बजार पाए तर मूल्य पाएनन्- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार

बजार पाए तर मूल्य पाएनन्

बिचौलिया उस्कँदै, किसान खस्कँदै
रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — झन्डै सय घरधुरी व्यावसायिक कृषक रहेको साँगुरीगढी गाउँपालिकास्थित डाँडाबजार आसपासको बस्ती नै वर्षौंदेखि बिचौलियाको कब्जामा छ । करिब अढाई सय रोपनी क्षेत्रफलमा उत्पादित तरकारीको लगानीअनुसारको मूल्य निर्धारण गर्न नपाएको स्थानीय कृषकको गुनासो छ । 


साँगुरीगढी–५ स्थित बिच टोलकी मनिता याखाले ३ रोपनी क्षेत्रफलमा मुला तथा काउली खेती गर्छिन् । तर खरिदेले जुन दिन बिक्री गर्न भन्छन्, त्यही दिन मात्र बारीबाट उखेलेर तयार पार्नुपर्ने उनी बताउँछिन् । तयारी मुला खरिदेले उखेल्न नदिएपछि फुलेर नोक्सानी हुने गरेको कृषक बताउँछन् । याखाका अनुसार कृषकलाई अत्यन्त न्यूनतम मूल्य दिएर उनीहरूले धरानस्थित कृषि बजारमा तीन गुना बढी नाफामा तरकारी बेच्छन् । उनी भन्छिन्, ‘प्रायः लगानी नै उठ्दैन ।’ स्थानीय मेदीमाया घिमिरेले ७ रोपनीमा लगाएको तरकारीबाट वार्षिक ४० हजार रुपैयाँ पनि हात नपर्नेर् बताउँछिन् ।

धरानबाट २८ किमि दूरीको डाँडाबजार क्षेत्रबाट बजारमा आफैंले उत्पादन लगेमा बिचौलियाले घेराबन्दी गरेर बिक्री गर्नै नसक्ने अवस्थामा पुर्‍याउने गरेको स्थानीय किसानको पीडा छ । बजारमा निर्धारण गरिएको मूल्यको ५० देखि ७५ प्रतिशत बढी नाफा राखेर बिचौलियाले खरिद गर्ने गरेको किसानको गुनासो छ । स्थानीय कृषक सीता लिम्बूका अनुसार कृषि बजारमा १ सय रुपैयाँ मूल्य रहेको तरकारी स्थानीयबाट २५ रुपैयाँ कममा खरिद गरिन्छ । ‘बजार पाइयो, तर मूल्य पाइएन’, उनी भन्छिन् । ८ रोपनीमा खेती गर्दै आएका स्थानीय राम भण्डारीले सिंगो गाउँ नै बिचौलियाको कब्जामा रहेको बताए ।

डाँडाबजारबाट खरिद गरेका अर्गानिक तरकारीलाई बिचौलियाले बजारमा महँगोमा बेच्छन् । विषादी न्यून मात्र प्रयोग हुने भए पनि त्यसको फाइदा कृषकले लिन सकेका छैनन् । स्थानीय कृषकले ९० प्रतिशत बढी कम्पोस्ट मल प्रयोग गर्छन् । ‘बाली लगाएको सुरुवाती अवस्थामा मात्र आवश्यक मात्रामा विषादी प्रयोग गर्छौं, फल लागेपछि प्रयोग गर्दैनौं,’ कृषक मानबहादुर भन्छन्, ‘हाम्रो तरकारी अर्गानिक भए पनि दलालका कारण उचित मूल्य पाउन सक्दैनौं ।’

२०५० मा भेडेटार-डाँडाबजार-राजारानी सडक बनेपछि गाउँमा विचौलिया प्रवेश गर्दै आएका थिए । अर्ग्यानिक उत्पादन बढेपछि पछिल्लो समय बिचौलियाले गाउँ नै कब्जा गर्दै आएको घिमिरेको भनाइ छ । उनी भन्छन्, ‘खरिदेको जीवन उस्कँदै छ, कृषकको खस्कँदै छ ।’

बिचौलियाले कृषकलाई महँगो मूल्यमा बीउ उपलब्ध गराउनेदेखि ऋणसमेत दिन्छन् । उनीहरूले कृषकलाई प्रभावित पारेर स्थानीय उत्पादन आफ्नो हातमा पार्ने रणनीतिमा छन् । सरकारले सहुलियत दरमा सर्वसुलभ उपलब्ध गराउन नसक्दा खरिदेको भरमा स्थानीय कृषकले तरकारीको बीउसमेत किन्न बाध्य छन् । स्थानीयका अनुसार जसले बीउ दियो, उत्पादन पनि उनैलाई नै दिनुपर्छ । सरकारले अनुदानमा उपलब्ध गराउन सक्ने बीउ बिचौलियाले दोब्बर गुनामा कृषकलाई बेच्छन् ।

साँगुरीगढी गाउँपालिकाका अध्यक्ष जितेन्द्र राईले खरिदेको कब्जाबाट किसानलाई मुक्त गर्न मल बीउ वितरण र मूल्य निर्धारण गर्ने पालिकाले योजना बनाउने बताउँछन् । डेढ दशकदेखि किसानबाट तरकारी किन्दै आएका मोहन कार्कीले सिजनमा दैनिक १ हजारदेखि ५० हजार रुपैयाँसम्म नाफा हुने बताउँछन् । धरानबाट आफूसहित ३ जना यो व्यवसायमा संलग्न रहेको उनी बताउँछन् । कृषकलाई बीउदेखि ऋणसमेत दिने गरेकोले नाफा लिएर तरकारी किन्नु सामान्य रहेको उनको तर्क छ ।

प्रकाशित : आश्विन ४, २०७९ ०७:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धनकुटा माओवादीले 'गठबन्धन नगर्ने'

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा धनकुटामा नेकपा माओवादी केन्द्रले अन्य दलसँग गठबन्धन नगर्ने ठहर गर्दै छुट्टै उम्मेदवारी घोषणा गरेको छ ।स्थायी कमिटी सदस्य हेमराज भण्डारीले गत स्थानीय तह चुनावमा कांग्रेसबाट धोका भएकाले संवादहीनता रहेको भन्दै जिल्लामा पार्टी एकल रूपमा चुनावमा प्रतिस्पर्धा गर्ने बताए ।


पार्टीका केन्द्रीय अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले चितवनमा आफ्नो उम्मेदवारी सुरक्षित गर्ने र अन्य जिल्लामा गठबन्धनको नाममा अन्य पार्टीलाई भर्‍याङ बनाउने काम गरेको भन्दै उनले तीव्र असुन्तष्टि व्यक्त गरे ।

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ माओवादी स्थायी कमिटी सदस्य हेमराज भण्डारीलाई उम्मेदवार घोषणा गरिएको छ । प्रतिनिधिसभामा एक मात्र क्षेत्र रहेको जिल्लामा भण्डारी सर्वसम्मत भएको पार्टीका संयोजक डिल्लीराम राईले जनाए । समानुपातिकतर्फ गायक शम्भु राईसहित धनमाया विश्वकर्मा, तिकलप्रसाद राई र प्रेम दलाहाङ उम्मेदवार सूचीमा छन् । प्रत्यक्षतर्फ प्रदेशसभा ‘क’ मा भूमिराज देवान, भरतसिंह राई, शोनाम लामा र इन्द्र खत्री उम्मेदवार छन् । प्रदेशसभा ‘ख’ का लागि नगेन्द्र गहतराज, कुसुमकुमारी श्रेष्ठ, दुर्गा कुवँर र मुक्ति बजगाई छन् ।

प्रदेशसभाका दुई क्षेत्र मध्ये ‘क’ मा ऋषिराम भण्डारी, डिल्लीराम राई, स्मीता निरौला, हेमचन्द्र राई र विष्णुमाया कन्दङ्वा र ‘ख’ तर्फ विष्णु पारघरे, युगल राई, सरिता बसाइली, दीपक आले मगर र चिरञ्जीवी राई रहेको जनाइएको छ । गठबन्धनको नाममा भूमिका विहीन हुनबाट रोक्न उम्मेदवारी दिइएको स्थायी कमिटी सदस्य भण्डारीले बताए ।

कांग्रेसकातर्फबाट प्रतिनिधिसभामा उम्मेदवार भएका सुनील थापा र एमालेका उम्मेदवार राजेन्द्र राईभन्दा विकास र दूरगामी दृष्टिकोणबाट आफूसक्षम रहेको भण्डारीको दाबी थियो ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७९ ०८:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×