तोक्मेडाँडामा फाल्गुनन्दको पूर्ण कदको सालिक- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

तोक्मेडाँडामा फाल्गुनन्दको पूर्ण कदको सालिक

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — किरात धर्म दर्शनका पुनरुत्थानकर्ता राष्ट्रिय विभूति फाल्गुनन्द लिङ्देनको १ सय ३८ औं जन्मजयन्ती शुुक्रबार सदरमुकाम फुङ्लिङमा मनाइँदै छ । फुङ्लिङको तोक्मेडाँडामा एउटै ढुङ्गालाई कुँदेर निर्माण गरिएको १५ फुट उचाइ, १ सय ३५ क्विन्टल वजनको फाल्गुनन्दको पूर्ण कदको सालिक अनावरण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।

सालिक अनावरणका लागि धर्मगुरु आत्मनन्द लिङ्देन, गुरुआमा साँवा पवित्रा हाङमा र प्रदेश १ का प्रमुख पर्शुराम खापुङ आउने किरात धर्म तथा साहित्य उत्थान संघका केन्द्रीय अध्यक्ष डकेन्द्र सिं थेगीमले जानकारी दिए । थेगीमका अनुसार लिङ्देनले प्रवचन दिने कार्यक्रम पनि रहेको छ । फाल्गुनन्दको जन्म जयन्तीको दिन प्रदेश १ मा सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गत वर्ष देखि नै भएको छ ।

तत्कालीन समाजमा विद्यमान छोरीचेलीबाट रित नलिनु, नखानु, मासुमंश, मदिरा सेवन नगर्नु, वली पूजा नगर्नु नगराउनु लगायतका सात बुँदे समाज सुधारका नीति ल्याएका फाल्गुनन्दले थुमका किरातहरुलाई बोलाई बृहत् चुम्लुङ गरी तत्कालीन समाजका विकृतिहरुलाई हटाउन सत्यधर्म मुचुल्का खडा गरेको थेगीम बताउँछन् । किरात धर्मावलम्बीहरुको तीर्थ भूमि र मुक्ति भूमिको पहिचान गरेको, छरपष्टिएको एवं लोपोन्मुख सामाजिक मुन्धुमलाई संहिताकरण गरी पुन: लेखन गरेको, लोपोन्मुख किरात लिपिलाई प्रचारप्रसार गरेको, देश तथा विदेशमा माङ्हिम (मन्दिर) स्थापना गरेको र विभिन्न स्थानमा पहिरो रोक्ने, पानी उमार्ने, खडेरी भएको ठाउँमा पानी पार्ने जस्ता चामत्कारिक कार्य गरेकोले फाल्गुनन्दको महत्त्व रहेको थेगीम बताउँछन् ।

१९४२ साल कात्तिक २५ गते इलामको माङसेवुङ २ मा जन्मिएका फाल्गुनन्दको नाममा सरकारले २०५० सालदेखि १५ रुपैयाँको हुलाक टिकट जारी गरेको छ । माध्यमिक तहको नेपाली पाठ्यक्रममा समावेश गर्नुका साथै दमकदेखि पाँचथरको पञ्चमीसम्मको सडकलाई फाल्गुनन्द मार्गको नामाकरण गरिएको छ । २०६६ मंसिर १६ गते १६ औं राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरिएको थियो ।

प्रकाशित : कार्तिक २५, २०७९ १०:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘भोट माग्न आउँछन्, राख्ने तरिका सिकाउँदैनन्’

तुलाराम पाण्डे

कालीकोट — आसन्न प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाका उम्मेदवारहरू मनोनयन दर्तापछि घरदैलो र चुनावी सभा गर्दै प्रचारमा जुटिरहेका छन् । तर, मतदाताहरू भने कस्तो र कतिवटा मतपत्रमा मत हाल्ने भन्नेबारेमै जानकार छैनन् । ‘दिनदिनै हाम्मा पार्टीउँदो बोट (भोट) हाल्नु भनिकन (भनेर) टोलीका टोली आउँदाछन्,’ खाडाचक्र–३ ताडीकी ६७ वर्षीया लक्षिमा पाण्डेले भनिन्, ‘काउदो कसरी हाल्न्या भनेर सिकायाका नाइ (केमा कसरी हाल्ने भनेर सिकाएका छैनन्) ।’

उनले आफ्नो गाउँमा सत्ता गठबन्धनका कांग्रेस र माओवादी तथा अन्य दलहरू एमाले, राप्रपा, नेमकिपा र स्वतन्त्र उम्मेदवारको टोलीसमेत भोट माग्दै पुगेको तर भोट राख्ने प्रक्रियाबारे जानकारीनदिएको सुनाइन् ।

माइकिङ र साउन्ड बक्स बजाएर चुनावी गीतमार्फत भोट दिनु भन्ने प्रचार सुने पनि मतपत्र ल्याएर सिकाउन कोही नआएको खाडाचक्र–४ चिउरेलाकी नामसरा नेपालीले बताइन् । ‘रूख, बेल (सूर्य), आसी हतौडा (गोलाकारभित्र हँसिया हतौडा), हलो, मादल, पुतली, सूर्यमुखी फूल चिह्न भन्ने सुनेकी छु,’ ५१ वर्षीया नेपालीले भनिन्, ‘कसलाई कसरी भोट हाल्ने भन्ने थाहा छैन ।’ गाउँमा चुनाव प्रचार गर्दै दलका कार्यकर्ता आएपछि दुई/तीन वटा पार्टी मिलेर चुनाव लडेकोबारे भने थाहा भएको तर उम्मेदवार र चिह्नबारे थाहा नपाएको सुनाइन् ।

विगतका चुनावमा निर्वाचन कार्यालयले मतदाता शिक्षा दिन स्थानीय शिक्षक, सामाजिक संघसंस्थाका कर्मचारी र बाल विकास केन्द्रका सहयोगी कार्यकर्ता खटाउने गरेको थियो । यस पटक महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई तालिम दिएर फिल्डमा खटाइसकेको कालीकोटका मुख्य निर्वाचन अधिकृत भरत लम्सालले बताए । ‘सबै वडामा मतदाता शिक्षा दिन स्वयंसेवक खटाइसकेका छौं,’ उनले भने, ‘मंसिर १ गतेसम्म सबै ठाउँमा मतदाता शिक्षा दिइसक्ने लक्ष्य छ ।’

उनले कालीकोटका ८२ वटै वडामा मतदाता शिक्षा सामग्रीसहित स्वयंसेविका खटाइएको जानकारी दिए । जिल्ला निर्वाचन अधिकारी नन्दराम चौलागाईंले मतदाता शिक्षाका लागि ९ वटै स्थानीय तहका एक/एक जना सम्पर्क व्यक्तिलाई तालिम दिएर स्वयंसेविका परिचालनको जिम्मा दिइएको बताए ।

स्वस्थ दलीय प्रतिस्पर्धा हुँदा एकै लहरमा भोट हाल्न सहज हुने भए पनि दलहरूबीच गठबन्धन र तालमेल भएकाले मतदाता शिक्षाबिनै मतदान गर्दा धेरैजसो मत बदर हुने अवस्था रहेको नागरिक समाजका अगुवा दमनराज बमले बताए । ‘उम्मेदवार नै तलमाथि छ्यासमिसे भएर प्रतिस्पर्धामा छन्,’ जिल्ला बारका पूर्वअध्यक्षसमेत रहेका बमले भने, ‘निरक्षर मतदाता भएको ठाउँमा धेरै मत बदर हुन्छ ।’ उनले दलका नेता, कार्यकर्ता र उम्मेदवारले पनि राम्रोसँग मतदान गर्ने तरिका सिकाउन सके मतको सदुपयोगहुने बताए ।

दलित समुदायका अधिकांश बस्तीमा अझै मतदाता शिक्षा पुग्न सकेको छैन । ‘नगर र वडाका सरकार चुन्या (चुन्ने) भन्ने सुनेका छौं, कसरी हो केही था’नाइ (थाहा छैन),’ शुभकालिका–४ सुनारवाडाका सर्जन विकले भनिन्, ‘मेरा घर त भोट हाल्नु भनिकन कोही आयाका नाइ ।’

विगतमा पनि मतदाता शिक्षा प्रभावकारी नभएकाले धेरै मत बदर भएको राष्ट्रिय निर्वाचन पर्यवेक्षण समिति (नियोक) का सहसंयोजक दीपा खत्रीले अनुभव सुनाइन् । उनका अनुसार गत वैशाख ३० को स्थानीय निर्वाचनमा कालीकोटमा १८ प्रतिशत मत बदर भएको थियो । ३ नगरपालिका र ६ गाउँपालिका गरी ९ स्थानीय तह रहेको कालीकोटमा १ प्रतिनिधिसभाका लागि दुई स्वतन्त्रसहित ७, प्रदेशसभा–१ मा ४ र प्रदेशसभा–२ मा एक स्वतन्त्रसहित ६ जना उम्मेदवार चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् । एक अस्थायीसहित १ सय २४ मतदान केन्द्र रहेको कालीकोटमा ३८ हजार ५ सय ५ महिला र ४२ हजार २ सय २८ पुरुष गरी जम्मा ८० हजार ७ सय ३३ मतदाता छन् ।

यसैबीच, निर्वाचन आचारसंहिता पालना, चुनाव प्रचार, मतदान तथा मतगणना र शान्ति सुरक्षामा सरोकारवालाको सहयोग जुटाउन जिल्ला प्रशासनमा सर्वपक्षीय बैठक सम्पन्न भएको छ । प्रजिअ रामहरि शर्माको अध्यक्षतामा आयोजित बैठकमा दलका नेता/कार्यकर्ताले निर्वाचन आचारसंहिता पालना गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताए ।

कांग्रेस लोकतन्त्रमा विश्वास गर्ने पार्टी भएकाले जनताको अभिमत सबैले स्विकार्न स्वस्थ प्रतिस्पर्धा गर्ने कांग्रेस जिल्ला सभापति अम्बबहादुर शाहीले बताए । एमाले अध्यक्ष जसीप्रसाद पाण्डेले गठबन्धनको नाममा केही ठाउँमा फरक पार्टीका नेता/कार्यकर्तालाई प्रचारमा अवरोध गर्ने कोसिस गरिएको दाबी गर्दै आचारसंहिता पालना गर्न आफ्नो दल भने प्रतिबद्ध रहेको बताए । माओवादी केन्द्रका जिल्ला संयोजक लक्ष्मीप्रसाद चौलागाईंले मतदानमा खटिने कर्मचारी पनि निष्पक्ष हुनुपर्नेमत राखे ।

बैठकले दलका चुनावी सभा र जुलुस एकआपसमा नजुध्ने गरी सञ्चालन गर्ने, आचारसंहिता पालना गर्ने, निर्वाचनमा खटिएका कर्मचारी र सुरक्षाकर्मीलाई सहयोग गर्ने, निर्वाचनलाई असर पुग्ने गरी प्रचार नगर्नेलगायतका निर्णय गरिएको जिल्ला सुरक्षा समितिका सदस्य डीएसपी जयश्वर रिमालले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक २५, २०७९ १०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×