खर्चिलो बन्दै होली

रङको उल्लास
कान्तिपुर टिम

काठमाडौँ — मधेसमा उत्साहले मनाइने होली खर्चिलो बन्दै गएको छ । दसैंमा जस्तै नयाँ कपडा, मासु, मदिरा, मिठाई र मिष्ठान्न भोजनमा हुने खर्च अनुमानभन्दा बढी हुन थालेको छ ।

(१) रौतहटको चन्द्रपुर–८ स्थित मुसहर बस्तीमा शुक्रबार होली मनाउँदै धुमुस–सुन्तली,  (२) महोत्तरीको जलेश्वरमा होली खेल्दै स्थानीय महिला, (३) होली पर्वका बेला गाइने जोगिरा गाउँदै लहानका मारवाडी समुदायका युवाहरू र (४) जानकी मन्दिरमा बाँसुरी बेच्दै एक वृद्ध । तस्बिरहरू : शिव पुरी, रवीन्द्र उप्रेती, भरत जर्घामगर र सन्तोष सिंह 

यसपटकको होलीमा सर्लाहीका व्यवसायी सञ्जय पासवानले होलीका लागि भनेर ५० हजार बजेट छुट्याएका थिए । त्यत्ति बजेटले नपुगेर थप्नुपर्‍यो । उनले होलीमा कति खर्च हुन्छ भन्ने अनुमान गर्नै नसकिने बताए ।

गरिबले पनि होलीमा सकिनसकी खर्च गर्छन् । तराईको होलमिा मांसाहारीका लागि होलीमा माछा, मासु अनिवार्य छ । साकाहारीले पनि मिष्ठान्न भोजनमा धेरै खर्च गर्छन् । रङ लगाएर मनाइने होलीका लागि सेतो वस्त्र लगाउने चलन छ । सेतो वस्त्रमा सजिएका पुरुषलाई पत्नीले सुरुमै रङ हाल्दिन्छन् । राम सिताले होली खेलेकोलाई आदर्श मानेर पति पत्नीबीच रङ हाल्ने चलनलाई मधेसमा निरन्तरता दिइएको छ ।

हरेक जसो गाउँमा मान्ने गरिएको ब्रह्मदेव बाबाको मठबाट होलीको गीत गाउँदै रङ दल्न सुरु गर्ने चलन छ । शिक्षक तथा सामाजिक अभियन्ता रजनीकान्त झाले रोगव्याधि र प्राकृतिक प्रकोपबाट बच्न हरेक गाउँमा स्थापना गरिने ब्रह्म बाबाको मठबाट होली गीत गाएर रङको सुरुवात हुने गरेको बताए । ‘मुख्य गरी राम–सीताकै गीतबाट होली सुरु हुन्छ,’ उनले भने, ‘पति, पत्नी, देवर, भाउजू, भिनाजु, सालीबीच होली खेल्ने परम्परा छ ।’

पहाडमा भन्दा एक दिनपछि खेलिने होली वर्षभरिको मनको मैला फाल्ने चाडका रूपमा पनि मधेसमा स्थापित भएको छ । मनमुटाव र बोलचाल बन्द हुनेबीच पनि होलीका बेला रङ दलादल हुन्छ । होली गीत गाउँदै आसपासका हरेक घरमा पुगेर रङ दल्दै खानपिन गर्नै चलन छ । आधुनिकतासँगै होलीलाई खाने पिउने पर्वका रूपमा लिन थालिएको झाले बताए । उनका अनुसार तीन पुस्ताबीच फरक होली हुन थालेको छ ।

बालबालिका पिचकारीमा, युवा खानपानमा र वयस्कले रङ दलेर होली मनाउने गरेका छन् । होलीका बेला सानाले ठूलाको खुट्टामा अबिर राखेर आशीर्वाद थाप्ने गर्छन् । ठूलाले सानालाई रङ दल्छन् । सांस्कृतिक मर्यादालाई कायम राख्दै होली मनाउने चलन परम्परादेखि नैरहेको झाले बताए । रामायणकालकै कथाका गीत होलीमा गाउँछन् । युवापुस्ताले परम्परागत होली बिर्सिंदै गएका छन् । पासवानले होली मनमुटाव बिर्सिएर रमाइलो गर्ने चाडका रूपमा बुझेको बताए । ‘वर्षभरि अनेक कारणले हुने मनमुटाव होलीका बेला खत्तम हुन्छ,’ उनले भने, ‘शरीरको मात्र नभएर मनको मैलो पनि होलीका बेला छुट्छ ।’

रङ लगाएपछि खानपान अनिवार्य मानिन्छ । खाना नखाएसम्म रङ दलेको पूर्ण नहुने मान्यता छ । पासवानले मदिरा र मासुमै बढी खर्च हुने गरेको बताए । ‘ऋण गरेर पनि महँगा मदिरा र ठूलो खसी काट्ने चलन छ,’ उनले भने, ‘मित्र मिलन र आफन्तको जमघट हुने अवसर भएकाले हरेकले मन खोलेर खर्च गर्छन् ।’

मधेसमा होलीका दिन सवारीसाधन निकै कम चल्छन् । हरेक व्यक्ति होली मान्न व्यस्त हुने गरेकाले सार्वजनिक सवारी लगभग बन्द नै हुन्छ । युवा उद्यमी सुरेन्द्र पासवानले होलीका बेला कसैले मधेस बन्द आह्वान गरे सफल हुने बताए । ‘निजी सवारी पनि चलाउने चालक पाइँदैन,’ उनले भने, ‘सबैभन्दा बढी रमाउने चाड नै होली बनेको छ ।’

मिश्रित बसोबास भएको ठाउँमा पहाड र मधेसको दुवै होली मनाउने चलन छ । सुरेन्द्रले दुवै दिन होली खेलेको बताए । ‘यसलाई अवसरका रूपमा लिनुपर्छ,’ उनले भने, ‘दुई दिन होली मनाउन माउने विरलैमा हामी पर्छौं ।’ पहाडी समुदाय पनि मधेसको होलीमा उत्तिकै रमेको हुन्छ । उद्योग वाणिज्य संघ नवलपुरका अध्यक्ष सुशील चालिसेले मधेसको होली बढी रमाइलो हुने गरेको बताए ।

जोगिरा गाउँदै मारवाडी युवा
होली पर्वको बेला गाइने लोपोन्मुख जोगिरालाई जीवन्त राख्न लहानका मारवाडी युवाहरू सक्रिय भएका छन् । होली पर्वको आगमनसँगै गाइने जोगिरा गीत लोपोन्मुख हुन थालेपछि मारवाडी युवाहरूले शुक्रबार लहानका घरदैलोमा पुगी जोगिरा गाउँदै मृदङ्गको तालमा नाचेर मनाएका छन् ।

मिथिला संस्कृतिमा होली पर्वका बेला गाइने मौलिक जोगिरा गीतमा पाइने मिठासलाई विशेष मनोरञ्जनका रूपमा लिइन्छ । ‘हामीले जोगिराको सम्पूर्ण रूपले वाचन गर्न त सक्दैनौं तर यस्तो बेला हराइरहेको होलीको मौलिकतालाई पुन: फर्काउन सकिन्छ भन्ने सन्देश भने दिन खोजिरहेका छौ’ं, मारवाडी युवा मञ्चका अध्यक्ष विकास सारडाले भने, ‘आगामी होलीका बेला जोगिराको प्रतियोगिता नै गराउने योजना मञ्चको छ ।’

तराई–मधेसमा प्रचलित होलीमा गाइने मौलिक गीत ‘जोगिरा सररर’ लोप हुँदै गएपछि यसको संरक्षणमा लागिपरेको उनले बताए । ‘बाहिर पढ्न गएको बेला क्याम्पसमा साथीसंगीले जोगिराको बारेमा सोध्छन् तर आफूलाई यसबारेमा धेरै कुरा थाहा नहुँदा उनीहरूसँग पञ्छिनुपर्ने बाध्यता आइपर्छ,’ जोगिराको टिममा रमाइरहेका मारवाडी युवा सोनु खेतानले भने, ‘त्यसैले यसपालिको होलीदेखि जोगिराको संरक्षण गर्न र मिथिला संस्कृतिलाई केही मात्रामा भए पनि टेवा दिने प्रयास गरेका हौं ।’

होली पौराणिक कथा र ऐतिहासिक सन्दर्भहरूसँग गाँसिएको रातो रङको बाहुल्य भएको पर्व हो । रातो रङलाई मानिसको उल्लास, खुसियाली र विजयको प्रतिकका रूपमा लिइन्छ । यो रङप्रतिको मानिसको आकर्षण नैसर्गिक मानिन्छ । हिमाल, पहाड, तराईका विभिन्न ठाउँ र जातिमा फरकफरक तरिकाले हर्षोल्लासपूर्वक मनाइने होली पर्व ऐतिहासिकअभिलेखमा लिच्छविकालदेखि सुरु भएको पाइन्छ । होली खेल्ने अबिर र विभिन्न फूल तथा जडीबुटीबाट बनेका रस र रङले चर्मरोग निवारण र शीतकालमा उत्पन्न हुने सामान्य रोग निको पार्ने, होली खेलपछि साँझमा बालिने विभिन्न दाउराको आगोको रापले वातावरणमा भएका कीटाणु नाश हुने हुँदा स्वास्थ्य रक्षामा धेरै उपयोगी मानिन्थ्यो ।

तर अहिले त्यस्तो अवस्था रहेन । बजारमा अनेक थरी हानिकारक केमिकल प्रयोग गरी रङ खेलिन्छ त्यसले शरीरलाई हानि गरेको पाइन्छ । ‘अचेल होली विकृत रूपको मनोरञ्जनात्मक पर्वका रूपमा मनाउने चलन विकसित हुँदै गएको छ, जसले गर्दा होलीको मौलिकता, पौराणिकता मेटिने खतरा बढ्दो छ,’ समूहमा होलीमा रमाएका सौरभ अग्रवालले भने, ‘होली पर्वको मौलिकता जोगाउन प्रत्येक घर घरमा समूहमा जोगिरा गाउँदै सभ्य तरिकाले होली खेलेर यसको तत्त्व र विशेषतालाई निरन्तरता दिनै प्रयास गरेका छौं ।

फागुको पीडादायक पक्षलाई उन्मूलन गरी फागुलाई लतपत्याएर होइन, राम्रोसँग शृंगार गरी होली पर्व मनाउनुपर्छ ।’ मारवाडी युवाहरूको जोगिरा संरक्षणको अभियानलाई लहानका प्रबुद्ध वर्गले सराहना गरेका छन् । समाजशास्त्रीहरूका अनुसार संस्कार, संस्कृति, इतिहास, पुराण बोकेको यो पर्व भावनात्मक हुन सकेको छैन । एक दशक अघिसम्म यो भावनात्मक पर्वको रूपमा लिइन्थ्यो ।

लहान क्याम्पसका समाजशास्त्र एवं मानवशास्त्रका उपप्राध्यापक सोभितलाल चौधरी सत्य, त्रेता, द्वापर र कलियुगका पौराणिक पक्ष र विभिन्न ऐतिहासिक चरण तथा पाटासँग आबद्ध यो पर्वको व्यापकताले होलीको महत्त्वलाई प्रस्ट्याउने बताउँछन् । ‘तर युवापुस्तामा आएको विचलनले यसको मौलिकतामाथि प्रहार हुँदै गएको छ, यो गम्भीर चिन्ताको विषय हो,’ उनले भने, ‘होली विकृत र कुरूप बनाइनुहुन्न यस पर्वलाई भावनात्मक बनाउनैपर्छ, मारवाडी युवाको सक्रियता सराहनीय छ ।’ उनका अनुसार होली पर्व भक्त प्रल्हादको कथासँग पनि जोडिएको छ । मूलत: मिथक नै भए पनि भक्त प्रह्लादजस्तै चरित्र र दृढविश्वास भएका युगपुरुष नेपालको राजनीतिक क्षेत्रमा खाँचो देखिन्छ । मट्का फोड र जोगिरा होली पर्वको सांस्कृतिक धरोहरहरू भएकाले मिथिला संस्कृतिमा जोगिराबिना होली पर्वको रौनकता नझल्कने भएकाले यसको जगेर्नाका लागि पनि यसपटक सक्रिय भएको मारवाडी युवा राहुल शर्माले बताए ।

वर्तमान समयमा होली अथवा फागुपर्वको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वप्रति आँखा चिम्लिएर विकृत रूपको मनोरञ्जनात्मक पर्वका रुपमा मनाउने चलन क्रमश : विकसित हुँदै गइरहेकाले पनि आफूहरू यसको मौलिकतालाई जोगाउन जोगिरा संरक्षण अभियानमा सक्रिय भएको उनले बताए । एक–अर्काप्रति आत्मीयता प्रदर्शन गरेर रङ दल्दै मनोरञ्जन गर्ने पर्व हिजोआज अरूलाई दु:ख र पीडा दिएर आम्तसन्तुष्टि लिने परपीडक पर्वमा परिणत हुँदै गएको प्रति मारवाडी युवाहरूले यसपटक जोगिरा सररर गाएर नयाँ सन्देश दिएका छन्, ‘जोगिरा सररर...’
कौन तालपर ढोलक बजे, कौन ताल मृदंग
कौन तालपर गौरिया नाचे, कौन तालपर हम
‘जोगिरा सररर...’

प्रकाशित : फाल्गुन १९, २०७४ ०८:१४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

न कर्मचारी न कार्यक्रम

संघीयता कार्यान्वयन गर्न केन्द्र, प्रादेशिक र स्थानीय तह गरी कार्यकारी अधिकार विकेन्द्रीकृत गरिए पनि प्रत्यक्ष जनसम्पर्कमा रहने स्थानीय तहले गति लिन सकेको छैन। कर्मचारी अभाव, नीतिगत अस्पष्टता र निर्वाचित जनप्रतिनिधिको कार्यविधिगत अन्योल स्थानीय तहका लागि चुनौती बनेका छन्।
कान्तिपुर टिम

काठमाडौँ — लिकोट खाडाचक्र नगरपालिकामा उपसचिव तहका एक कार्यकारी अधिकृतसहित ३२ जनाको दरबन्दी भए पनि ७ जना मात्र कर्मचारी कार्यरत छन्।

स्थानीय तहको निर्वाचनपछि सचिव अभावमा सेवासुविधा नपाएको गुनासो सुनाउन मान्ममा भेला भएका महिलाहरू।

नगरको हाजिरी रजिस्टरमा १९ जनाको नाम भेटिए पनि अन्य कर्मचारी विषयगत कार्यालयबाटै नआएको निमित्त कार्यकारीको जिम्मेवारी पाएका इन्जिनियर रत्न भण्डारीले बताए। कार्यकारीको जिम्मेवारी पाएका शाखा अधिकृत काशीप्रसाद पंगेनी पुस २१ गतेदेखि कार्यालय आएका छैनन्। कृषिबाट नगरमा हाजिर भएका बागवानी अधिकृत भक्तिप्रसाद शर्मा पनि कार्यालयमा छैनन्।

नगरपालिकाका ११ वटा कार्यालयका बोर्ड र जनप्रतिनिधि छन् तर कुनैमा पनि वडा सचिव छैनन्। ‘काम गर्न निकै कठिन भयो।’ नगर प्रमुख जसीप्रसाद पाण्डेले गुनासो गर्दै भने, ‘कर्मचारी नै छैनन्, जनताका काम कसरी गर्ने?’ उनका अनुसार दसैंअघिसम्म भएका साबिकको मान्म, दाहा र पाखाका सचिव वडामा झर्नुपरेपछि सरुवा मिलाएर सुर्खेत र दैलेख गए।

नगरपालिका पूरै वडासचिवविहीन बन्यो। वडा नं. ७ पिलीका वडाध्यक्ष रजबहादुर मल्लले गुनासो पोखे, ‘बरु गाविस हुने बेला सदरमुकाममै भए पनि सचिव त हुन्थे।’ कर्मचारी नहुँदा जनताले सास्ती पाउने गरेको बताउँदै सानातिना कामका लागि पनि गाउँबाट नगरप्रमुख खोज्दै सदरमुकाम धाउनुपर्ने बाध्यता रहेको मल्लले गुनासो पोखे। उनले गाउँमा सचिव नभएपछि सिफारिस लेख्न नगरपालिका पुग्नुपरेको बताए।

नगरपालिकामा कार्यकारी अधिकृत जिल्ला बाहिर गएका र कुनै पनि वडामा सचिव नभएपछि गाउँबाट पञ्जीकरणका काम लिएर आएका सेवाग्राहीलाई सेवा दिन दुई महिनाअघि जिल्ला प्रशासनबाट खरिदार रामबहादुर परियार काजमा ल्याइएको नगर उपप्रमुख विजया विष्टले बताइन्। परियार पनि माघी मनाउन जुम्ला गएका फर्किएका छैनन्।
कर्मचारी व्यवस्थापनका लागि प्रदेश सरकार बनेपछि स्पष्ट खाका आउने निमित्त प्रजिअ राजकुमार दुलालले बताए।

सहयोगीका भरमा कार्यालय
मुगु– जिल्लाका डेढ दर्जनभन्दा बढी सरकारी कार्यालय एक महिनादेखि सहयोगीका भरमा चलेका छन्। कार्यालयमा प्रमुख नहुँदा सेवाग्राहीलाई कामकाजमा सास्ती भएको छ। जिल्ला अदालत, खानेपानी, हुलाक, जिसस, वन, नापी, महिला विकास, कोष, वकिल कार्यालय, घरेलु, सिँचाइ डिभिजन, कारागारलगायत डेढ दर्जन सरकारी कार्यालय सहयोगीले खोल्ने र बन्द गर्ने जिम्मा लिएका छन्। जिल्लाबाहिर घर भएका प्रमुख तथा कर्मचारी काम नभएको भन्दै बिदामा बसेका छन्। मंसिर/पुस महिनामा नै कार्यालय छाडेका प्रमुख तथा कर्मचारी अझै जिल्लामा फर्किएका छैनन्। अदालतमा न्यायाधीश नहुँदा मुद्दा किनारा लगाउन बाधा परेको छ। कर्मचारी नभएपछि अपांग परिचयपत्र बनाउन समस्या भएको छ। काम लिएर आएका सर्वसाधारण निराश भएर फर्किन बाध्य छन्। जिल्लाबाहिर रहेका प्रमुखलाई एक साताभित्र कार्यालय पुग्न फोनबाट निर्देशन जारी गरेको प्रमुख
जिल्ला अधिकारी उमाकान्त अधिकारीले जानकारी गराए।

त्यस्तै छिमेकी जिल्ला हुम्लाका दुई दर्जन सरकारी कार्यालय पनि प्रमुखविहीन छन्। भन्सार, पशु, कृषि, जिल्ला आयुर्वेद, विद्युत् आयोजना पनि कार्यालय प्रमुखविहीन छन्। ‘जाडो समयमा प्रमुख कार्यालय नबस्ने पहिलेदेखिकै समस्या रहेछ,’ हुम्लाका प्रजिअ लक्ष्मीप्रसाद बाँस्कोटाले भने, ‘कर्मचारीलाई छिटो यहाँ फर्किन ताकेता गरिरहेको छु।’

नयाँ जान्दैनन्, पुराना पुग्दैनन्
रामेछाप– ‘लेखापाल नयाँ छन्, नासु टिप्पणी लेख्न जान्दैनन्, म एक्लाको भरमा ३४ करोडको कार्यक्रम कसरी सञ्चालन हुन्छ’, खाँडादेवी गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत विष्णु सुवेदीले भने। उनले व्यवस्थापन समितिले कर्मचारी पठाउन ढिलाइ गरेकामा रोष पोखे। जिल्लाले पठाएका विषयगत शाखाका कर्मचारी पर्यटकजस्ता भएको उनले बताए। गाउँपालिका प्रमुख प्रेमबहादुर तामाङ भन्छन्, ‘विकासका कुरा छाडौं, दैनिक काम पनि सञ्चालन गर्न सकिएको छैन।’ स्थानीय तहको निर्वाचनपछि वर्षौंदेखि गाविस सचिवको काम गर्दै

आएका धेरै कर्मचारी अन्यत्र सरुवा भएका छन्। उनीहरूको स्थानमा नयाँ कर्मचारी आएका छैनन्।कर्मचारीको अभाव झेल्नेमा सुनपाती गाउँपालिका पनि उस्तै छ। गाउँपालिका प्रमुख धावा लामाले जिल्लामा रहेको व्यवस्थापन समितिले स्थानीय तहका कर्मचारी पठाउन नसकेको आरोप लगाए। उनले भने, ‘जिल्ला व्यवस्थापन समितिले सक्छ भने कर्मचारी व्यवस्था गरोस् होइन भने स्थानीय तहलाई भर्ना गर्ने अधिकार देओस्।’

गोकुलगंगा गाउँपालिकाका प्रमुखखड्गबहादुर सुनुवारले कर्मचारी व्यवस्थापन नहुँदा कतिपय कानुन तर्जुमा अन्योलमा रहेको बताए। उनले शिक्षासम्बन्धी कानुन बनाउन नसक्दा शिक्षातर्फको योजना कार्यान्वयनमा समस्या भएको बताए। उमाकुण्ड गाउँपालिका प्रमुख शेरबहादुर सुनुवारले दुर्गम उमाकुण्डमा कर्मचारी जान नमान्ने गरेको विगत सम्झँदै भने, ‘अन्त पुगेपछि मात्र हाम्रो पालो आउलाजस्तो छ।’

लिखु गाउँपालिकाले शिक्षामा विनियोजन गरेको बजेट कुन कार्यक्रमका लागि बाँडफाँट गर्ने भन्ने मेलो पाउनै सकेको छैन। ‘हाम्रोमा अझै शिक्षाका कर्मचारी पुगेका छैनन्’, गाउँपालिका अध्यक्ष गोविन्द खड्काले भने, ‘यस्तै हो भने कसरी काम गर्ने होला?’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिलीपकुमार लामिछानेले विषयगत कार्यालयका कर्मचारीलाई स्थानीय तहमा खटाइसकेको बताउँदै अब जिल्ला तहमा झिक्ने कर्मचारी नभएको बताए।

स्थानीय तहमा भद्रगोल
भोजपुर– स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि आएको ६ महिना बिते पनि विकास निर्माणको गति निकै सुस्त छ। उनीहरूले दैनिक गर्ने नागरिकताका सिफारिस, जन्म दार्ताबाहेकका विकासका काम गर्न सकेका छैनन्। भोजपुरका ९ स्थानीय तहमध्ये षडानन्द नगरपालिका र पौवादुङमा गाउँपालिकाले सभा गराएकै छैनन्। रामप्रसाद राई तथा साल्पासिलिछो गाउँपालिकाले हालै सम्पन्न गरे।

साउन, भदौ, असोज तथा कात्तिक महिनामा सभा सिध्याएका अन्य तहले पनि कर्मचारी तलबबाहेक पुँजीगत बजेट एकदमै न्यून प्रतिशत मात्रै खर्च गरेका छन्। स्थानीय निकायमा कर्मचारीले चलाएको नेतृत्वभन्दा जनप्रतिनिधि आएपछिको नेतृत्व झनै भद्रगोल भएको भोजपुरवासीको गुनासो छ।

यहाँका दुई नगरपालिकामध्ये षडानन्दले नगरसभा सम्पन्न गरेकै छैन। दोस्रो चौमासिकको बजेट निकासा भइसक्दा पहिलो सभा नै सम्पन्न गर्न नसकेपछि कर्मचारी तलबभत्ताबाहेक अन्यत्र एक रुपैयाँ पनि खर्च गर्न नसकेको स्वयम् जनप्रतिनिधि बताउँछन्। दुई चौमासिक गरी २५ करोड ८९ लाख ८८ हजार रुपैयाँ बजेट निकासा भइसकेको छ।

सात गाउँपालिकामध्ये पौवादुङ्माको गाउँसभा भएकै छैन। निर्वाचन र दसैं–तिहार तथा उपप्रमुख सम्झना राई दुर्घटनामा परी उपचारमा रहनुपरेकाले सभा ढिला भएको प्रमुख किरण राई बताउँछन्। यसैगरीकर्मचारी अभावको समस्या पनि मुख्य कारक औंल्याएका छन्। ६ वटा वडामा एकजना मात्रै वडासचिव छन्।

गाउँपालिकामा नौजना कर्मचारी रहनुपर्ने प्रावधान भए पनि एक/एकजना प्रमुख प्रशासक अधिकृत र लेखापाल मात्रै छन्। ‘केन्द्रबाट स्पष्ट नीतिनिर्देशन छैन, हामीले काम थालौंला, पछि केन्द्रबाट बेग्लै निर्देशन आउला, बरु केही समय धैर्य गरेर एकैचोटि गर्ने सोचमा छौं,’ उनले भने। साल्पासिलिछो गाउँपालिकाप्रमुख महेश राई भन्छन्, ‘गाउँसभा बल्लतल्ल सक्यौं, कार्यान्वयन कसरी गर्ने अलमलमा परिएको छ,’ उनले थपे, ‘नयाँ संरचनाको पहिलो अभ्यासले नीति र कार्यविधिबारे बुझ्नै सकिएको छैन।’

कर्मचारी अभाव प्रमुख समस्या
जनप्रतिनिधिहरू कर्मचारी पर्याप्त नहुँदा काम अघि सार्न नसकेको बताउँछन्। ‘अरू कर्मचारी नहुँदा जति गाह्रो हुन्छ, प्राविधिक नहुँदा झनै गाह्रो, कामै थाल्न सकिँदैन, जनताका लागि देखिने काम भनेकै भौतिक विकास रहेछ,’ रामप्रसाद राई गाउँपालिकाका प्रमुख विजय राईले भने। नौजना कर्मचारी हुनुपर्ने गाउँपालिकामा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत एकजना, लेखापाल एक र कार्यालय सहयोगी एक गरी तीनजना मात्रै छन्। आठवटा वडा चारजना सचिवको जिम्मामा छन्। हतुवागढी गाउँपालिकामा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत, नायब सुब्बा र सहलेखापाल तथा करारमा एकजना कार्यालय सहयोगी छन्।

पौवादुङ्मा गाउँपालिकामा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत र लेखापाल एक/एकजना छन्। ६ वटा वडा एकजना सचिवले चलाएका छन्। आमचोक गाउँपालिकामा एकजना प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत, एकजना लेखापाल, करारमा २ जना कम्प्युटर इन्जिनियर अधिकृत छन्। १० वटा वडामा तीनजना सचिव छन्। भोजपुर नगरपालिकामा १२ वडा ३ जना सचिवको जिम्मामा छ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारीको अध्यक्षतामा बनेको कर्मचारी व्यवस्थापन समितिले ‘अर्को व्यवस्था नभएसम्मका लागि’ विषयगत कार्यालयका कर्मचारीलाई खटाएको छ। प्रजिअ फणीन्द्र दाहालका अनुसार असार २७, साउन १ र पुस १८ गरी तीनवटा मितिमा निर्णय
गरेर ७४ जना कर्मचारीलाई स्थानीय तह पठाएको छ।

प्रकाशित : माघ १३, २०७४ ०७:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT