कोसी पहाडी करिडोरको तरकारी बालीमा क्लब रुटको प्रकोप- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार

कोसी पहाडी करिडोरको तरकारी बालीमा क्लब रुटको प्रकोप

बारीमै कुहियो करोडौंको बन्दा
चन्द्र कार्की

तेह्रथुम — तेह्रथुमसहित धनकुटा र संखुवासभाका किसानले लगाएको बेमौसमी तरकारी बालीमा क्लबरुट (गाँठे रोग) महामारीको रुपमा फैलिएको छ । रोग लागेपछि करोडौंको तरकारी बाली बारीमै कुहिएर किसानले नोक्सानी बेहोरिरहेका छन् । यी तीन जिल्लाका किसानले लगाएको बेमौसमी तरकारी बन्दा, काउली, रायोको साग, ब्रोकाउलीलगायत तरकारी बालीमा रोगको प्रकोप फैलिएको हो ।

प्रकोपका कारण कोशी पहाडी करिडोरका १५ हजारभन्दा बढी किसानले लगाएको बन्दालगायत तरकारी बाली बारीमै कुहिन थालेको छ । एक दशकयता रोगले निरन्तर आक्रमण गरिरहेको सिंधुवा कृषि भण्डारका प्रमुख बजार व्यवस्थापक मेघेन्द्र गुरुङले बताए ।

यो रोगले निरन्तर दुःख दिइरहेको गुरुङको भनाइ छ । सुरुका वर्षमा बन्दा बालीमा देखिएको यो रोगबारे नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् नार्कको बाली रोग विज्ञान महाशाखा खुमलटारले किसानका बारीमै आएर अनुसन्धान गरेको थियो । दुई वर्षसम्म नदेखिएको यो रोग त्यसयता पुन: देखापरेको लालीगुराँस नगरपालिका ७ लसुनेका किसान साजन विश्वकर्माले बताए ।

तेह्रथुमको लालिगुराँस नगरपालिका र छथर गाउँपालिका, धनकुटाको महालक्ष्मी नगरपालिका र छथरजोरपाटी गाउँपालिका र संखुवासभाको धर्मदेवी नगरपालिकाका १५ हजारभन्दा बढी किसानले बारीमा रोपेको बन्दा रोगका कारण कुहिन थालेको छ ।

यी तिन जिल्लामा उत्पादित ताजा तरकारी भण्डारणमार्फत पूर्वी तराई हुँदै भारतीय बजारमा बिक्रीका लागि जाने गरेको छ । सुरुमा बन्दामा देखिएको यो रोगको प्रकोप फैलिएर अहिले काउली, रायो, ब्रोकाउली, तोरी, चम्सुर, सलगमलगायत बालीमा समेत देखिन थालेको छ ।

बन्दा, काउली फक्रिएर बजारमा पठाउने बेलामा रोगले आक्रमण गरेको चित्रेका किसान बलबहादुर अधिकारीले बताए । बजारमा निकाल्ने तयारी भएको ५ लाख रुपैयाँ बराबरको बन्दा रोगका कारण बारीमै कुहिएको लसुनेका किसान विश्वकर्माले बताए । महालक्ष्मी नगरपालिका खाप्राङका किसान होमराज रायमाझीका अनुसार रोगले बन्दा बालीमा ८५ प्रतिशतभन्दा बढी क्षति पुर्‍याएको छ ।

बन्दा, काउलीलगायत तरकारी बालीको बोटको मूल र सहायक जरामा गाँठा वा डल्ला देखिने र बिस्तारै एक प्रकारको ढुसी देखापर्ने र अन्त्यमा जरा, डाँठ हुँदै फल र पात नै कुहिने यो रोगको प्रमुख लक्षण हो । रोगको जीवाणुले बालीमा प्रवेश पाएको तीन हप्तापछि मात्र जरामा गाँठाहरू देखापर्ने कृषि विशेषज्ञहरूको भनाइ छ । दुई दशकको अवधिमा नेपालभर महामारीको रुपमा फैलिएको यो रोगको व्यवस्थापन, निदान, रोग लाग्नुको कारण, उपचार विधि, बाली चक्रप्रणालीलगायत विषयमा किसानको बारीमै पुगेर नार्कको बाली रोग विज्ञान महाशाखाले अध्ययन गरिरहे पनि अहिलेसम्म रोग निदान हुन सकेको छैन ।

यहाँको तरकारी बालीमा फैलिएको प्रकोपबारे ८ वर्षअघि कृषि अनुसन्धान केन्द्र पाख्रीबास धनकुटाले पनि अध्ययन गरेको थियो । किसानले बालीको व्यवस्थापन नगरेको; समयमा रोगको उपचार नगरेको; बिउ र मलमा ध्यान नदिएको; एकै ठाउँमा लामो समयसम्म एउटै बाली लगाएको; प्रकोप फैलिएको क्षेत्रका बिरुवा तथा मल र माटो अर्को स्थानमा ओसारपसार गरेको जस्ता कारणले यो रोग फैलिएको अध्ययनमा यहाँ संलग्न नार्कका बाली रोग विज्ञान महाशाखाका वरिष्ठ वैज्ञानिक डा.रामदेवी तिमिलाले बताइन् । प्लाज्मोडिवफोरा व्रासिकी नामक ढुसीको आक्रमणबाट यो रोग तरकारी बालीमा सर्ने र माटोमा यो ढुसी वर्षौंसम्म जीवितै रहने गरेको कृषि वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ ।

कृषि ज्ञान केन्द्रले बेमौसमी तरकारी खेतीको पकेट क्षेत्र घोषणा गरेको यो क्षेत्रमा महामारीको रुपमा रोगको प्रकोप फैलिएपछि बालीचक्र परिर्वतन गरी खेती गर्न किसानलाई सुझाइएको छ । ‘रोग प्रभावित क्षेत्रका किसानलाई फरक प्रकृतिको खेती गर्न भनेका छौं‚’ कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख भुवन बुढाथोकीले भने ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ १७:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ई–सिम राखेपछि किन हरायो आईएमईआई नम्बर ?

सजना बराल

काठमाडौँ — टेलिकमले लामै समय लगाएर टेस्ट (परीक्षण) गरिवरि ई–सिम बाँढेको बताएको थियो । कम्पनीका कर्मचारीकै मोबाइल डिभाइसमा समेत इन्स्टल गरेर जाँच गरिएको टेलिकमले बताए पनि अहिले उपभोक्ताको फोनमा समस्या देखिएको छ । ई–सिम इन्स्टल नभएपछि प्रयोगकर्ताले एनटीसी, एनसेल र स्मार्ट सेलका भौतिक सिमकार्ड हालेर फोन चलाउन खोजेका थिए । तर, ती पनि नचलेपछि उनीहरू निराश छन् ।

नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड (एनटीसी) ले भदौ ३१ बाट वितरण सुरु गरेको ई–सिम कार्ड जडानका क्रममा कतिपय सेवाग्राहीको मोबाइल फोनबाट आईएमईआई नम्बर हराएको छ । नेपाल टेलिकमले पर्याप्त परीक्षण गरेर ग्राहकहरूलाई ई–सिम कार्ड बाँढेको बताए पनि विशेषतः गुगलका फोनमा ई–सिमको सफ्टवेयर इन्स्टल गर्नासाथ डिभाइस नै करप्ट हुने (बिग्रिने) समस्या देखिएको छ ।

ई–सिम राख्न क्युआर इन्स्टल गर्दा आफ्नो फोनमा ‘इरर’ देखाएको र त्यसपछि भौतिक सिम कार्डसमेत नचल्ने गरी डिभाइस करप्ट भएको भक्तपुर, जगातीका विवेक मगरले बताए । ‘ई–सिम बाँढेको पहिलो दिन नै एनटीसीको सुन्धारा कार्यालयमा गई फर्म भरेर ई–सिमको लागि क्युआर स्क्यान गरेको थिएँ,’ विवेकले भने, ‘त्यो बेला इरर देखायो । धेरैपल्ट कोशिस गरेपछि त्यहाँका कर्मचारीलाई सोधिखोजी गरेँ । कसैलाई पनि यसबारे थाहा थिएन ।’ उनले गुगल पिक्सेल ६ फोनमा ई–सिम राख्न खोजेका थिए । टेलिटकम कार्यालयको ई–सिम वितरण गरिने कोठाको भित्तामा गुगल पिक्सेल ६ ले ई–सिम सपोर्ट गर्ने भनेर टाँसिएको छ ।

आईएमईआई नम्बर ‘अन्नोअन’ देखिएको ।

‘ई–सिम इन्स्टल नभएपछि मैले फिजिकल सिम हाल्न खोजेको थिएँ,’ सफ्टवेयर डेभेलपरका रूपमा काम गर्ने विवेकले भने, ‘तर, फिजिकल सिम पनि चलेन । के भएछ भनेर खोजी गर्दा डिभाइस नै करप्ट भएको थाहा भयो । सायद यो ईएफएक्स इरर हो । यही समस्या रहेछ भने हाम्रो फोनमा अब कहिल्यै पनि सिमकार्ड चल्दैन ।’ हाल विवेकको फोनमा आईएमईआई नम्बर देखिँदैन । आईएमईआई नम्बरबिना मोबाइल नेटवर्कमा जोडिन मिल्दैन । वाईफाई भने चल्छ । विवेकले आईएमईआई नम्बरका लागि एस्ट्रिक ह्यास ०६ ह्यास डायल गर्दा ‘अन्नोअन’ भनेर देखाउँछ ।

ई–सिम इन्स्टल गर्ने क्रममा आफ्नो महँगो फोन बिग्रिएपछि कालोपुलका देव श्रेष्ठ पनि असाध्यै चिन्तित छन् । केही समयअघि ७ सय अमेरिकी डलर (हालको दरअनुसार करिब ९० हजार रुपैयाँ) तिरेर उनले अमेरिकाबाट गुगल पिक्सेल ६ मगाएका थिए । आफूसँग यसको रसिद भएको उनले बताए । ‘ई–सिम आउनुअघि फिजिकल सिम हालेर चलाइरहेको थिएँ,’ उनले भने,‘मज्जाले चल्थ्यो । एमडीएमएस दर्ता भएको म्यासेज पनि आएको थियो । एनटीसीको ई-सिम राख्न खोेज्दा फोनै बिग्रियो ।’

यस्तै समस्या भोगेका पत्रकार सुवास हुमागाईँले यसबारे गुगल पिक्सेल हेल्प कम्युनिटिमा आफ्नो समस्या पोस्ट गरेका छन् । उनले लेखेका छन्, ‘मैले मेरो पिक्सेल ६ प्रो फोनमा ई–सिम इन्स्टल गर्न खोजेको थिएँ । तर, इन्स्टल भएन । इरर देखायो । त्यसले आईएमईआई नम्बरसमेत मेटाइदियो । अहिले मेरो फोनमा आईएमईआई विवरण देखिँदैन । फोनले फिजिकल सिम पनि सपोर्ट गर्दैन ।’ हेल्प कम्युनिटिमा अन्य केहीले पनि समान समस्या साझा गरेका छन् ।

‘यो एनटीसीको लापरबाही हो,’ विवेकले भने, ‘मैले यसबारे गुगल सपोर्टलाई ईमेल पठाएको थिएँ । गुगल टिमले यो स्थानीय सेवा प्रदायकको समस्या हुनुपर्छ भनेर जवाफ पठाएको छ । नेपालमा गुगल फोनको आधिकारिक बिक्रेता नभएकाले जहाँ किनेको त्यहीँ सम्पर्क गर्न भनेको छ ।’ एनटीसीको सफ्टवेयरले गुगलको सफ्टवेयरलाई सपोर्ट नगरेको उनले बताए । गुगल फोनमा टेस्ट नगरी ई–सिम बाँढिएकाले यस्तो समस्या आइपरेको विवेकको बुझाइ छ ।

नेपाल टेलिकमका इन्जिनियरहरूले गुगल पिक्सेलमा ई–सिम इन्स्टल नगर्न भने पनि कर्मचारीहरूबीच बुझाइमा त्रुटि भएर यो समस्या आएको टेलिकम स्रोतले जानकारी दिएको छ । टेलिकमका प्रवक्ता शोभन अधिकारीले भने आफूहरूले समस्या पहिचान गरिरहेको बताए । ‘हाम्रो लागि पनि यो नयाँ प्रविधि हो,’ उनले भने, ‘कतिपय सेटमा चलाएर हेरेका थियौं । सबै सेटमा टेस्ट गर्न सम्भव पनि हुँदैन । अहिले गुगलका फोनमा समस्या आएको छ । समस्या पहिल्याएर समाधानका उपाय खोज्छौं ।’

भदौ ३१ बाट ई–सिम वितरण गरेको कम्पनीले हालसम्म २ हजार वटा ई–सिम ग्राहकलाई दिइसकेको छ । आइफोन १३, १३ प्रो, १३ प्रो म्याक्स, १३ मिनि, सामसङ ग्यालेक्सी अल्ट्रा फाइभजी, सामसङ ग्यालेक्सी फोल्ड, गुगल पिक्सेल ६, ६ प्रो, पिक्सेल ५ लगायतमा एनटीसीको ई–सिम चल्ने भनिएको छ । गुगलका फोनमा समस्या आए पनि एनटीसीले ग्राहक सेवा केन्द्रमा टाँसिएको ‘ई–सिम सर्पोटेड ह्यान्डसेट’ को सूचीबाट गुगललाई हटाइएको छैन । न त आफ्ना ग्राहकलाई समस्या समाधानको उपाय दिएको छ ।

एनटीसीको ग्राहक सेवा केन्द्रमा टाँसिएको ‘ई–सिम सर्पोटेड ह्यान्डसेट’ को सूची ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ १७:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×