले बोल्दैनन्,’ उनले भने, ‘किसानको कुरा न प्रशासनले सुन्छ न सरकारले । उद्योगपतिले पैसाको बलमा ठूलाबडालाई हातमा लिएर हामीजस्ता गरिब किसानलाई थिचोमिचो गरिरहेको छ ।’

चिनी मिलले धेरै उखु दलालमार्फत किनेको थियो । दलालमार्फत सस्तोमा किनेको उखुलाई नगद दिएर किसानसँग लिएकोलाई भने पैसा नदिएको हो । किसानलाई भुक्तानी नदिने चिनी मिल सञ्चालकलाई कडा कारबाही गर्नुपर्ने किसानको माग छ ।छलफल गरी भुक्तानी नदिए कारबाहीका लागि सात दिनभित्र राय दिन मन्त्रालयले जिल्ला प्रशासनलाई पत्र लेखेको छ । सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी किशोर चौधरीले छलफलको तयारीमा लागेको बताए ।

प्रकाशित : असार १२, २०७५ १०:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

उखु किसानलाई घर धान्न समस्या

अमन कोइराला

सर्लाही — बहिनीको विवाह असार ११ मा टुंगो गरे पनि उखु बेचेको पैसा नपाएपछि धनकौलका लक्ष्मण राय खर्चको जोहो नभएर अन्योलमा छन् । धनकौलस्थित अन्नपूर्ण चिनी मिललाई बेचेको साढे ५ सय क्विन्टल उखुको करिब ३ लाख भुक्तानी उनले अनेक प्रयत्न गर्दा पनि पाएका छैनन् ।

यस वर्ष चिनी नबिकेके भन्दै मिलले किसानलाई भुक्तानी दिन आलटाल गर्दै आएको छ । उद्योग, वाणिज्य र गृहमन्त्रीले तत्काल भुक्तानी नदिए कारबाही गर्ने चेतावनी दिए पनि उद्यमीले वास्ता गरेका छैनन् । रायजस्तै हजारौं किसान चालु वर्ष उखुको भुक्तानी नपाएर व्यवहार चलाउनै नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । जिल्लामा रहेका दुईवटा इन्दुशंकर र अन्नपूर्ण चिनी मिल किसानलाई भुक्तानी नदिने बहाना खोज्दै छन् ।

रायले विवाहका लागि चाहिने पैसा उखुको भुक्तानी नहुँदा नपुगेको बताए । असारमा हुने विवाहका लागि पुसमा बेचेको उखुको पैसा आइसक्ने उनको विश्वास थियो । ‘उखुको पैसा आएन भने सयकडा ३६ प्रतिशत ब्याजमा ऋण लिन बाध्य हुन्छु,’ उनले भने, ‘जसरी पनि थिचिने मिचिने गरिब किसान नै हो । धनाढय उद्योगीलाई कसैले केही गर्न नसक्ने रहेछ ।’

बजेट भाषणलगत्तै इन्दुशंकरले भुक्तानी रोक्यो । बजेटमा उल्लेख भएका कुरा स्पष्ट नभई भुक्तानी नदिने भनेर उद्योगले सूचना टाँस गरी भुक्तानी रोकेको थियो । चर्काे दबाब परेपछि सहमतिमा तोकिएको मूल्यभन्दा कम रकम दिने गरी इन्दुशंंकरले भुक्तानी तालिका निकालेको छ ।

अन्नपूर्णले भने दलालबाहेक कसैलाई पनि भुक्तानी दिएको छैन । सस्तोमा उखु किनेर ल्याउने बिचौलियालाई मात्र भुक्तानी दिएर किसानलाई भने नदिएको स्थानीयको गुनासो छ । उखुको मूल्य ५ सय ३१ कायम भए पनि दलालले साढे ३ सयका दरले किसानसँग खरिद गरेको उखुलाई मिलले नगदै भुक्तानी गरेको थियो ।

‘अन्नपूर्ण चिनी मिलले कुनै पनि किसानलाई एक पैसा भुक्तानी दिएको छैन,’ किसान अक्षयलाल राउतले भने, ‘सस्तोमा उखु किनेर ल्याउने दलाललाई भने नगदै दियो । किसान ठूलो मर्कामा परेका छन् । हजारौं किसान ब्याजामा ऋण लिएर घरखर्च चलाइरहेका छन् ।’

उखु बेचेर वर्षभरि गुजारा गर्नुपर्ने किसानको अवस्था विकराल बन्दै गएको छ । उखु उत्पादक महासंघका अध्यक्ष कपिलमुनि मैनालीले उद्योग मन्त्रालयमा विभिन्न जिल्लाका किसान भुक्तानीका लागि पहल गरिदिन आग्रह गर्दै पुग्ने गरेको बताउँछन् । ‘उखु खेती हुने हरेक जिल्लाका किसान सरकारले केही पहल गरिदिन्छ कि भनेर मन्त्रालय धाइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘असार लागेसँगै उखुको पैसाले बिहेवारी गर्ने भनेर साइत जुराएका धेरै किसान बिचल्लीमा परेका छन् । किसानको अवस्था एकदम दयनीय भएको छ । यसमा सम्बन्धित पक्ष समयमै गम्भीर हुनुपर्छ ।’

उद्योगले कतै क्विन्टलको २ सय ५० कतै ४ सय ६० का दरले भुक्तानी दिएर किसानलाई अल्मल्याउने कोसिस गरेका छन् । किसानको पीडालाई वास्तै नगरी उद्यमीले मनपरी गरेको मैनालीले बताए ।

प्रकाशित : असार ७, २०७५ ०७:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×