बाँझो जग्गामा पालिकाले खेती गर्ने- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बाँझो जग्गामा पालिकाले खेती गर्ने

उत्पादकत्व बढाउन ‘एक घर–एक करेसाबारी कार्यक्रम’
चन्द्र कार्की

तेह्रथुम — छथर गाउँपालिकाले बाँझो जमिनमा हरित खेती कार्यक्रम सुरु गर्ने नीति लिएको छ । कृषि उत्पादकत्व बढाउन खेतीयोग्य भूमि बाँझो राख्न नपाइने नीति सार्वजनिक गर्दै गाउँपालिकाले किसानको अलग्गै डिजिटल रेकर्ड राखेर किसान परिचयपत्रसमेत वितरण गर्ने जनाएको छ । 

तेह्रथुमको छथर गाउँपालिका केन्द्र शुक्रबारे बजारको दृश्य । तस्बिर : चन्द्र कार्की/कान्तिपुर

कृषि क्षेत्र र किसान लक्षित बजेट सार्वजनिक गरेको गाउँपालिकाले शुक्रबारे बजारमा पशु अस्पताल र व्यवस्थित पशु वधशालासमेत निर्माण गर्ने कार्यक्रम समटेको छ । अध्यक्ष सन्तवीर लिम्बूले गाउँसभाको बैठकमा आव २०७९/८० का लागि नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै गाउँपालिका क्षेत्रभित्रको जग्गा बाँझो राख्न नपाइने कडा नीति अघि सारेका हुन् ।

जग्गाधनीले उत्पादनमूलक हरित खेती गर्नुपर्ने, खेती नगरे त्यस्तो जग्गा पालिकालाई करारमा दिनुपर्ने र पालिकाले खेती गर्ने नीति अघि सारिएको अध्यक्ष लिम्बूले बताए । प्रचुर सम्भावना बोकेको गाउँपालिकालाई जिल्लामै कृषि उत्पादनको ‘हब’ बनाउने गरी योजना अघि सारिएको प्रवक्ता राजन नेपालीले बताए । किसानको सुविधाको लागि गाउँपालिकाले पालिकाभित्रै आधुनिक र परम्परागत कृषि सामग्री केन्द्र स्थापना गर्ने कार्यक्रम समेत ल्याएको छ ।

उत्पादकत्व बढाउनकै लागि ‘एक घर–एक करेसाबारी कार्यक्रम’ समेत अघि सारिएको लिम्बूले जानकारी दिए ।बसाइँ–सराइले जनसंख्या घटेर विकास निर्माणमा असर पर्न थाले पछि गाउँपालिकाले अघिल्लो कार्यकालमा अन्यत्रबाट बसाइँ सरेर आउनेलाई व्यावसायिक प्रस्तावनाका आधारमा प्रतिव्यक्ति ५ लाख रुपैयाँ अनुदान दिने नीति लिएको थियो ।

अध्यक्ष उपाध्यक्ष सहित अधिकांश जनप्रतिनिधि अघिल्लो कार्यकालकै दोहोरिए पछि कृषि क्षेत्रको विकासका लागि थप महत्त्वपूर्ण निर्णय गर्न सहज भएको अध्यक्ष लिम्बूको भनाइ छ ।स्थानीय बसाइँ हिंडेपछि झाडी र जंगलसँगै वन्यजन्तुको संख्या पनि बढेको छ । वन्यजन्तु र स्थानीयबीच द्वन्द्व नहोस् भन्नका लागि गाउँपालिकाले किसानले लगाएको बाली बचाउन ‘विपन्न वर्ग पालिका स्वरोजगार कार्यक्रम’ लागू गर्न बजेट नै छुट्याएको छ ।

किसानले लगाएको खेतीबालीलाई वन्यजन्तुबाट जोगाउन स्थानीय विपन्न परिवारलाई पालिकाले रोजगारी दिने तयारी थालेको छ । ‘यस्तो कार्यक्रमले किसानको बाली पनि जोगिन्छ, स्थानीयले रोजगारी पनि पाउँछन्, जंगली जनावरको पनि संरक्षण हुन्छ’ अध्यक्ष लिम्बूले भने ।व्यावसायिक गाइपालन, अकबरे खुर्सानी र तरकारी खेतीमा कहलिएको गाउँपालिकाभित्रका सबै वडामा कृषि/पशु प्राविधिक कर्मचारी राख्ने नीति गाउँपालिकाले सार्वजनिक गरेको छ । भूमिहीन किसानलाई जीविकोपार्जनका लागि निःशुल्क जग्गा प्रदान गर्ने, ऐलानी जग्गामा अव्यवस्थित बसोबास गर्नेलाई समेत भोगचलनको निस्सा प्रदान गर्ने नीति नै लिएको अध्यक्ष लिम्बूले बताए ।

लालपुर्जा वितरण गर्न आयोग गठन

छथरभित्रका भूमिहिनलाई लालपुर्जा सहितको जग्गा वितरण गर्न अधिकार सम्पन्न आयोग गठनको व्यवस्थासहितको नयाँ भूमि ऐन गाउँपालिकाले जारी गरेको छ । सुकुम्बासीलाई बढीमा एक रोपनी सम्म र अव्यवस्थित बसोबास गरिहेकाहरूलाई ४ आना देखी ८ आनासम्म जमिन दिएर जग्गा धनी प्रमाण पुर्जा वितरण गरिने ऐनमा व्यवस्था गरिएको छ ।

ऐन निर्माण पछि गाउँपालिकाले लालपुर्जाविहीन बजारका घरलाई व्यवस्थित गरी करको दायरामा ल्याउन आयोग गठनको तयारी थालेको हो । बजार क्षेत्रका ३ सय बढी घर लालपुर्जाविहीन छ । बजारवासीले बसोबास गरेको साढे चार दशकसम्म पनि लालपुर्जा नपाएपछि गाउँपालिकाले समस्या समाधानका लागि आफैं ऐन बनाएर आयोग गठनको तयारी थालेको प्रवक्ता नेपालीले बताए । बजारवासीसँग लालपुर्जा नहुँदा स्थानीय तह र जिल्ला मालपोत कार्यालयले समेत राजस्व गुमाउँदै आएको छ ।

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०९:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

२७ वर्षदेखि बेपत्ता किसान भारतको गोठमा भेटिए

लामो समयदेखि भारत भासिएका उनले आफ्नो भाषा बिर्सिसकेका थिए । खोजी गर्दै आएका आफन्तलाई पनि निकै गाह्रो गरी चिने ।
आश गुरुङ

लमजुङ — ६२ वर्षीया पुतली परियार र बुबा ७५ वर्षीय सुकबरे परियालाई जेठको पहिलो साता जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट आएको खबरले एकैछिन पनि मन शान्त हुन दिएन । २७ वर्षअघि जागिर खान भारत पसेको माइलो छोरा किसान फर्केर नआएपछि उनीहरू यादै यादमा दिन बिताइरहेका थिए । वैदेशिक रोजगारीका क्रममा दुबईमा रहेका दुई छोराभन्दा पुतली र सुकबरेलाई माइलोको चिन्ता थियो ।

२७ वर्षपछि गाउँ फर्केका लमजुङको राइनास–८ का किसान परियार आमा र बुबासँग । तस्बिर : कान्तिपुर

आर्थिक अवस्थाले पिरोलेपछि राइनास–८ तार्कुघाटका किसान परियार १६ वर्षको उमेरमा गाउँकै टीकाराम श्रेष्ठसँग भारत पसेका थिए । टीकारामले उनलाई एउटा घरमा काम लगाइदिए । तर किसान भने केही दिनपछि उक्त घरबाट निस्केर अन्तै हिँडेछन् । नेपाल फर्किने बेला टीकारामले किसानलाई नभेटेपछि एक्लै घर फर्किए । त्यसपछि किसान न कहिल्यै टीकारामको सम्पर्कमा आए न त परिवार र इष्टमित्रको ।

जेठ पहिलो साता भारतीय नम्बरबाट लमजुङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुशील वैद्यलाई फोन आयो । फोनकल थियो– भारतको उत्तर प्रदेश वासपत जिल्ला मेहरमपुर क्षेत्रको कलेजका प्राध्यापक सरदार सिंहको । उनले इन्टरनेटमा सर्च गरेर प्रजिअको नम्बर पाएको बताउँदै आफूसँग लमजुङको तार्कुघाट घर बताउने एक जना अधबैंसे सम्पर्कमा रहेको जानकारी दिए । प्रजिअले प्रोफेसरलाई डीएसपी कृष्णबहादुर कार्कीसँग सम्पर्क गराइदिए । डीएसपी कार्कीले उक्त सूचना पुष्टि गर्न तार्कुघाटमा मान्छे खटाए । सूचना सही थियो । त्यसपछि कार्कीले उनको उद्धार गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालय, मानव बेचबिखन तथा अनुसन्धान ब्युरो, नेपाली राजदूतावास नयाँदिल्ली र भारतीय प्रहरीसँग समन्वय गरे ।

जेठको दोस्रो साता उद्धारका लागि किसानकी आमा पुतली किसानलाई भारत लाने टीकाराम, बहिनीज्वाइँ नाता पर्ने पर्वतमा कार्यरत प्रहरी कृष्णगोपाल परियारलगायत भारत हिँडे । भारतीय प्रहरीसहित उनीहरूले फोन गर्ने ती प्राध्यापकलाई भेटे । उनले भनेअनुसार किसानलाई भेट्टाए । किसान करिब ८/९ सय वटा गाईभैंसी पाल्ने गोठमा भेटिए । १५ वर्षमा घर छाडेको छोरो ४३ वर्षको उमेरमा भेट्दा सुरुमा त पुतली पनि छक्कै परिन् । किसानले अकस्मात्को भेटमा आफूलाई भेट्न आएका कसैलाई ठम्याएनन् । तर हिन्दीमा बोलेपछि उनले टीकारामलाई भने चिने ।

टीकारामका अनुसार किसानले नेपाली बोल्न पनि बिर्सिसकेको बताए । डीएसपी कार्की भन्छन्, ‘हातखुट्टा पूरै फुटेको रहेछ । झुत्रो लुगा लगाएको र कामले थकित अवस्थामा भेटिए ।’ उनका अनुसार किसान त्यही गोठमा १५ वर्षभन्दा लामो समययता काम गरिरहेका रहेछन् । तर उनलाई खान लाउनको राम्रो व्यवस्थासमेत नगरिएको देखियो । उनले भने, ‘गाईभैंसीको गोबर सोहर्ने, गोठमै बस्ने । त्यहींका मान्छेको स्याहारसुसार गर्ने काममा राखेका रहेछन् ।’ उद्धारमा संग्लन परिवारका सदस्यका अनुसार किसानलाई बन्धकजस्तै बनाएर गोठमा काम लगाइएको रहेछ । बाहिर जान नदिने र अरुसँग बोल्न पनि नदिने भएकाले किसान एकोहोरिएका रहेछन् ।

आमा पुतलीका अनुसार छोराले बोलेको बुझिँदैन । विस्तारै नेपाली बोल्न थालेको छ । ‘पहिले आमा चिन्दिनँ, आमा थाहा छैन भन्ने मान्छेले अहिले आमा भनेर राम्रोसँग बोलाउँछ । अरू खासै बोल्दैन । कहिलेकाहीं एकोहोरो टोलाइरहन्छ,’ उनले भनिन् । भारतबाट उद्धार गरेर ल्याएपछि स्वास्थ्य परीक्षण गर्दा खासै समस्या देखिएन ।

‘मेरो छोरा कहाँ छ होला भनेर धेरै कुरा मनमा खेल्यो । एक दिन कसो बाबाआमा र घर नसम्झिएला भनेर बसें,’ आमा पुतलीले भनिन्, ‘मैले पाएको छोरा भगवान्ले जुराइदियो ।’

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०९:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×