शिलालेख संरक्षण गरिँदै- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

शिलालेख संरक्षण गरिँदै

कान्तिपुर संवाददाता

इलाम — धार्मिक, सांस्कृतिक र पुरातात्त्विक महत्त्वको ढुंगामा कुँदिएका अक्षरहरूको संरक्षण इलामको माइजोगमाईमा सुरु भएको छ । बौद्ध शिक्षाका मन्त्रहरू संरक्षणको अभावमा मेटिएर जान थालेपछि सरोकारवालाहरू जागेका हुन् ।


गुरु कुमणि शिलालेख संरक्षण समितिले इलामका उत्तरी क्षेत्रका ती ढुंगाको सफाइ गर्दै अक्षरहरूलाई प्रस्ट देख्न सकिने बनाएका छन् । यो अभियानमा देश विदेशका धर्मानुरागीहरूले सहयोग गरेका छन् । स्थायी रूपले संरक्षणका लागि तीन तहकै सरकारले ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने यस अभियानमा सहभागीको माग छ । अहिलेसम्म दाताको १० लाख रुपैयाँभन्दा धेरै खर्च भइसकेको समितिले जनाएको छ ।

ती ठूला ढुंगामा दुई शताब्दीअघि नै यस्ता मन्त्रहरू कुँदिएको पाकाहरू बताउँछन् । समितिले इलामको माइजोगमाई गाउँपालिका–६ स्थित प्याङबाट संरक्षणको काम थालेको थियो । अभियानका संयोजक दोर्जी शेर्पाले भने, ‘यस्ता अक्षरहरूको विशेष महत्त्व भएकाले यसको संरक्षण गर्नुपर्छ भन्ने लागेर अघि बढेका हौं ।’ ती ढुंगाहरूमा बुद्धको आकृति, शंख तथा अन्य विभिन्न बौद्ध धर्म सम्बन्धित आकृतिहरू पनि कुँदिएका भेटिन्छन् । प्राचीनकालमा धर्म प्रचारको कुनै माध्यम नभएकाले बौद्ध भिक्षुहरूले ढुंगाको मद्दत लिएको प्रारम्भिक अध्ययनमा पाइएको अध्ययनकर्ताहरू बताउँछन् ।

ढुंगामा कुँदिएको बौद्ध मन्त्र सम्बोडा र रञ्जना लिपिमा छ । उक्त समितिले माइजोगमाईभित्र र सन्दकपुर–५ जमुनालगायत विभिन्न स्थानका ७० बढी ढुंगाका शिलालेख सफाइ गर्ने भएको छ । कतिपय अक्षरहरू मेटिँदै जाने अवस्थामा पुगेको तथा माटो र झारजंगलले छोपिएका थिए । समितिले स्थानीयको सूचनाका आधारमा कतिपय शिलालेखहरू पत्ता लगाएर सफाइ गरेको छ ।

प्रकाशित : माघ ८, २०७९ ०८:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खाँडी कपडा उत्पादनमा आकर्षण

आधुनिक औजारको प्रयोगबाट खाँडी र अल्लोबाट मासिक ५०–६० हजार आम्दानी
डम्बरसिं राई

खोटाङ — दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिका–१ याम्खा खामडाँडाकी ४० वर्षीया नैनकला अधिकारीले खाँडी कपडा बुनेको २८ वर्ष भयो । धनकुटाको महाभारत गाविस (हालको सागुरीगढी गाउँपालिका–९ महाभारत)मा जन्मिएकी उनी १२ वर्षको उमेरदेखि यसमै लागेकी छन् । 

उक्त गाउँपालिका–१ याम्खाका दीपबहादुर अधिकारीसँग २०५५ मा बिहे गरे पछि यो पेसालाई निरन्तरता दिएकी छन् । हाते तानबाट खाँडी बुन्दै आएकी उनले पछिल्लो समयदेखि आधुनिक औजारको प्रयोगबाट मनग्गे उत्पादन थालेकी छन् । खाँडी र अल्लोबाट गरी मासिक ५०–६० हजार रुपैयाँ आम्दानी हुने अधिकारीले बताइन् । ‘आम्दानी राम्रै छ,’उनले भनिन्,‘श्रीमान् र छोराले पनि साथ दिइरहेका छन् ।’

कपडा उत्पादनमा प्रयोग हुने आधुनिक औजार श्रीमान्ले बनाउने गरेकाले सहज भएको उनको भनाइ छ । छोरा बबिनलाई पनि यसबारेमा राम्रो ज्ञान भएकाले सहज भएको उनले सुनाइन् । बबिन अहिले खाँडी कपडासम्बन्धी १८ महिने तालिमका लागि विराटनगरमा छन् । आफूले उत्पादन गरेको खाँडी कपडा थानको तीन हजारदेखि पाँच हजार रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको उनले बताइन् । अल्लोको भाउ भने महँगो हुने उनले जनाइन् । अल्लोको कपडा थानको पाँच हजारदेखि ४५ हजारसम्म पर्ने उनले सुनाइन् ।

उक्त गाउँमा अरुले पनि अल्लो र खाँडी उत्पादन गर्छन् । रातमाटाकी शान्ता राई र लिलिमाकी गंगा श्रेष्ठले पनि उत्पादन गर्छन् । यसबाहेक साकेला गाउँपालिका, दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका, हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका विभिन्न ठाउँमा खाँडी तथा अल्लो कपडा उत्पादन हुन्छ । उनीहरूले उत्पादन गरेको कपडा जिल्लामै खपत हुन्छ ।

हलेसी तुवाचुङमा पनि खाँडी कपडा उत्पादनमा जोड दिइएको छ । उक्त नगरपालिका–७ हलेसीका ८० महिला सहभागी छन्, जसलाई दुई समूहलाई खाँडीको धागो उत्पादनका लागि कपास खेती गर्न १० लाख रुपैयाँ नगरपालिकाले अनुदान दिएको छ । अहिले कपास उत्पादन भइरहेको नगरपालिकाको योजना शाखा प्रमुख रमेश श्रेष्ठले बताए । दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१० पाथेकामा अल्लोको धागो उत्पादनका नगरपालिका र घरेलुसँग सहकार्य भइरहेको वडाअध्यक्ष मुगाधन राईले बताए । माझकिरात खोटाङको तुवाचुङ–जायजुममा तयामा–खियामाले किराती संस्कृतिको खाँडी, छिट, अल्लोका कपडा बुन्ने सीप शुरु गरेको किराती मिथकमा उल्लेख छ ।

प्रकाशित : माघ ८, २०७९ ०८:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×